- połysk 70 - 100 GE;
- półpołysk 45 - 70 GE;
- półmat 20 - 45 GE;
- mat poniżej 20 GE.
Przyrząd do oceny połysku o kącie 60° jest najbardziej uniwersalny, jednak norma zastrzega, że do pomiaru wysokich połysków lepiej jest korzystać z przyrządu o kącie 20°, a do głębokich matów przyrządu o kącie 85°. Na rysunku (fig. 8) przedstawiono graficzną ilustrację czym jest połysk.
Fig. 8.
Trudności związane z pomiarem połysku były opisane w artykułach zamieszczonych w nr 3 i 5/2015 "Lakiernictwa Przemysłowego".
Dziś projektanci i producenci farb posługują się wieloma wzorcami kolorystycznymi, których pochodzenie i system opisu barw znacznie się różnią. Omówimy tylko te najbardziej znane.
RAL CLASSIC
System oznaczenia barw polegający wyłącznie na porównaniu z wzorcami. Nazwa RAL jest skrótem od nazwy niemieckiej instytucji utworzonej w latach dwudziestych ubiegłego wieku: Reichsausschuss für Lieferbedingungen. W 1980 r. zmieniono jej nazwę na Niemiecki Instytut Jakości i Oznaczeń RAL (Deutsches Institut für Gütesicherung und Kennzeichnung e. V). Jednym z zadań tego instytutu jest systematyzacja opisu barw dla zastosowań przemysłowych i handlu. Za jakość odwzorowania barw we wzornikach przez 75 lat odpowiedzialna była jedna firma zajmująca się ich wytwarzaniem, Muster-Schmidt założona w Berlinie w 1905 r. System powstał w 1927 r. i początkowo zawierał 30 barw, obecnie systematyzuje ich ponad 200. System nie nawiązuje do innych modeli barwnych, barwy zostały wyznaczone arbitralnie i dla odróżnienia od innych, rozbudowanych systemów oznaczania barw, nazwany został RAL CLASSIC. Jedyne usystematyzowanie kolorów polega na tym, że:
- RAL 20xx - to grupa odcieni pomarańczowych
- RAL 30xx - to grupa odcieni czerwonych i różowych
- RAL 40xx - to grupa odcieni purpurowych i fioletowych
- RAL 50xx - to grupa odcieni niebieskich
- RAL 60xx - to grupa odcieni zielonych
- RAL 70xx - to grupa odcieni szarych
- RAL 80xx - to grupa odcieni brązowych
- RAL 90xx - to grupa odcieni białych i czarnych
Wielu dostawców farb posługuje się kartą kolorów RAL K-7 (fig. 9), należy jednak pamiętać, że są to kolory poglądowe. Do właściwej oceny kolorów oraz rozbieżności kolorów służą zupełnie inne wzorce, jeden z nich przedstawia fig. 10. Przy wzorcu jest certyfikat porównujący kolor karty z teoretycznym kolorem poprzez podanie parametrów deltaE, deltaL, deltaa i deltab. Wzorce do "wytwarzania" kolorów i oceny rozbieżności powinny być przechowywane w stabilnej niskiej temperaturze i tracą ważność po upływie jednego roku. Przyrządem służącym do oceny parametrów koloru jest spektrofotometr.
Fig. 10.
RAL DESIGN
Zestaw RAL DESIGN obejmuje 1625 barw i systematyzuje je z uwzględnieniem doświadczalnie zmierzonej jasności i nasycenia. Oznakowanie barw w RAL Design System polega na zastosowaniu kodu numerycznego, który składa się z symbolu RAL i siedmiu cyfr, np. RAL 210 60 30, pierwsze trzy (210) to odcień (Hue), 60 to jasność (Lightness), a 30 to chrominancja (Chroma), co ilustruje położenie danego koloru w przestrzeni barw.
NCS
"Natural Color System" (Naturalny System Barw®) jest to system barw, opracowany przez szwedzki ośrodek Scandinavian Colour Institute - obecnie NCS Colour A.B. Jest oparty na percepcji koloru przez człowieka i ponad 60 lat badań barwy. Podstawy pochodzą z pracy niemieckiego psychologa Ewalda Heringa "Das natürliche System der Farbempfindungen" wydanej w 1874 roku. NCS jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych systemów na świecie i stanowi normę w Szwecji, Norwegii i Hiszpanii. Jest wykorzystywany przez ok. 1000 firm w 60 krajach. Od roku 1995 standardem jest NCS2, w którym kolory oznaczane są dodatkowo literą "S" (Second Edition). Opisano w nim więcej kolorów z mniejszą tolerancją.
Fig. 11. Krąg kolorów i trójkąt odcieni w systemie NCS.
Fig. 12. Atlas barw NCS.
Krąg kolorów NCS stanowi poziomy przekrój poprzeczny przez przestrzeń barw i jest to rodzaj koła barw z równomiernie oddalonymi czterema kolorami podstawowymi. Każdy kwadrant między dwoma sąsiednimi kolorami podstawowymi podzielono jeszcze na 100 stopni, lecz w praktyce używa się tylko oznaczenia pełnych dziesiątek. Z tego symbolicznego oznaczenia można domniemywać, że np. B50G to kolor leżący dokładnie pomiędzy zielenią a błękitem, a zatem będzie to jakiś odcień, który nazwalibyśmy turkusowym. Chcąc określić kolor niechromatyczny, czyli odcień szarości, zamiast takiej procentowo opisanej pozycji na kole barw, podaje się literę "N" (Neutral).
