Fot. 1. Emaliowane szyldy z przedwojennego Wrocławia. Zapewne z jakiejś piwiarni. Widać gniazda korozji w miejscach uszkodzeń, a szczególnie w punktach przebicia tablicy przez pociski. Wystawa o przedwojennym Wrocławiu w salach Ossolineum
Sama produkcja znaków informacyjnych – szyldów to jest połączenie zakładu metalowego, myjni, lakierni natryskowej, drukarni sitodrukowej oraz zakładu ceramicznego z piecami do wypalania. Z tego wynika, że pracownicy muszą posiadać wiedzę z każdej z tych dziedzin.
Tajnikami swojego warsztatu podzielił się z nami Łukasz Serwinek ze spółki KFM Szyldy z Góry Kalwarii.
Podstawą szyldu jest blacha stalowa – odpowiednia do emaliowania, najczęściej DC01EK o ograniczonej zawartości węgla, o grubości około 1 mm. Po wykrojeniu odpowiedniego kształtu (prostokąt, owal, tarcza herbowa lub każdy inny) musi zostać nadany wypukły kształt, tzw. pukiel, który usztywni konstrukcję, a w procesie kilkukrotnego wypalania nie zmieni „fasonu”. Wykonane zostaną otwory montażowe do późniejszego przymocowania, np. do muru. Na tym etapie możliwe jest również zgrzanie wsporników, gdy inwestor nie chce mieć widocznych punktów montażowych (fot. 10).
Fot. 10
Po wykonaniu przygotówki stalowej następuje dokładne umycie i odtłuszczenie powierzchni. Bez tej operacji natryskiwana emalia nie pokryje równym filmem całej powierzchni. Niezależnie od ilości kolorów wszystkie elementy pokrywane są dwustronnie emalią gruntową, która po wysuszeniu i wypaleniu stanowi bazę dla przyszłych warstw. Następnie możemy natryskiwać pneumatycznie poszczególne powłoki emalii, po czym wypalać na żaroodpornym ruszcie w temp. 800–820°C w czasie ok. 4–5 min, w zależności od grubości blachy (fot. 11).
Fot. 11
Po tych zabiegach dysponujemy przygotówką, która może posłużyć do sporządzenia każdego znaku informacyjnego. Tę pracę można wykonać w sposób seryjny. Jednak szyldy z reguły są wykonywane w pojedynczych egzemplarzach jako niepowtarzalne tabliczki. I tutaj konieczne są umiejętności i zręczność pracowników, którzy z wykorzystaniem szablonów kartonowych przedstawiających określony wzór usuwają wysuszoną emalię za pomocą szczotki z miękkiego włosia. Każdy kolor musi zostać ponownie wypalony w piecu (fot. 12).
Fot. 12
Na fot. 13 mamy przykład godła państwowego w trakcie wypalania kolejnej warstwy emalii. Do tej pory szyld wypalany był co najmniej cztery razy (emalia gruntowa, następnie kolory: szary, czerwony i biały), dla ostatecznego wykończenia konieczne będzie kolejne wypalenie koloru złotego korony i szponów.
Fot. 13
W szczególnych przypadkach, gdy wykonuje się powtarzalną serię takich samych znaków, wykorzystuje się technikę sitodruku z zastosowaniem specjalnych past ceramicznych – bardzo drobno zmielone barwione szkliwo przetarte przez walce jako zawiesina odparowujących olejków. Również tutaj stosowane są kalkomanie, które niejednokrotnie zakłady szyldowe wykonują we własnym zakresie. Jednak ze względu na jednostkowy charakter produkcji najczęściej za pomocą plotera wycina się szablon, który następnie służy do ręcznego odwzorowania napisu lub wzoru znaku przez szczotkowanie wysuszonej warstwy emalii.
