Przestrzeń barw CIE L * a * b *: L * = jasność, a * = oś zielony – czerwony, b * = oś niebieski – żółty.
Właściwy krok ku wyższej jakości i niższym kosztom, cz. 1
Nasz świat to gigantyczna wielobarwna paleta, a kolory stanowią wyraźny symbol nowoczesności. Dzięki nim nasze życie jest ciekawsze i piękniejsze, ale są one także ważnym elementem marketingu. Kolory służą do komunikacji. Kolory pomagają w sprzedaży. Kolory odgrywają ważną rolę w procesie podejmowania decyzji przez klientów. Kolory wywołują szeroką gamę emocji, przyciągając uwagę konsumentów do konkretnych towarów.
We współczesnym przemyśle projektanci uwalniają swoją kreatywność i wzmacniają oraz podkreślają wygląd, wrażenie, kształt i smak praktycznie każdego produktu konsumenckiego, w którym celowo wykorzystano kolory i ich połączenia. Producenci wiedzą bardzo dobrze, że prawidłowo wykonane i odtworzone kolory są postrzegane przez kupujących jako wartość dodana i mogą zwiększać sprzedaż ich wyrobów. Dotyczy to praktycznie każdego towaru posiadającego kolor, od towarów podstawowych, takich jak opakowania, farby, dopasowane pod względem koloru plastikowe części oraz tkaniny, po złożone wyroby, takie jak samochody. Wyższy stopień złożoności, jaki występuje w przypadku produktów montowanych z różnych części pochodzących od różnych dostawców i wykonanych z różnych materiałów przy użyciu różnych technologii, stanowi dodatkowe wyzwanie dla inżynierów odpowiedzialnych za jakość. Zmuszeni są bowiem do poszukiwania bardziej spójnych i dokładnych sposobów oceny ilościowej barw w procesach produkcyjnych. W ciągu ostatnich lat znacznie wzrosły wymagania i oczekiwania dotyczące harmonii i dokładności kolorów, jak również krótko- i długookresowej powtarzalności i spójności, bez jakichkolwiek odchyleń, w większości branż stając się jednym z najważniejszych kryteriów jakościowych. Ze względu na ten trend stało się oczywiste, że wyłącznie wzrokowa ocena i kontrola kolorów stają się w coraz większym stopniu niewystarczające.
Kolor w rzeczywistości nie jest wartością fizyczną, ale czysto fizjologicznym zjawiskiem wywołanym przez widoczne światło wnikające do oka po zmodyfikowaniu go w wyniku interakcji z materiałami w trakcie przenikania przez nie. Kolor, a dokładniej percepcja koloru, definiowany jest jako subiektywny wygląd światła określany przez oko i jest wynikiem wspólnego działania oka i mózgu, które pozwala na rozróżnienie światła o różnych długościach fali i wartościach energii. Ludzkie oko widzi tylko niewielką część całego widma elektromagnetycznego określaną jako światło widzialne. Ogólnie zakłada się, że kolor o najkrótszej długości fali, które widzi przeciętna osoba, to kolor filetowy, o długości fali blisko 400 nm. Analogicznie, kolor o najdłuższej długości fali widziany przez przeciętnego obserwatora to kolor czerwony, którego długość fali to około 700 nm.

Zasada spektrofotometrycznego pomiaru barwy: obliczanie współrzędnych trójchromatycznych.
Rzeczywiście, koloru nie można zmierzyć, stosując normalne metody techniczne. Pomiar koloru wymaga użycia modelu matematycznego postrzegania kolorów przez ludzkie oko. Po przyjęciu założeń teorii trójchromatycznej uważa się, że jednoznaczny opis odcienia koloru wymaga określenia jednoczesnych interakcji trzech powiązanych ze sobą atrybutów widma, a mianowicie:
- rozkładu energii widma zastosowanego oświetlenia,
- interakcji światła oraz mierzonego obiektu w formie krzywej odbicia lub przenikania widma, a także
- charakterystyki widmowej fotoreceptorów znajdujących się na siatkówce oka.
Międzynarodowa Komisja Oświetlenia (CIE) wykonała w 1931 r. eksperyment, który pozwolił na przyjęcie pierwszych umów dotyczących normalizacji naukowego systemu kolorów CIE XYZ. Wbudowany algorytm obliczeń dla trzech powyższych atrybutów widma pozwala na uzyskanie trzech bezwymiarowych wartości kolorów. Są one interpretowane jako jasność, nasycenie i odcień.
W późniejszym okresie, w połowie lat 70. dwudziestego wieku, koncepcja ta uległa dogłębnym zmianom i uwzględniono w niej elementy tzw. przeciwstawnej teorii postrzegania. Zgodnie z tą teorią istnieją trzy przeciwstawne kanały barw: kanał barw czerwonych i zielonych, żółtych i niebieskich oraz białych i czarnych. Następnie, w wyniku przekształceń matematycznych pierwotnego modelu CIE XYZ, zalecono stosowanie na całym świecie przestrzeni barwnej CIE L*a*b, przedstawiającej wyizolowaną część trójwymiarowego kartezjańskiego układu współrzędnych. W związku z tym, z geometrycznego punktu widzenia, każdy odcień barwy można opisać jako punkt w tej trójwymiarowej przestrzeni barwnej.
W pierwszej części artykułu skupiłem się na teorii związanej z postrzeganiem barw, a w drugiej opiszę m.in., jaka jest zasada działania urządzenia do pomiaru barw nazywanego spektrofotometrem.
Stanislav Šulla
Konica Minolta Sensing Europe B.V.
Sp. z o.o. Oddział w Polsce
ul. Skarbowców 23a, 53-025 Wrocław
Tel.: +48 71 734 52 11
E-mail: info.poland@seu.konicaminolta.eu
Web: www.konicaminolta.pl






