Zalety i wady wyrobów lakierowych wodorozcieńczalnych
W ostatnich latach szczególną uwagę poświęca się powłokom otrzymywanym z wyrobów lakierowych na bazie wody, które ze względu na śladową emisję lotnych związków organicznych (LZO, ang. Volatile Organic Compounds, VOC) stanowią dynamicznie rozwijający się asortyment materiałów powłokowych, obejmujący zarówno wyroby antykorozyjne, podkładowe, jak i nawierzchniowe. W przeciwieństwie do tradycyjnych wyrobów rozpuszczalnikowych, w produktach wodorozcieńczalnych rolę głównego nośnika pełni woda, co pozwala praktycznie wyeliminować emisję LZO do środowiska.
Wyroby wodorozcieńczalne są niemal bezwonne, niepalne, szybkoschnące i bezpieczne dla zdrowia, dzięki temu mogą być wygodniejsze i bezpieczniejsze w stosowaniu, szczególnie w pomieszczeniach zamkniętych, umożliwiając ich użytkowanie w stosunkowo krótkim czasie po malowaniu. Istotną zaletą jest także prosta aplikacja za pomocą pędzla, wałka czy natrysku oraz łatwość czyszczenia sprzętu wodą bez konieczności stosowania toksycznych rozpuszczalników organicznych. Ze względu na korzystne właściwości użytkowe i środowiskowe, farby wodorozcieńczalne znajdują szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu, między innymi jako powłoki nawierzchniowe dedykowane do malowania ścian, sufitów, elewacji budynków, mebli, elementów drewnianych i metalowych, tworzyw sztucznych opakowań, a także jako farby podkładowe lub gruntujące.
Proces tworzenia powłoki w przypadku większości farb wodorozcieńczalnych polega na odparowaniu wody i stopniowej koalescencji cząstek polimerowych, prowadzącej do powstania ciągłej, jednorodnej warstwy ochronnej. Oprócz klasycznych wyrobów fizycznie schnących dostępne są również wyroby chemoutwardzalne oraz schnące oksydacyjnie, umożliwiające uzyskanie powłok o lepszych właściwościach mechanicznych i eksploatacyjnych.Jedną z wad farb wodorozcieńczalnych jest ich zwiększona podatność na rozwój mikroorganizmów, wynikająca z obecności wody oraz składników organicznych mogących stanowić źródło substancji odżywczych dla bakterii i grzybów. Zanieczyszczenie mikrobiologiczne może prowadzić do pogorszenia właściwości fizykochemicznych farby już na etapie przechowywania oraz negatywnie wpływać na jakość otrzymanej powłoki.
Do charakterystycznych objawów rozwoju mikroorganizmów w farbach należą między innymi:- pojawienie się nieprzyjemnego zapachu, wynikającego z tworzenia się niskocząsteczkowych produktów degradacji, takich jak związki siarki, aminy lub lotne związki organiczne, często połączonego z wydzielaniem gazów,
- zmiana barwy produktu,
- obniżenie lepkości wskutek degradacji składników zagęszczających lub spoiwa,
- sedymentacja pigmentów i wypełniaczy,
- zmiana wartości pH.
