Przygotowanie Powierzchni

Wszystkie naczynia oraz elektrody konduktometru powinny być umyte w wodzie o takiej samej przewodności jak woda użyta do badania. Test przeprowadza się w następujący sposób: należy zważyć 100 g ścierniwa i wsypać je do naczynia z zamknięciem o pojemności 250 ml, następnie dolać 100 ml wody o klasie czystości 2 zgodnie z PN-EN ISO 3696. Po zamknięciu naczynia należy mieszać zawartość przez 5 minut i później pozostawić mieszaninę na 1 godzinę; po godzinie ponownie należy mieszać przez 5 minut i pozostawić do opadnięcia osadów, a następnie zlać do czystego naczynia. Jeżeli woda jest mętna lub zanieczyszczona osadami, należy ją przefiltrować np. przez sączek laboratoryjny. Następnie należy zmierzyć jej przewodność. Przy podawaniu wyniku należy odjąć przewodność użytej do badania wody.

Nie ma normy ISO na badanie ścierniw metalowych. Niektórzy inspektorzy przeprowadzają to badanie metodą opisaną powyżej, jak dla ścierniw mineralnych. Moim zdaniem jest to błąd, ponieważ po godzinie przebywania metalowego śrutu w wodzie pojawiają się produkty korozji, które mogą mieć wpływ na przewodność, a więc na wynik badania. Z tego powodu zalecałbym oprzeć test na zaleceniach normy ASTM D4940-15(2020) „Standard Test Method for Conductimetric Analysis of Water Soluble Ionic Contamination of Blast Cleaning Abrasives”. Do badania potrzebne są:

• woda destylowana o przewodności poniżej 5 µS/cm,
• konduktometr o zakresie pomiarowym od 0,5 do 1000 µS/cm,
• naczynie z podziałką do co najmniej 300 ml,
• naczynie o pojemności 1 l,
• szklana lub ze stali nierdzewnej bagietka do mieszania.

Fot. 2. Przykłady konduktometrów stosowanych w praktyce inspektorskiej

Fot. 3. Konduktometr zainstalowany w destylarce laboratoryjnej

Fot. 4. Badanie ścierniwa zgodnie z normą ASTM

Badanie przeprowadza się w następujący sposób: odmierzamy 300 ml ścierniwa i przesypujemy do naczynia litrowego. Odmierzamy 300 ml dejonizowanej wody i wlewamy do naczynia z 300 ml ścierniwa. Intensywnie mieszamy wodę ze ścierniwem przez 1 minutę i pozostawiamy mieszaninę na 8 minut, a następnie mieszamy przez 1 minutę. Jeżeli woda jest mocno zanieczyszczona, należy ją przed pomiarem przewodności przefiltrować przez sączek laboratoryjny. 
Zostaje jeszcze sprawa interpretacji wyniku. W normie ISO jednostką przewodnictwa jest µS/cm lub mS/m. Zgodnie z grupą norm PN-EN ISO 11126 ścierniwa niemetalowe nie powinny w badaniu zgodnym z normą PN-EN ISO 11127-6 wykazywać wyższej przewodności wody niż 250 µS/cm (25 mS/m). 

Pomiędzy normą ASTM D4940-15 i normą ISO 11127-6 występują dwie istotne różnice. Pierwsza to, że w normie ISO ścierniwo jest odmierzane wagowo, a woda objętościowo, gdy w ASTM i ścierniwo i woda są odmierzane objętościowo. Druga to inne jednostki przewodnictwa. W ISO są to µS/cm lub mS/m, a w ASTM μmho/cm – 1 μmho/cm = 1 µS/cm. 
Mimo tych różnic najczęściej dopuszczalnym kryterium akceptacji jest przewodność wody po płukaniu ścierniwa nie wyższa niż 250 µS/cm. Są jednak wyjątki, np. Norsok M501-7 zaleca badanie zarówno ścierniw metalowych, jak i niemetalowych zgodnie z ASTM D4940-15, ale dopuszcza maksymalną przewodność w wysokości 150 µS/cm. W przypadku wyższej przewodności zalecana jest wymiana ścierniwa (fot. 5).