• ReklamaA1 - silpol v2

Szukaj

    Reklama
    B1 tiger-coating 18.08.2022-24.01.2023 Julian przedłużony do końca 2025

    Przygotowanie Powierzchni

    Wydanie nr: 2(154)/2025

    Artykuły branżowe

    Przygotowanie Powierzchni

    ponad rok temu  21.05.2025, ~ Administrator,   Czas czytania 5

    Fot. 1. Garnet

    Fot. 1. Garnet

    Strona 1 z 2

    Część II. Zanieczyszczenie ścierniw solami rozpuszczalnymi w wodzie

    W pierwszej części artykułu opisaliśmy ścierniwa metalowe. Pominięty został temat badania zasolenia ścierniw. Pisząc zasolenie, mamy na myśli wszystkie sole i zanieczyszczenia, które mogą wpłynąć na wzrost przewodności wody, ale najczęściej ponad 90% tych zanieczyszczeń to NaCl (chlorek sodu), czyli zwykła sól kuchenna lub, jak kto woli, morska. Normy ISO ograniczają się w tym obszarze do badania zanieczyszczenia solą ścierniw niemetalowych, ale problem zasolenia dotyczy również, a może i bardziej, ścierniw metalowych, bo większość ścierniw metalowych używana jest wielokrotnie i mogą one przenosić sól z czyszczonej powierzchni na kolejne elementy. 

    Ścierniwa niemetalowe mogą zawierać sól z miejsca wydobycia i segregacji oraz pakowania. Nawet płukanie zapewnia jedynie usunięcie soli z powierzchni ziaren. Zdarza się, że sól jest wewnątrz kryształów ścierniwa i ujawnia się dopiero w procesie obróbki strumieniowo-ściernej. Dotyczy to szczególnie garnetu (fot. 1). Byłem świadkiem sytuacji, w której garnet spełniał wymagania normy PN-EN ISO 11127-6:2023-05, tj. poniżej 250 µS/cm, powierzchnia przed obróbką strumieniowo­-ścierną również mieściła się w granicach normy, 20 mg/m2 w przypadku Norsok M 501, a po czyszczeniu zasolenie wzrastało do ponad 30 mg/m2.
    Nie miałem możliwości dokładniejszego zbadania tego zjawiska, jednak nie tylko ja je zaobserwowałem. Nie dotyczy to wszystkich garnetów oferowanych na rynku, ale się zdarza.

    Problem zasolenia ścierniw jest dość szeroki. Kwalifikowane ścierniwa dostarczane przez renomowane firmy mają sprawdzane zasolenie i jeżeli w takich produktach soli jest zbyt dużo, to przyczyną jest zanieczyszczenie wtórne. Może do niego dojść w czasie transportu, chociaż jest to mało prawdopodobne, bo ścierniwa te są dostarczane w szczelnych opakowaniach, w workach albo w tzw. big bagach. Najczęściej zanieczyszczeniu ulegają ścierniwa wielokrotnego użytku. 

    Pracowałem w wielu zakładach na terenie Europy, w tym w stoczniach i w okresie zimowym wszystkie drogi były posypywane solą lub mieszanką soli z piaskiem. Wózki widłowe, podnośniki samojezdne czy zgarniarki używane do zbierania użytego ścierniwa przemieszczały się tymi drogami pomiędzy poszczególnymi halami i wwoziły sól na kołach. Bywało tak, że śrut był tak zasolony, że nie nadawał się do ponownego użytku.

    Jak sprawdzić poziom zasolenia ścierniw solami rozpuszczalnymi w wodzie? Dla ścierniw niemetalowych metodykę badania zawiera norma PN-EN ISO 11127-6:2023-05 „Przygotowanie podłoży stalowych przed nakładaniem farb i podobnych produktów. Metody badań niemetalowych ścierniw stosowanych w obróbce strumieniowo-ściernej - Część 6: Oznaczanie zanieczyszczeń rozpuszczalnych w wodzie metodą pomiaru przewodnictwa”. Do badania potrzebne będą:

    • woda destylowana (dejonizowana) o przewodności poniżej 1 µS/cm,
    • waga o dokładności 0,1 g,
    • cylinder miarowy 100 ml o dokładności ±0,5 ml,
    • zamykane naczynie o pojemności ok. 250 ml,
    • konduktometr, np. używany do testu Bresle’a o zakresie pomiarowym od 10 do 1000 µS/cm.

    Wszystkie naczynia oraz elektrody konduktometru powinny być umyte w wodzie o takiej samej przewodności jak woda użyta do badania. Test przeprowadza się w następujący sposób: należy zważyć 100 g ścierniwa i wsypać je do naczynia z zamknięciem o pojemności 250 ml, następnie dolać 100 ml wody o klasie czystości 2 zgodnie z PN-EN ISO 3696. Po zamknięciu naczynia należy mieszać zawartość przez 5 minut i później pozostawić mieszaninę na 1 godzinę; po godzinie ponownie należy mieszać przez 5 minut i pozostawić do opadnięcia osadów, a następnie zlać do czystego naczynia. Jeżeli woda jest mętna lub zanieczyszczona osadami, należy ją przefiltrować np. przez sączek laboratoryjny. Następnie należy zmierzyć jej przewodność. Przy podawaniu wyniku należy odjąć przewodność użytej do badania wody.

    Nie ma normy ISO na badanie ścierniw metalowych. Niektórzy inspektorzy przeprowadzają to badanie metodą opisaną powyżej, jak dla ścierniw mineralnych. Moim zdaniem jest to błąd, ponieważ po godzinie przebywania metalowego śrutu w wodzie pojawiają się produkty korozji, które mogą mieć wpływ na przewodność, a więc na wynik badania. Z tego powodu zalecałbym oprzeć test na zaleceniach normy ASTM D4940-15(2020) „Standard Test Method for Conductimetric Analysis of Water Soluble Ionic Contamination of Blast Cleaning Abrasives”. Do badania potrzebne są:

    • woda destylowana o przewodności poniżej 5 µS/cm,
    • konduktometr o zakresie pomiarowym od 0,5 do 1000 µS/cm,
    • naczynie z podziałką do co najmniej 300 ml,
    • naczynie o pojemności 1 l,
    • szklana lub ze stali nierdzewnej bagietka do mieszania.


    Fot. 2. Przykłady konduktometrów stosowanych w praktyce inspektorskiej


    Fot. 3. Konduktometr zainstalowany w destylarce laboratoryjnej


    Fot. 4. Badanie ścierniwa zgodnie z normą ASTM

    Badanie przeprowadza się w następujący sposób: odmierzamy 300 ml ścierniwa i przesypujemy do naczynia litrowego. Odmierzamy 300 ml dejonizowanej wody i wlewamy do naczynia z 300 ml ścierniwa. Intensywnie mieszamy wodę ze ścierniwem przez 1 minutę i pozostawiamy mieszaninę na 8 minut, a następnie mieszamy przez 1 minutę. Jeżeli woda jest mocno zanieczyszczona, należy ją przed pomiarem przewodności przefiltrować przez sączek laboratoryjny. 
    Zostaje jeszcze sprawa interpretacji wyniku. W normie ISO jednostką przewodnictwa jest µS/cm lub mS/m. Zgodnie z grupą norm PN-EN ISO 11126 ścierniwa niemetalowe nie powinny w badaniu zgodnym z normą PN-EN ISO 11127-6 wykazywać wyższej przewodności wody niż 250 µS/cm (25 mS/m). 
    Pomiędzy normą ASTM D4940-15 i normą ISO 11127-6 występują dwie istotne różnice. Pierwsza to, że w normie ISO ścierniwo jest odmierzane wagowo, a woda objętościowo, gdy w ASTM i ścierniwo i woda są odmierzane objętościowo. Druga to inne jednostki przewodnictwa. W ISO są to µS/cm lub mS/m, a w ASTM μmho/cm – 1 μmho/cm = 1 µS/cm. 
    Mimo tych różnic najczęściej dopuszczalnym kryterium akceptacji jest przewodność wody po płukaniu ścierniwa nie wyższa niż 250 µS/cm. Są jednak wyjątki, np. Norsok M501-7 zaleca badanie zarówno ścierniw metalowych, jak i niemetalowych zgodnie z ASTM D4940-15, ale dopuszcza maksymalną przewodność w wysokości 150 µS/cm. W przypadku wyższej przewodności zalecana jest wymiana ścierniwa (fot. 5).