• Reklama
    A1 - Kabe 12.02-12.02 Julian

Szukaj

    Reklama
    B1 - IGP 2024 Julian

    Badanie Powłok

    Wydanie nr: 6(116)/2018

    Artykuły branżowe

    Badanie Powłok

    ponad rok temu  03.01.2019, ~ Administrator,   Czas czytania 10 minut

    Fot. 1. Urządzenie byko-cut universal.

    Fot. 1. Urządzenie byko-cut universal.

    Strona 1 z 2

    Oprzyrządowanie do kontroli jakości farb i powłok w malowaniu proszkowym i ciekłym, część V

    W poprzednich częściach niniejszego opracowania przedstawione zostały zagadnienia mieszania oraz dyspersji i testów przeprowadzanych na materiale lakierowym (część I), oprzyrządowania służącego do kontroli procesu utwardzania termicznego i do testów komorowych (część II) oraz pomiarów parametrów wizualnych (część III). Ostatnia część (IV) opublikowana na łamach czasopisma „Lakiernictwo Przemysłowe” dotyczyła pomiarów barwy. W tej części artykułu przedstawione zostaną urządzenia służące do pomiarów własności fizycznych, oferowane przez firmę Eurotom. 

    Pomiary własności fizycznych powłok

    Obok oceny parametrów wizualnych należy prowadzić szczegółową kontrolę własności fizycznych uzyskanych powłok. Jest to istotne przez wzgląd na odporność powłoki na uszkodzenia i obciążenia związane z użytkowaniem i tym samym jej jakość. Do pomiarów własności fizycznych firma BYK Gardner oferuje całą gamę przyrządów. W związku z dużą różnorodnością metod testowych stosowanych w przemyśle w tym obszarze najważniejsze jest zdefiniowanie normy, według której powinien zostać przeprowadzony pomiar/test. Pozwala to na prawidłową interpretację wyników testu. W niniejszym opracowaniu zostaną przedstawione propozycje oprzyrządowania do pomiarów własności fizycznych powłok wraz z wyszczególnieniem norm, według których mierzą.

    Pomiary grubości powłoki

    Jednym z najważniejszych parametrów powłoki jest grubość warstwy. Błędne oszacowanie grubości warstwy skutkuje niepotrzebną stratą czasu, materiału i pieniędzy. Jeśli warstwa jest za cienka, to jej siła krycia oraz zdolności ochronne są niewystarczające, co wymaga dodatkowego czasu na ponowne pokrycie powierzchni. Natomiast, jeśli nałożona warstwa okazuje się zbyt gruba, skutkuje to pękaniem, łuszczeniem powłoki oraz długim czasem schnięcia. We wcześniejszych częściach artykułu opisane zostały rozwiązania do pomiaru grubości warstwy mokrej, pomiar grubości warstwy suchej natomiast przeprowadzany jest za pomocą innego oprzyrządowania i metod. Sprawdzenie grubości warstwy suchej może odbywać się na sposób nieniszczący lub niszczący, np. w przypadku powłok wielowarstwowych. Zniszczeniowy pomiar grubości warstwy polega na nacinaniu powłoki za pomocą odpowiedniego, ze względu na zakres i dokładność, noża. Noże charakteryzują się różnymi kątami nacinania powłok. Każdemu z kątów odpowiada inna skala podziałki odczytu grubości. Propozycją firmy BYK Gardner do tego testu jest urządzenie byko-cut universal (zdjęcie numer 1). Jest to uniwersalny przyrząd do prac inspekcyjnych na powierzchniach lakierowych, który łączy w sobie możliwości czterech urządzeń (zdjęcie numer 2): 

    • mikroskopu do oceny powierzchni lakierowej w 50-krotnym powiększeniu
    • grubościomierza do zniszczeniowego pomiaru grubości powłoki
    • testera przyczepności metodą siatki nacięć (zgodnie z ASTM D 3359; DIN 53 151)
    • twardościomierza metodą Buchholza (zgodnie z DIN EN ISO 2815).

    Do testów nieniszczących używa się mierników elektronicznych z wyświetlaczem cyfrowym. Instrumenty te mierzą grubość powłok na podłożu metalowym niewykazującym właściwości magnetycznych (NFe) oraz powłoki niemagnetyczne na podłożu z żelaza lub stali (Fe). Działanie tych urządzeń opiera się na dwóch zasadach:

    • pomiar indukcji magnetycznej na podłożach typu Fe
    • pomiar prądu wirowego na podłożach typu NFe.

    Rozwiązaniem proponowanym przez firmę BYK Gardner są grubościomierze z rodziny byko-test umożliwiające szybki i łatwy pomiar grubości. Dużą zaletą tych grubościomierzy jest funkcja rozpoznawania rodzaju podłoża i automatyczne uruchomienie odpowiedniego tryb pomiaru. Dodatkowo mały rozmiar grubościomierzy byko-test umożliwia obsługę jedną ręką. Innymi zaletami są wysoka dokładność pomiaru oraz kompatybilność z oprogramowaniem do analizy wyników badania. 

    Testery przyczepności    

    Następnym ważnym parametrem fizycznym powłoki jest jej przyczepność (adhezja). Aby powłoka była prawidłowo wykonana, musi przylegać do podłoża. W praktyce do oceny odporności farby lub powłok na oddzielenie od podłoża stosuje się trzy różne procedury testowe: cięcie krzyżowe, zdrapywanie oraz skruszanie.
    Test Cross-Cut (cięcie krzyżowe) określa odporność powłoki lub farby na oddzielenie od podłoża w przypadku zastosowania prostokątnych nacięć powłoki. Metoda ta może być użyta do szybkiej oceny właściwości powierzchni. Do tego rodzaju testu firma BYK Gardner oferuje testery przyczepności metodą siatki nacięć (według ASTM D 3002 D 3359, DIN EN ISO 2409), zaprezentowane na zdjęciu nr 3. Przyrządy te mają prostą formę noży wieloostrzowych płaskich lub noży krążkowych. Zastosowane w testerach noże charakteryzują się wysoką jakością i bardzo dobrą trwałością. Ruchoma głowica tnąca gwarantuje prawidłowe ustawienie noża na powierzchni próbki i powtarzalność testu.
    Kolejnym rodzajem testu do określenie adhezji jest zdrapywanie – Test Scrape Adhesion. Ten test określa przyczepność powłok organicznych, takich jak farby, żywice, lakiery przy stosowaniu ich na gładkie, płaskie powierzchnie. Jest to przydatne do uzyskania relatywnej oceny dla kilku płyt powleczonych wykazujących duże różnice w przyczepności. Materiał testowany jednorodnej grubości jest nakładany na płaską płytkę, zazwyczaj metalową lub o jednakowej teksturze. Po wyschnięciu płytki są umieszczane pod rysikiem, na który nakłada się ciężar. Przyczepność jest określana w wyniku zdrapania warstwy przy określonym ciężarze. Tester odporności warstwy na zarysowanie firmy BYK Gardner używany jest do określania zarówno odporności warstwy na zarysowanie oraz odporności na niszczenie. Przyrząd łączy w sobie dwa rodzaje testowania dlatego odpowiada takim normom, jak: ASTM D2197, D2248, D2454, D5178, FTMS 141a Method 6303.1, GECS F50TF7-S1, MIL-P-7788A. Tester składa się z obracanej belki, uchwytu na rylec umieszczonego pod kątem 45° do poziomu, uchwytu na ciężarki podtrzymującego wagę testową na jednym końcu belki. Po drugiej stronie belki znajduje się przeciwwaga. Mechanizm pozwala na unoszenie i opuszczenie uchwytu, a płytka testowa umieszczona na łożysku kulkowym porusza próbkę, nad którą umieszczony jest rylec.
    Trzecim testem do określania przyczepności powłoki jest skruszanie – test Chipping. Test ten wykorzystuje się głównie w lakierach samochodowych, gdyż odporność na wykruszanie jest ważną cechą powłok wielowarstwowych nakładanych na karoserie pojazdów. Dla zabezpieczenia części karoserii stosuje się powłoki wielowarstwowe, które muszą być odporne na korozję oraz naprężenia mechaniczne. Przykładowo, przednia i boczna część karoserii jest zazwyczaj narażona na skruszanie w wyniku uderzeń kamieni leżących na drodze. Propozycją firmy BYK Gardner do tego typu testów jest tester przyczepności metodą odrywową „pull-off”. Urządzenie to mierzy przyczepność powłok na metalu, a także drewnie oraz innych podłożach (według: ASTM D 4541, D 7234, ISO: 4624, 16276-1). To łatwe w obsłudze, niezawodne oraz wszechstronne urządzenie wyposażone jest w pompę wytwarzającą podciśnienie oraz innowacyjne samopozycjonujące się tłoczki. Zapewnia to jednorodny rozkład siły na testowanej powierzchni oraz zapobiega przyłożeniu siły tylko po jednej stronie tłoczka. Testery dostępne są w wersji automatycznej oraz ręcznej.

    GALERIA ZDJĘĆ

    Fot. 2. Funkcje urządzenia byko-cut.
    Fot. 3. Tester siatką nacięć (cross-cut tester).
    Fot. 4. Tester odporności na ścieranie Gardner-scrub.
    Fot. 5. Wahadłowy tester twardości.
    Fot. 6. Rodzina testerów elastyczności metodą udarową.