• ReklamaA1 - silpol v2

Szukaj

    Reklama
    B1 - IGP 2024 Julian

    Badanie Powłok

    Wydanie nr: 4(108)/2017

    Artykuły branżowe

    Badanie Powłok

    ponad rok temu  28.08.2017, ~ Administrator,   Czas czytania 7 minut

    Rys. 1. Zdeformowany element pomalowany farbą proszkową; strzałki wskazują miejsca, gdzie: powłoka „odkleiła się” od blachy (jeśli w ogóle przylegała do niej) i skorodowane obszary świadczące o występowaniu wilgoci pomiędzy blachą a powłoką.

    Rys. 1. Zdeformowany element pomalowany farbą proszkową; strzałki wskazują miejsca, gdzie: powłoka „odkleiła się” od blachy (jeśli w ogóle przylegała do niej) i skorodowane obszary świadczące o występowaniu wilgoci pomiędzy blachą a powłoką.

    Strona 2 z 2

    Samo przygotowanie było przeprowadzone bardzo starannie, wymieniając trzy razy czyściwo (pomimo niewielkich rozmiarów) w celu wyeliminowania błędów.
    Po malowaniu skontrolowano grubość powłoki za pomocą specjalnego przyrządu.
    Po 48 godzinach na każdej z nich wykonano testy mechaniczne (niezwiązane z profesjonalnymi badaniami dotyczącymi powłok proszkowych opartych na normach branżowych i wskazanych w specyfikacji farby ale powiązane i oparte na niektórych).
    Wstępnie na każdej z próbek narysowano okrąg o średnicy 80 mm za pomocą ostrego rysika, którego ostrze miało przeciąć warstwę farby i wskazać, czy tego typu zarysowanie wpłynie w jakiś sposób na powłokę.

    Obserwacje:
    Nie zaobserwowano żadnych nieprawidłowości i problemów z przyczepnością farby nawet (co może dziwić) na blasze w ogóle nieprzygotowanej (odtłuszczonej). 

    Test giętkości i adhezji powłoki organicznej – szczegóły zagadnienia omawia norma PN-EN ISO 17132:2009 Farby i lakiery – Próba zginania w T. Pozwala ona stwierdzić, czy konkretna farba spełnia wyznaczone wymagania, jak również umożliwia wskazanie minimalnej średnicy zginania, przy której nie dojdzie do popękania powłoki. Zdecydowano o przykładowym zagięciu wszystkich siedmiu blach próbnych o grubości 1 i 3 mm w celu dokonania orientacyjnej oceny. Orientacyjnej, czyli bez uwzględniania zapisów wskazanej normy. Wykonano dwa gięcia, jedno przy średnicy zaginania 6 mm, drugie 20 mm.

    Spostrzeżenia:

    • w trzech próbkach z blachy o grubości 3 mm na promieniu gięcia 10 mm (1 – przy braku odtłuszczenia, 2 – preparat na bazie wody, 3 – rozpuszczalnik uniwersalny) – doszło do znacznego braku przyczepności pomiędzy warstwą tlenków a blachą; w pozostałych widoczne były niewielkie pęknięcia,
    • na wszystkich próbkach (grubość 3 mm) na promieniu gięcia 3 mm zaobserwowano większe lub mniejsze pęknięcia,
    • na żadnej z próbek (grubość 1 mm) na promieniu gięcia 10 mm nie zaobserwowano żadnych pęknięć,
    • na wszystkich próbkach (grubość 1 mm) na promieniu gięcia 3 mm zaobserwowano większe lub mniejsze pęknięcia.

    Następnie przeprowadzono badanie zbliżone do testu nacięciowego (krzyżowego) – prostego w realizacji testu przyczepności. Opisuje go norma ISO 2409 (Farby i lakiery – Badanie metodą siatki nacięć). Polega ona pierwotnie na wykonaniu szeregu przecinających się nacięć za pomocą odpowiednich noży, które są od siebie oddalone w zależności od grubości powłoki przy podłożu twardym – metalicznym.
    Noże dobiera się na podstawie grubości farby:

    • poniżej 60 mm – odległość między ostrzami to 1 mm,
    • pomiędzy 60 a 120 mm – odległość między ostrzami to 2 mm,
    • powyżej 120 mm – odległość między ostrzami to 3 mm.

    Niestety, z powodu braku możliwości technicznych (problem z organizacją sprzętu) podjęto decyzję o wykonaniu nacięć (po sześć w dwóch kierunkach) za pomocą pojedynczego ostrza. W związku z chropowatością powierzchni, która wyniosła (uśredniając) 119,6 mm, nacięcia wykonywano równolegle od siebie co 2 mm, a następnie prostopadle do wykonanych wcześniej, tworząc nacięcia krzyżowe. Przyklejono przemysłową taśmę i zerwano ją zgodnie z wytycznymi. Na niektórych próbkach powłoka została oderwana od podłoża. 

    Obserwacje i komentarz

    • zauważono pewną tendencję: w próbkach o grubości 3 mm, w których podczas testu gięcia zauważono znaczące odpadnięcie powłoki, również podczas testu nacięciowego warstwa farby się złuszczyła – należy zaznaczyć, że farba odczepiła się od warstwy tlenków,
    • na żadnym elemencie o grubości 1 mm nie nastąpiło złuszczenie powłoki,
    • ostrze noża nie może być tępe – powoduje to zniekształcenie krawędzi powłoki podczas cięcia,
    • do zerwania zastosowano taśmę przemysłową, charakteryzującą się bardzo dobrymi własnościami mechanicznymi.
    • W związku z tym, że naniesiona farba na blasze może inaczej zachowywać się w przypadku nagłego – silnego uderzenia, wykonano próbę cięcia próbek na nożycach gilotynowych. Celem tego testu była obserwacja, jak zachowa się powłoka lakiernicza w miejscu przecięcia – czy zostanie uszczerbiona, a może „odklei” się od blachy?

    Po teście stwierdzono, że:

    • w dwóch próbkach z blachy o grubości 1 mm (1 – przy braku odtłuszczenia, 2 – próbce odtłuszczanej preparatem myjącym na bazie wody) doszło do odklejenia się powłoki od blachy,
    • w trzech próbkach z blachy o grubości 3 mm (1 – przy braku odtłuszczenia, 2 – preparat na bazie wody, 3 – rozpuszczalnik uniwersalny) – doszło do znacznego braku przyczepności pomiędzy warstwą tlenków a blachą,
    • w jednej próbce z blachy o grubości 3 mm zauważono minimalne odklejenie się warstwy tlenków od podłoża. 

    Podsumowując, odpowiednie przygotowanie powierzchni przed malowaniem jest ważnym etapem podczas procesu malowania proszkowego. Wykonane testy i próby (nawet te amatorskie bez profesjonalnego sprzętu i bez szczegółowego wgłębiania się w zapisy norm) pozwoliły na zaobserwowanie pewnych zjawisk i zachowań powłoki lakierniczej na próbkach, co z kolei pokrywa się z realiami. Dzięki napylaniu proszku na warstwę tlenków – jak miało to miejsce przy blasze o grubości 3 mm i gięciu, zobaczyć można, jak ważne jest jej usunięcie. 
    Po wynikach przeprowadzonych testów spodziewano się jednak większych różnic w przyczepności powłoki na próbkach w ogóle nieodtłuszczonych i tych przetartych zanieczyszczonym czyściwem w stosunku do pozostałych, gdzie zastosowano rozpuszczalniki i typowe substancje zmywające.                   

    Paweł Wilk

    GALERIA ZDJĘĆ

    Rys. 2. Na górze: pomalowana powierzchnia i jej brak przyczepności, na dole: odpadające/zerwane kawałki warstwy farby leżące na posadzce.
    Rys. 3. „Spiętrzenie” powłoki proszkowej, rozpoczęcie „procesu górotwórczego” – widać brak rzeczywistego połączenia farby z podłożem i możliwe przemieszczanie się powłoki względem blachy.
    Rys. 4. Miernik do pomiaru chropowatości powierzchni.
    Rys. 5. U góry: listwa ozdobna przyklejona na powłokę lakierniczą, z dołu: widok po usunięciu listwy – w zasadzie na całej długości farba została oderwana od podłoża.ąca powłoka lakiernicza
    Rys. 6. Stanowisko do badania: miernik, pola do kalibracji (dla podłoża stalowego i aluminium) i próbka do pomiarów.
    Rys. 7. Przykład pomiaru grubości powłoki lakierniczej za pomocą miernika.
    Rys. 8. Jedna z próbek o grubości 3 mm po gięciu – widać, że powłoka wraz z warstwą tlenków odkleiła się od blachy.
    Rys. 9. Siatki nacięć krzyżowych w próbkach o grubości 1 mm – brak widocznych złuszczeń.
    Rys. 10. Siatki nacięć w próbkach o grubości 3 mm – widoczne złuszczenia powłoki, która oderwała się od warstwy tlenków.
    Rys. 11. Próbka o grubości 1 mm po cięciu na nożycach gilotynowych; u góry – strzałki ukazują miejsca braku przyczepności powłoki, z dołu – zerwana luźna powłoka lakiernicza.