• Reklama
    A1 - Kabe 12.02-12.02 Julian

Szukaj

    Reklama
    B1 tiger-coating 18.08.2022-24.01.2023 Julian przedłużony do końca 2025

    Badanie Powłok

    Wydanie nr: 6(110)/2017

    Artykuły branżowe

    Badanie Powłok

    ponad rok temu  18.12.2017, ~ Administrator,   Czas czytania 10 minut

    Polowe stanowisko do badania grubości powłoki na nierównym podłożu mineralnym.  1 – badana próbka; 2 – folia wzorcowa (w tym przypadku na potrzeby zdjęcia umieszczona obok); 3 – mikroskop; 4 – komputer przenośny; 5 – mikroskopowy obraz powłoki.

    Polowe stanowisko do badania grubości powłoki na nierównym podłożu mineralnym. 1 – badana próbka; 2 – folia wzorcowa (w tym przypadku na potrzeby zdjęcia umieszczona obok); 3 – mikroskop; 4 – komputer przenośny; 5 – mikroskopowy obraz powłoki.

    Strona 2 z 3

    W ostatnich latach coraz częściej malowane są betony i różnego rodzaju izolacje oparte na spoiwie cementowym. Malowanie betonu i izolacji ma dwa zasadnicze cele:

    • ochronę przed oddziaływaniem środowiska, głównie dwutlenku węgla (karbonatyzacją);
    • uzyskanie efektów estetycznych.

    Betony, a szczególnie izolacje (ogniochronne, termiczne itp.), muszą „oddychać”, co oznacza możliwość przepuszczania niewielkich ilości pary wodnej. To „oddychanie” spowodowane jest najczęściej zawartością cząsteczek łatwo chłonących i łatwo odparowujących wilgoć. Nowoczesne powłoki ochronne do malowania tego typu podłoży są paroprzepuszczalne, ale poprawnie zachowują się tylko wtedy, jeżeli zostały naniesione na grubość w zakresie określonym przez producenta. Zbyt cienkie powłoki umożliwiają migrację dwutlenku węgla i zbyt dużych ilości wilgoci, np. w trakcie opadów. Zbyt grube uniemożliwiają odparowywanie wilgoci z podłoża, co w efekcie prowadzi do jego nadmiernego zawilgocenia. W upalne dni nadmiar wilgoci w podłożu skutkuje intensywnym parowaniem powodującym powstawanie pęcherzy w powłoce lub jej odspojenie. Należy dodać, że nierówności w podłożach mineralnych są często znacznie większe niż zalecana grubość paroprzepuszczalnej powłoki malarskiej wynosząca najczęściej 100-200 µm. Jak zatem kontrolować nanoszenie powłok na tego typu podłożach, aby uzyskać zalecane grubości, mimo że nie ma skutecznych, ujętych w normach metod pomiaru?

    Z mojego doświadczenia co najmniej dwie metody opisane w normie PN-EN ISO 2808 nadają się do wykorzystania:

    Metoda 6A – mikroskopowe badanie przekroju poprzecznego 

    Badanie jest stosowane głównie w laboratoriach, ale po niewielkich modyfikacjach można je wykonać, z dość dużą dokładnością, w warunkach polowych. Potrzebny jest prosty i stosunkowo tani mikroskop cyfrowy umożliwiający wykonywanie zdjęć oraz wzorzec wymiarowy. Większość mikroskopów jest wyposażana w folie z podziałką 0,1; 0,2 lub 0,5 mm. W przypadku braku takiej skali odniesienia można się posłużyć jakimś przedmiotem umożliwiającym dokładne określenie jednego ze znanych wymiarów, np. folią wzorcową do kalibrowania warstwomierzy magnetycznych (rys. 2).

    Metoda 6B – mikroskopowe badanie nacięcia klinowego

    W warunkach terenowych można badać grubość powłok metodą mikroskopową opisaną w normie jako B – nacięcie klinowe. Przyrząd składa się z mikroskopu z podziałką. Wyposażony jest z reguły w oświetlenie i komplet noży o określonych kątach ostrza (tab. 1).
    Zasadę pomiaru ilustruje rys. 3. W celu ułatwienia oznaczeń zaleca się zamalować miejsce, w którym zostanie wykonane nacięcie, flamastrem o kontrastowym kolorze w stosunku do koloru powłoki malarskiej. Na ilustracji jest to kolor szary.

    Tabela 1. Przeliczniki do metody mikroskopowej B.

    Sposób postępowania stosowany przeze mnie przy pomiarach na trudnych niemetalowych podłożach może na początku wydawać się dość skomplikowany, ale po nabraniu pewnej wprawy nie nastręcza większych trudności. Do wykonania kompletu pomiarów potrzebnych będzie jeszcze, oprócz jednego z przyrządów opisanych powyżej, kilka przetartych drobnym papierem ściernym2 blaszek stalowych ze stali węglowej (najlepiej o wymiarach 50 × 50 × 3 mm lub większych), grzebień malarski i warstwomierz magnetyczny lub indukcyjny.

    Na początku na niewielkiej powierzchni ok. 1 m2 umieszczamy 3 blaszki i natryskujemy farbę licząc przejścia pistoletu. Po 2-3 przejściach mierzymy grzebieniem na blaszkach grubość powłoki mokrej. Oczywiście musimy znać zależność pomiędzy grubością powłoki mokrej i suchej. Grubość powłoki mokrej można wyliczyć z prostego wzoru:

    gdzie:
    GPM – grubość powłoki mokrej (używany bywa często angielski symbol WFT) [µm]
    GPS – grubość powłoki suchej (używany bywa często angielski symbol DFT) [µm]
    RD – procent objętościowy dodanego rozcieńczalnika [%]
    Vo – zawartość objętościowa części stałych w farbie [%]

    Załóżmy, że stosowana przez nas farba ma objętościową zawartość części stałych wynoszącą 45%, dodatek rozcieńczalnika wyniósł 10%, a wymagana grubość suchej powłoki (GPS) powinna wynosić 150 µm. Podstawiając dane do powyższego wzoru otrzymamy:

    Wracając do naszej metodyki postępowania, załóżmy, że po 3 przejściach mamy 300 µm mokrej powłoki (GPM). Wystarczyłoby jedno „szybkie przejście” żeby uzyskać 350 – 375 µm, czyli grubość zbliżoną do oczekiwanej. Problem w tym, że na rozwiniętym podłożu, które nas przede wszystkim interesuje, grubość ta będzie 30-50% niższa niż na płaskiej blasze, dlatego w przypadku powierzchni słabiej rozwiniętej wykonajmy jeszcze co najmniej jedno pełne przejście (GPM=400 µm), a na powierzchni mocno rozwiniętej jeszcze dwa przejścia (GPM=500 µm). Po wyschnięciu farby zmierzmy warstwomierzem grubość suchej powłoki3 na blachach, dla czterech przejść powinna ona wynosić ok. 180 µm, a dla pięciu 225 µm. Następnie musimy dokonać pomiaru powłoki bezpośrednio na interesującej nas powierzchni. Na stosunkowo gładkim betonie możemy posłużyć się metodą 6B, opisaną powyżej, a na bardziej rozwiniętych powierzchniach metodą 6A. Do pomiaru metodą 6A musimy wyciąć ostrym nożem kawałek powłoki wraz z niewielkim fragmentem podłoża. Pamiętajmy, żeby wykonać przynajmniej jedno cięcie w miarę prosto i prostopadle do „płaszczyzny powłoki”. Takich wycinków warto pobrać 3-5. Jeżeli nie udało się przy pobieraniu wyciąć fragmentu z chociaż jedną prostą krawędzią, pobrany fragment możemy rozciąć, kładąc go np. na małej deseczce. Pamiętajmy też o zachowaniu przy cięciu pionu w stosunku do płaszczyzny farby.
    Kolejną czynnością jest właściwe umieszczenie wycinka wraz ze skalą odniesienia pod mikroskopem (fot. 1) i wykonanie zdjęcia. Przy wykonywaniu zdjęć warto zadbać o zachowanie poziomu badanej powłoki w stosunku do poziomej osi obrazu. Ułatwi nam to późniejszą analizę i zapewni większą dokładność pomiaru. Ocenę grubości wykonamy ze zdjęcia za pomocą programu graficznego na komputerze. Wystarczy do tego zwykły Paint będący standardowym programem każdej wersji Windows. Na fotografii 2 pokazano taki pomiar. Sposób obliczania wyników pomiarów ze zdjęcia ilustruje też rys. 2.
    Na podstawie stosunku grubości farby na blasze i na rzeczywistym podłożu wyliczamy zależność pomiędzy tymi wartościami. Załóżmy, że na blasze mamy średnią grubość powłoki (GPS) 282 µm, a na podłożu 162 µm. Jeżeli grubość zalecana przez producenta farby powinna na podłożu mineralnym wynosić od 150 do 200 µm, to na blaszkach kontrolnych powinna się ona wahać w przedziale wyliczonym z prostych proporcji:

    GALERIA ZDJĘĆ

    Rys. 1. W warunkach polowych do wykonania pomiaru grubości mokrej powłoki odcinek pomiarowy powinien być fragmentem prostej stycznej do badanej powierzchni.
    Rys. 2. Przekrój przez izolację na spoiwie cementowym pokrytą farbą i sposób ustalania skali pomiarowej.
    Rys. 3. Zasada pomiaru grubości powłoki metodą nacięcia klinowego (mikroskopową) 6B.
    Fot. 1. Polowe stanowisko do badania grubości powłoki na nierównym podłożu mineralnym. 1 – badana próbka; 2 – folia wzorcowa (w tym przypadku na potrzeby zdjęcia umieszczona obok); 3 – mikroskop; 4 – komputer przenośny; 5 – mikroskopowy obraz powłoki.
    Fot. 2. Pomiar grubości na podstawie zdjęcia mikroskopowego. 1 – podłoże mineralne na spoiwie cementowym; 2 – folia kalibracyjna o grubości 131 µm; 3 – badana powłoka z farby.
    Rys. 7. Zasada pomiaru grubości przy użyciu ultradźwięków