• ReklamaA1 - silpol v2

Szukaj

    ReklamaB1 - EcoLine 04.2021-12.2025 Bogumiła

    Badanie Powłok

    Wydanie nr: 1(105)/2017

    Artykuły branżowe

    Badanie Powłok

    ponad rok temu  20.02.2017, ~ Administrator,   Czas czytania 8 minut

    Strona 1 z 3

    Od czego zależy przyczepność warstw lakierowych do ocynkowanego podłoża? Część 2

    Trwałość ochrony antykorozyjnej systemów duplex uwarunkowana jest uzyskaniem odpowiedniej przyczepności warstwy lakierowej do ocynkowanej powierzchni stali. W artykule uzupełniono wiedzę dotyczącą przyczepności farb przeznaczonych do malowania powłok cynkowych otrzymanych metodą ogniową. Zaprezentowano mechanizmy adhezji powłok oraz praktyczne aspekty badań przyczepności.

    W poprzednim tekście przedstawiono charakterystykę powłoki cynkowej jako podłoża do malowania. Omówiony został wpływ poszczególnych czynników na adhezję powłoki lakierowej do cynku: problematyka składu chemicznego i właściwości stali, parametrów procesu cynkowania ogniowego oraz zmian właściwości powierzchni powłoki cynkowej wynikające z jej sezonowania w warunkach eksploatacyjnych [1].
    W celu uzupełnienia tematu dziś zajmiemy się mechanizmami adhezji wyrobów lakierowych do ocynkowanego podłoża oraz omówieniem praktycznych aspektów badań przyczepności poszczególnych rodzajów farb stosowanych do malowania konstrukcji ocynkowanych.

    Z czego wynika przyczepność powłoki lakierowej do podłoża?

    Opracowania naukowe dotyczące przyczepności wyrobów lakierowych do podłoża prezentują kilka jednocześnie działających mechanizmów adhezji.

    Jednym z nich jest mechanizm adsorpcyjny. Polega on na oddziaływaniu polarnych sił międzycząsteczkowych van der Waalsa, występujących pomiędzy powierzchnią podłoża, którym w przypadku systemów duplex jest powłoka cynkowa, a powłoką organiczną. Odległość oddziaływania sił jest bardzo ograniczona (rzędu 0,5 nm) [2], dlatego dla mechanizmu adsorpcyjnego bardzo istotne są zjawiska zwilżania powierzchni podłoża przez wyroby lakierowe oraz napięcie powierzchniowe pomiędzy różnymi fazami. Aby umożliwić dobre zwilżanie, podłoże musi mieć większą energię powierzchniową od ciekłej farby. Nie stanowi to problemu dla oczyszczonego podłoża metalicznego, jednak zanieczyszczenia organiczne bardzo utrudniają lub nawet uniemożliwiają odpowiednie zwilżanie. Dlatego przed malowaniem tak istotne jest dokładne przygotowanie powierzchni oraz zachowanie czystości podczas aplikacji farb.
    Inny proponowany mechanizm adhezji ma charakter wiązań chemicznych. Niektóre wyroby lakierowe mają w swoim składzie polimery zawierające grupy funkcyjne (hydroksylowe lub karboksylowe) tworzące z cząsteczkami podłoża wiązania o charakterze kowalencyjnym. Posiadają one wyższą energię wiązania niż oddziaływania van der Waalsa. Tego typu zjawiska są charakterystyczne dla farb epoksydowych oraz poliuretanowych i decydują o ich bardzo dobrej przyczepności do metalicznego podłoża stali surowej oraz stali ocynkowanej ogniowo [3].
    Można również zaproponować mechanizm adhezji oparty na połączeniu mechanicznym. Przyczepność warstwy lakierowej do podłoża cynkowego następuje w wyniku zakotwiczeń materiału polimerowego w mikronierównościach powierzchni. Proponowany jest również „efekt przyssawki”, powstającej w wyniku zamykania powietrza w mikronierównościach profilu geometrycznego powierzchni podłoża przez materiał polimerowy, która w wyniku reakcji fizykochemicznych (polimeryzacji i odparowywania rozpuszczalników) zmniejsza swoją objętość, wytwarzając podciśnienie w mikroszczelinach [4]. Dlatego często przed malowaniem przygotowanie powierzchni prowadzone jest metodami mechanicznymi poprzez omiatanie. Oprócz większego rozwinięcia powierzchni pod wpływem obróbki strumieniowo-ściernej, następuje aktywacja w warstwie wierzchniej metalu podłoża i wytwarzane są ładunki elektrostatyczne sprzyjające polaryzacji sąsiednich łańcuchów polimerów, zwłaszcza ich grup funkcyjnych, stając się dodatkową przyczyną ich przyciągania do podłoża [2, 3].

    Przyczepność wyrobów lakierowych do ocynkowanego podłoża

    Do malowania powłok cynkowych proponowanych jest wiele kombinacji wyrobów lakierowych. Przyczepność różnego rodzaju farb stosowanych do malowania powłok cynkowych przedstawiono w tab. 1. Składnikami wiążącymi farb mogą być: żywica akrylowa (AY), kopolimery winylu i chlorku winylu (PVC), dwuskładnikowa żywica epoksydowa (EP), dwuskładnikowe poliuretany/poliakryle/poliizocyjaniany (PUR) i in.
    Dla zapewnienia odpowiedniej przyczepności bardzo ważny jest optymalny dobór warstwy podkładowej pozwalającej na uzyskanie odpowiedniego połączenia warstw lakierowych całego systemu ochronnego z ocynkowanym podłożem. Ze względu na przyczepność do malowania powierzchni stali ocynkowanej ogniowo najlepiej wykorzystać wyroby epoksydowe lub poliwinylowe. Nie wszystkie materiały malarskie nadają się do wytwarzania powłok na powierzchniach ocynkowanych. Wyroby alkidowe reagując z cynkiem zmydlają się, co zmniejsza przyleganie warstwy do podłoża. Niektóre farby nie mogą być stosowane w pewnych warunkach eksploatacji wyrobów, inne słabo przylegają do powierzchni powłoki bezpośrednio po cynkowaniu.
    Sezonowanie wpływa znacząco na adhezję powłok lakierowych do powłok cynkowych, co jest wynikiem zmian stanu powierzchni cynku. Węglany cynku tworzące się w ostatnim etapie korozji cynku w atmosferze powietrza z małą ilością zanieczyszczeń są dobrze przyczepne do powierzchni stopu cynku. Tworzą zwartą i szorstką warstwę, do której powłoki lakierowe ogólnie mają dobrą przyczepność. Należy jednak uważać na obecne w atmosferze zanieczyszczenia, takie jak siarczki i chlorki, ponieważ na powierzchni cynku mogą tworzyć się rozpuszczalne w wodzie siarczany i chlorki cynku, które z kolei powodują powstawanie szeregu wad powłoki. W tab. 1 ujęto porównanie przyczepności wyrobów lakierowych do powłoki cynkowej po sezonowaniu na powietrzu mało zanieczyszczonym 1-3 miesięcy od cynkowania ogniowego.
    Najlepsze rezultaty w zakresie poprawy przyczepności można uzyskać poprzez rozwinięcie powierzchni metodami obróbki strumieniowo-ściernej. Obróbka powierzchniowa poprawia adhezję do podłoża również poprzez oczyszczenie warstwy przypowierzchniowej metalu z zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych, dzięki czemu poprawia późniejsze zwilżanie przez ciekłe wyroby lakierowe.

    GALERIA ZDJĘĆ

    Rys. 1. Zastosowanie metody siatki nacięć do oceny przyczepności powłoki lakierowej na słupach wsporczych do ekranów akustycznych.
    Tab. 1. Porównanie przyczepności wyrobów lakierowych do ocynkowanej powierzchni stali otrzymanej metodą siatki nacięć i nacięcia krzyżowego [5 oraz doświadczenia własne].
    Malowanie powłok cynkowych
    Tab. 2. Kryteria oceny przyczepności wg normy międzynarodowej ISO 2409 [6].