Ekologia i Ochrona Zdrowia

Najważniejszą ze zmian, jaka weszła w życie z dniem 1 stycznia 2020 roku, jest zmiana sposobu ewidencjonowania odpadów i przeniesienie całości dokumentacji ewidencyjnej do systemu BDO dostępnego tylko i wyłącznie on-line pod adresem: www.bdo.mos.gov.pl.
Miejsce dotychczasowych papierowych dokumentów stosowanych do przekazania odpadów (KPO – karta przekazania odpadu) oraz ewidencjonowania odpadów (KEO – karta ewidencji odpadów) zajęły dokumenty wystawiane w systemie elektronicznym. W praktyce oznacza to, że podmiot, który na dzień 1 stycznia 2020 roku nie posiada dostępu do bazy BDO, nie będzie w stanie przekazać wytworzonego odpadu odbiorcy. Możliwość skorzystania z bazy wymaga natomiast wcześniejszej rejestracji w systemie, założenia konta i nadania indywidualnego numeru rejestrowego przez właściwy ze względu na siedzibę firmy urząd marszałkowski.

Temat obsługi i poruszania się po bazie danych o odpadach jest dość szeroki i wymagałby omówienia w odrębnym artykule, więc dziś skupimy się na kwestiach elementarnych jak uzyskanie dostępu do bazy. Te zakłady, które na dzień powstania rejestru BDO posiadały obowiązujące dla instalacji obróbki powierzchniowej pozwolenia: na wytwarzanie odpadów lub pozwolenie zintegrowane zawierające moduł odpadowy, zostały, zgodnie z zapisami art. 50.1 ustawy o odpadach [1], zarejestrowane automatycznie przez odpowiedni co do miejsca rejestracji firmy urząd marszałkowski i poinformowane o tym listownie. W tym przypadku wystarczyło jedynie pamiętać o pierwszym logowaniu do systemu, które powinno mieć miejsce nie później niż w ciągu 30 dni od założenia konta. Podmioty, które wytwarzają odpady, ale nie posiadają żadnego pozwolenia odpadowego zobowiązane były dokonać rejestracji samodzielnie w terminie nie późniejszym niż 31 grudnia 2019. Rejestracja podmiotu do końca roku 2019 była możliwa poprzez przesłanie do właściwego urzędu wypełnionego i podpisanego formularza rejestrowego w wersji papierowej. Od 1 stycznia roku bieżącego jedynym możliwym sposobem rejestracji jest wypełnienie wniosku on-line przez www.bdo.mos.gov.pl, a samo logowanie wymaga użycia profilu zaufanego lub e-dowodu. Dość istotną kwestią jest czas, jaki urząd ma na rejestrację podmiotu w systemie. Zgodnie z przepisami jest to 30 dni, jednak z uwagi na znaczne obciążenie systemu liczbą zgłoszeń czas ten może ulec znacznemu wydłużeniu. W efekcie tego złożenie wniosku rejestrowego nawet z końcem grudnia nie rozwiązuje dla zakładów problemu z gospodarowaniem wytworzonymi odpadami od stycznia 2020.

1 stycznia 2020 r. weszło w życie rozporządzenie ministra klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz.U. z 2019 r., poz. 2531). Dokument ten przywołuje 46 kodów różnych odpadów wraz z maksymalnymi ilościami rocznymi, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji, a skutkiem tego nie ma również obowiązku rejestracji w systemie BDO. Z uwagi jednak na specyfikę branży obróbki powierzchniowej i charakter wytwarzanych odpadów skorzystanie z zawartych w tym rozporządzeniu wyjątków nie będzie możliwe. W przypadku wątpliwości co do obowiązku rejestracji można skorzystać z dostępnej na stronie BDO automatycznej ankiety: „Sprawdź, czy musisz się zarejestrować w BDO”. Ankieta zawiera jasno i precyzyjnie sformułowane pytania, na które odpowiadamy: tak/nie. System na podstawie naszych odpowiedzi wskaże brak lub konieczność rejestracji, a co więcej, określi, które działy wniosku rejestracyjnego należy wypełnić. 

Samo sporządzenie i uzupełnienie wniosku rejestrowego nie powinno stanowić problemu i w pierwszej kolejności sprowadza się do uzupełnienia danych teleadresowych siedziby firmy oraz ewentualnych dodatkowych miejsc prowadzenia działalności gospodarczej (jeżeli nie jest to siedziba firmy), o ile wiążą się one z wytwarzaniem odpadów. W dalszej części konieczne będzie wprowadzenie do tabel w systemie danych odnośnie kodów odpadów, jakie są wytwarzane przez zakład. Dla podmiotów, które muszą się zarejestrować indywidualnie i nie posiadają wydanego pozwolenia odpadowego, tj. nie spełniają wymogów ilościowych 1 Mg/rok odpadów niebezpiecznych lub wytwarzanie odpadów nie jest związane z eksploatacją instalacji, obowiązującą do uzupełnienia będzie tabela działu 12. Wypełnienie tabeli jest o tyle proste, że układ działu XII odpowiada dokładnie konstrukcją katalogowi odpadów [2], więc pozostaje jedynie prawidłowe zaklasyfikowanie swoich odpadów. W tej kwestii konieczna jest, poza znajomością przepisów prawa, również pewna znajomość stosowanej w zakładzie technologii. Należy tutaj bezwzględnie pamiętać o podstawowych zasadach kodowania odpadów, które są przywołane w § 2 katalogu odpadów i wskazują, że podstawą do klasyfikacji jest nie konkretna substancja, mieszanina czy materiał, a proces, który skutkuje wytworzeniem odpadu. Jako idealny przykład możemy wskazać prostą substancję jak gips czyli siarczan wapnia. Gips powstały w wyniku odsiarczania spalin w kotłach będzie kodowany w grupie 10, np. pod kodem 10 01 05 (odpady z odsiarczania gazów odlotowych). W przypadku, gdy gips będzie pochodził z procesu obróbki rud i kopalin, będzie to kod z grupy 01.03..... Jeżeli natomiast gips będzie odpadem, np. z wapnowania ścieków z przygotowania powierzchni, to jego prawidłowym kodem może być 19 02 05* lub 19 02 06. Gwarantuję, że wymienione wyżej przykłady nie wyczerpują możliwych kodów odpadów dla jednej i tej samej substancji, jaką jest pospolity gips, ale wskazują na różne sposoby postępowania z odpadami pochodzącymi z różnych procesów. Pochodzenie danej substancji odpadowej jest istotne z uwagi na różnego rodzaju dodatkowe substancje, których obecność może warunkować sposób dalszego postępowania z odpadem. Możliwość dalszego zagospodarowania przekłada się z kolei na cenę odbioru odpadu przez uprawnionego odbiorcę. Nieprawidłowa kodyfikacja odpadu w przypadku kontroli środowiskowej może być również odebrana jako zagospodarowanie odpadu niezgodnie z zapisami ustawy, co z kolei może skutkować karami finansowymi.