• ReklamaA1 - silpol v2

Szukaj

    Reklama
    B1 - IGP 2024 Julian

    Ekologia i Ochrona Zdrowia

    Wydanie nr: 5(115)/2018

    Artykuły branżowe

    Ekologia i Ochrona Zdrowia

    ponad rok temu  01.11.2018, ~ Administrator,   Czas czytania 6 minut

    Strona 1 z 2

    Efektywna biodegradacja gazów odlotowych w Kompaktowym Bioreaktorze Trójfazowym (KBT) dla przemysłu lakierniczego

    Lotne związki organiczne (LZO) i odory są jednymi z głównych zanieczyszczeń atmosfery ze względu na ich wpływ na zubożenie warstwy ozonowej, a tym samym ocieplenie klimatu, a także toksyczne i rakotwórcze oddziaływanie na organizmy żywe [1, 2]. Przemysłowe emisje LZO i odorów pochodzące głównie z zakładów chemicznych, petrochemicznych, kopalń, oczyszczalni ścieków itp. podlegają coraz bardziej rygorystycznym przepisom w zakresie ochrony środowiska [1, 2, 3]. Spośród wielu technologii usuwania LZO, stosowanych do oczyszczania zanieczyszczonych strumieni powietrza, szczególnie interesujące są metody biologiczne, z uwagi na naturalną zdolność drobnoustrojów do rozkładu zanieczyszczeń, a także ich atrakcyjność ekonomiczną. 

    Wykazano, że procesy biodegradacji cechują się niskimi kosztami inwestycyjnymi i eksploatacyjnymi w porównaniu z innymi metodami ograniczania emisji LZO i odorów [1]. Dodatkowymi zaletami stosowania metod biodegradacji do rozkładu LZO są: praca bioreaktorów w warunkach niskiego ciśnienia i temperatury, brak ryzyka wybuchu oraz bezpieczeństwo dla ludzi i środowiska. 
    W prezentowanej publikacji przedstawiono przykład zastosowania innowacyjnego Kompaktowego Reaktora Trójfazowego (KBT) ze stałym złożem (Compact Trickle Bed Bio-Reaktor) stanowiącego autorskie rozwiązanie know-how firmy Ekoinwentyka Sp. z o.o., do degradacji gazów odlotowych z przemysłu lakierniczego. Badania wykonano w ramach projektu UE (POIR.01.01.01-00-0664/17).
    Eksperymenty prowadzono przy użyciu reaktora KBT w skali półtechnicznej (rys. 1), wykonanego ze stali nierdzewnej o średnicy 0,315 m oraz wysokości złoża 0,65 m, w którym fazy gazowa i cieczowa przepływały współprądowo w dół przez złoże wykonane z pierścieni polietylenowych Ralu (średnica 15 mm) firmy Raschig GmbH z Ludwigshafen (Niemcy). Są to zmodyfikowane pierścienie Palla, charakteryzujące się dużą objętością swobodną (94%) przy powierzchni właściwej 320 m2/m3. W procesach biologicznego oczyszczania powietrza, prowadzonych w reaktorach KBT ze stałym złożem, oczyszczane są stosunkowo duże strumienie powietrza, natomiast ilość fazy ciekłej musi jedynie zapewnić dopływ do powierzchni biofilmu niezbędnych składników odżywczych, łącznie z rozpuszczonymi w niej zanieczyszczeniami, które są jedynym źródłem węgla i energii dla bakterii immobilizowanych na wypełnieniu. Stąd preferowana jest praca przy współprądowym przepływie obu faz, ale równocześnie należy na tyle ograniczyć ich prędkości przepływu, aby zapobiec zrywaniu biofilmu w trakcie pracy bioreaktora. Niezmiernie ważny jest również właściwy dobór wypełnienia. W procesach biologicznych biofilm osadzony na wypełnieniu zwiększa z czasem swą grubość; wypełnienie powinno więc cechować się dużą objętością swobodną przy odpowiednio dużej powierzchni właściwej.

    Badania procesu biodegradacji mieszaniny LZO prowadzono w sposób ciągły przez kilka miesięcy, dla kilku wartości natężeń przepływu fazy gazowej i ciekłej oraz przy różnych wartościach obciążenia złoża zanieczyszczeniem. Proces prowadzono w warunkach sterylnych. Przed rozpoczęciem kolejnej serii pomiarowej cała instalacja była trzykrotnie sterylizowana roztworem alkoholu oraz naświetlana lampą UV (kilka godzin). Proces rozpoczynano od immobilizacji mikroorganizmów na wypełnieniu. W tym celu około 10 litrów zawiesiny mikroorganizmów zaadaptowanych do utylizacji usuwanego zanieczyszczenia przepuszczano przez złoże do czasu wystąpienia zmian absorbancji roztworu (ok. 3 dni), gdy na złożu powstała warstwa biofilmu. Wówczas usuwano roztwór zawiesiny z instalacji, złoże przepłukiwano sterylnym roztworem soli mineralnych i rozpoczynano serię pomiarową przy ustalonych wartościach natężeń przepływu gazu i cieczy oraz stężenia zanieczyszczenia w gazie doprowadzanym do bioreaktora.
    Bioreaktor zaszczepiono kulturami bakterii, które zaadaptowano do zanieczyszczeń powszechnie występujących w przemyśle lakierniczym. Dokładne informacje odnośnie pozyskiwania szczepów bakterii zdolnych do rozkładu LZO występujących w lakiernictwie opisano w numerze 3/113 (2018) „Lakiernictwa Przemysłowego” [4]. Szybkość przepływu gazu przez wypełnienie bioreaktora wynosiło od 1,0 do 6,0 m3/h, natomiast stężenie LZO na wlocie do reaktora KBT od 5 do 125 mg/m3. Proces biodegradacji LZO prowadzono w temperaturze 302±3 K i pH w zakresie 6,5-7,3. Badano także możliwe skutki przeciążenia reaktora KBT ładunkiem zanieczyszczeń.

    Na rys. 2. przedstawiono przykładowe wyniki badań efektywności pracy reaktora trójfazowego KBT otrzymane dla badanych zmian:

    • stężenia mieszaniny LZO na wlocie do KBT
    • przepływu fazy gazowej
    • przepływu fazy ciekłej
    • pH
    • wpływu warunków zewnętrznych w tym temperatury
    • symulowanych awarii, które mogą wystąpić w przemyśle (brak prądu, wyłączenia, chwilowe przebicie stężeniowe itp.)

    Celem opisywanego etapu projektu UE (POIR 1.1.1-664/17) było sprawdzenie wydajności biodegradacji zanieczyszczeń w zmiennych warunkach pracy bioreaktora, a zwłaszcza przy dynamicznych zmianach ładunku zanieczyszczeń. Na podstawie wyników badań określono dopuszczalne wartości parametrów procesu biodegradacji. Pomimo trudnych warunków pracy, charakterystycznych dla przemysłu lakierniczego, reaktor KBT działał niezawodnie i osiągnięto wysoką skuteczność usuwania zanieczyszczeń. Zbadano również możliwe konsekwencje nadmiernego przeciążenia zanieczyszczeniami reaktora KBT i czas potrzebny do regeneracji mikroorganizmów oraz uzyskania ponownie stabilnych warunków procesu. Zwiększenie stężenia LZO do 125 mg/m3
    przez kilka godzin spowodowało niestabilną pracę bioreaktora, ale po przywróceniu normalnych stężeń LZO stabilne działanie reaktora KBT zostało przywrócone w czasie krótszym niż kilka godzin.
    Prace B+R wykonane w projekcie pozwoliły zarówno na identyfikację jakości i ilości zanieczyszczeń oraz umożliwiły określenie optymalnych parametrów prowadzenia biodegradacji LZO i odorów w reaktorach KBT, takich jak: czas przebywania, natężenie przepływu fazy gazowej i ciekłej, typ przepływu, zawartość tlenu w roztworze soli mineralnych, optymalna temperatura prowadzenia procesu, pH, parametry wpływające na ilość tworzącej się biomasy, a w rezultacie określenie charakterystyki wypełnienia bioreaktora oraz kroków limitujących i czynników inhibitujących proces oczyszczania w reaktorze KBT. Szczególnie istotne było określenie optymalnych parametrów prowadzenia procesu biodegradacji LZO i odorów w KBT w celu osiągnięcia wysokiej konwersji procesu, a także wyznaczenie wartości istotnych i koniecznych dla stworzenia mapy danych pozwalających na upscaling, a w końcu implementację tej technologii do przemysłu lakierniczego.
    Przeprowadzone badania umożliwiły także stworzenie eksperymentalnej bazy danych dotyczącej biodegradacji różnych mieszanin lotnych związków organicznych w systemie biofiltracji z wykorzystaniem bioreaktora KBT oraz w celu określenia możliwych zakresów parametrów procesu biologicznego. Eksperymenty wykazały wysoką aktywność zaadaptowanej mikroflory bakteryjnej stosowanej do biodegradacji mieszaniny LZO i jej stosunkowo niską podatność na inhibicję wzrostu przy nadmiernym stężeniu mieszaniny LZO w oczyszczanym powietrzu. Dzięki temu technologia oczyszczania powietrza z LZO okazała się wydajnym i odpowiednim rozwiązaniem do zastosowań przemysłowych. 
    Wyniki przedstawionych badań stanowiły podstawę dla drugiej części aktualnie realizowanego projektu obejmującego instalację, uruchomienie i testowanie reaktora KBT w pełnej skali technicznej dla przepływu fazy gazowej 5.000-10.000 m3/h. Rys. 3 przedstawia  instalację KBT w skali technicznej podczas budowy i uruchomienia, natomiast rys. 4 przedstawia KBT w trakcie testów wydajności procesu. Na rys. 5 przedstawiono natomiast zespół naukowy projektu:

    • prof. zw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński – kierownik naukowy projektu
    • prof. dr hab. inż. Krzysztof Urbaniec – ekspert naukowy projektu
    • mgr inż. Damian Kasperczyk – prezes zarządu Ekoinwentyka Sp. z o.o. – kierownik technologiczny projektu.

    GALERIA ZDJĘĆ

    Rys. 1. Bioreaktor KBT stosowany do badań.
    Rys. 2. Przykładowe wyniki badań efektywności pracy bioreaktora KBT.
    Rys. 3. Bioreaktor trójfazowy KBT w skali technicznej podczas budowy i uruchomienia.
    Rys. 4. Bioreaktor trójfazowy KBT w skali technicznej podczas testów.
    Rys. 5. Zespół naukowy projektu POIR 1.1.1. – 664/17.