Niedostateczne doświadczenie z farbami efektowymi prowadzi do błędów lakierniczych
Farby metaliczne na materiałach drewnianych pojawiają się rzadziej niż na innych podłożach. Dlatego doświadczenie w ich aplikacji jest prawdopodobnie mniejsze, a znalezienie odpowiedniej kombinacji materiałów trudniejsze. Konsekwencje takiego stanu rzeczy można zobaczyć na przykładach przedstawionych w artykule.
Badaniom pod kątem uszkodzeń poddano skrzydła drzwi i ościeżnice pokryte farbą metaliczną w kolorze szarym (przykład 1) oraz fronty kuchenne pomalowane farbą metaliczną w kolorze brązu (przykład 2). W obu przypadkach farba schodziła z powierzchni. Wadliwa powierzchnia skrzydeł drzwi wynosiła kilka centymetrów kwadratowych, a frontu kuchennego kilka milimetrów kwadratowych (rys. 1). Według informacji klienta ościeżnica była pomalowana lakierem 2K na bazie rozpuszczalnika. Aby ustalić przyczynę uszkodzenia, najpierw zbadano przekrój poprzeczny powłoki pod mikroskopem.
Odwarstwienie można było tutaj wyraźnie zlokalizować w tzw. warstwie lakieru kwarcowego pomiędzy lakierem nawierzchniowym a wypełniaczem. Ponieważ miał to być lakier 2K, a jego trwałość uzależniona jest od prawidłowego wymieszania utwardzacza z lakierem bazowym, zastosowano spektroskopię w podczerwieni, aby sprawdzić, ile faktycznie dodano utwardzacza do lakieru. Wykazano, że lakier w badanej warstwie w ogóle nie zawierał utwardzacza. Kierownik techniczny klienta był bardzo zaskoczony przyczyną uszkodzenia, a związane z tym okoliczności wyjaśniono. Ze względu na duży udział wypełniacza w warstwie lakieru kwarcowego i stosunkowo małą ilość spoiwa wytrzymałość wewnętrzna w warstwie lakieru bez utwardzacza była zbyt mała, aby skompensować występujące w warstwie naprężenia. Tutaj wpływ mają między innymi siły sprężystości farby, skurcz spowodowany suszeniem, a także inne procesy pęcznienia i kurczenia się znajdującego się pod nią materiału drzewnego.
Przyczyna nie jest identyczna
Z doświadczeń związanych z pierwszym przypadkiem uszkodzenia wynikało, że w drugim przypadku przyczyna uszkodzenia frontów kuchennych może być podobna. Ponieważ nie znano zastosowanego tutaj systemu malarskiego, przeprowadzono również badanie spektroskopowe w podczerwieni. Okazało się, że faktycznie użyto lakieru 2K. Ilość utwardzacza oszacowana na podstawie wskaźników sygnału mieściła się w typowym zakresie. W związku z tym wykluczono początkowo podejrzewaną przyczynę uszkodzenia. Można było również zauważyć, że odpryski farby występowały tylko na szerokiej powierzchni, a nie na wąskiej. W celu zidentyfikowania różnic w przyczepności farby przeprowadzono badanie metodą siatki nacięć zgodnie z normą ISO 2409. Nacięcia na wąskiej powierzchni zyskały ocenę na poziomie GT0 i dlatego farba miała bardzo dobrą przyczepność, natomiast na szerokiej powierzchni stwierdzono średnią przyczepność na poziomie GT2. Tutaj krawędzie cięcia wyszły szczególnie mało ostre (rys. 3).
