Produkcja i obrót produktami wykorzystywanymi w przemyśle lakierniczym
Kwestia wprowadzania do obrotu, dystrybucji, importu produktów wykorzystywanych w przemyśle lakierniczym została uregulowana w licznych aktach prawnych, zaczynając od przepisów unijnych, kończąc na przepisach krajowych. Poniżej pokrótce wskażemy na najważniejsze przepisy prawne, zaczynając od omówienia problemu koncesji i wpisu do rejestru przewożących, który ostatnio budzi kontrowersje w branży.
Benzyny lakowe i przemysłowe
Analiza przepisów zostanie rozpoczęta omówieniem nowelizacji ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, która wprowadziła zamieszanie w branży lakiernictwa. Było to następstwem wprowadzenia w zakres pojęcia paliwa ciekłe również terminów benzyny lakowe i przemysłowe (kod CN 2710 12 21, 2710 12 25) oraz inne nafty. Od 2 września 2016 r. Prawo energetyczne wprost określa benzyny lakowe i przemysłowe mianem paliw ciekłych – za sprawą ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 1165, ze zm.). Wywołało to niepokój w branży z uwagi na fakt, iż pojęcie to obejmuje m.in. wyroby będące przedmiotem obrotu w branży farbiarskiej i klejowej. Dotyczy to zarówno rozpuszczalników, jak i produktów na ich bazie. Ustawa ta zobowiązała ministra energii do wydania rozporządzenia określającego katalog paliw ciekłych, które będą wymagały uzyskania koncesji bądź wpisu do rejestru podmiotów przywożących. Objęcie tych produktów obowiązkiem uzyskania koncesji pociągnęłoby za sobą obowiązek złożenia między innymi przez ich producentów zabezpieczenia majątkowego w wysokości 10 000 000 złotych, w celu zabezpieczenia powstałych albo mogących powstać należności związanych z wykonywaną działalnością koncesjonowaną. Pierwotna treść projektu rozporządzenia pozostawiała istotne wątpliwości z punktu widzenia producentów farb i klejów, które zostały podniesione przez Polski Związek Producentów Farb i Klejów w piśmie z dnia 26 października 2016 r., w kontekście benzyny ekstrakcyjnej i nafty do oświetlania.
Wydaje się, że problem skończył się wraz z przyjęciem właściwej treści rozporządzenia, w formie rozporządzenia ministra energii z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego wykazu paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja, obrót, w tym obrót z zagranicą, wymaga koncesji oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących (Dz.U. z 2016 r., poz. 2039). Wśród wymienionych w nim paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie, przeładunek, przesyłanie, dystrybucja lub obrót wymaga koncesji brak jest benzyny lakowej i przemysłowej. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia, brak obowiązku uzyskania koncesji w przypadku benzyn lakowych i przemysłowych wynika z ich znikomego udziału w rynku i inny charakter.
Należy jednak zauważyć, że zawarta w Prawie energetycznym definicja pozwala ministrowi energii na wprowadzenie w przyszłości obowiązku uzyskania koncesji na ich wytwarzanie, magazynowanie, przeładunek, przesyłanie, dystrybucję lub obrót nimi.
Wpis do rejestru
Zamiast obowiązku uzyskania koncesji, wprowadzono jednak wymóg wpisu do rejestru przywożących, prowadzonego w postaci elektronicznej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki przez podmioty przywożące wskazane wyżej paliwa. Są to, zgodnie z ustawą, osoby fizyczne, prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonują przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji oraz przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach.
1) został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe mające związek z przedmiotem działalności gospodarczej objętej ustawą;
2) zalega w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległości podatkowych albo podatku lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej.
Wpis do rejestru podmiotów przewożących dokonywany jest przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w formie decyzji administracyjnej. Do postępowań o wpis do tego rejestru nie stosuje się jednak niektórych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozporządzenie REACH
Kolejny istotny dla nas akt prawny to rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE. Dotyczy ono produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania substancji1 w ich postaci własnej, jako składniki, mieszaniny lub w wyrobach oraz do wprowadzania do obrotu mieszanin. W załączniku XIV tego rozporządzenia zostały wskazane substancje, które podlegają obowiązkowi rejestracji.
Celem ww. rozporządzenia jest „zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska, w tym propagowanie alternatywnych metod oceny zagrożeń stwarzanych przez substancje, a także swobodnego obrotu substancjami na rynku wewnętrznym przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności”.2
Rozporządzenie nakłada obowiązki zarówno na dystrybutorów, jak i dalszych użytkowników, rozumianych jako podmioty niebędące producentami ani importerami, używający substancji w jej postaci własnej lub jako składnik mieszaniny, podczas prowadzonej przez siebie działalności przemysłowej lub innej działalności zawodowej. Przy czym, zarówno dystrybutor, jak i konsument nie są uważani za dalszych użytkowników.3
Do obowiązków dystrybutorów należy m.in. udostępnianie dalszym użytkownikom i innym dystrybutorom dokumentów otrzymanych od producentów lub importerów danej substancji w dół łańcucha dostaw. Dodatkowo, każdy uczestnik łańcucha dostaw przekazuje uczestnikowi lub dystrybutorowi stanowiącemu poprzednie ogniwo łańcucha dostaw nowe informacje dotyczące niebezpiecznych właściwości, jak i wszelkie inne informacje mogące podważyć stosowność środków kontroli ryzyka określonych w dostarczonej mu karcie charakterystyki. Ponadto, ciąży na nim obowiązek gromadzenia, przechowywania oraz udostępniania informacji wymaganych w celu wypełniania obowiązków wynikających z przepisów rozporządzenia przez okres co najmniej 10 lat od ostatniej daty produkcji, importu, dostawy lub zastosowania substancji lub preparatu (ten obowiązek dotyczy również dalszego użytkownika).
Z kolei, dalszy użytkownik zobowiązany jest między innymi oceniać ryzyko wynikające ze stosowania użytkowników substancji i sporządzać dokumentację tego, że ryzyko to jest odpowiednio kontrolowane, a użytkownicy na dalszym etapie łańcucha dostaw mogą właściwie je kontrolować. Ocena obejmuje etapy istnienia substancji od momentu otrzymania jej przez dalszego użytkownika w celu zastosowania na użytek własny oraz zgodnie z zastosowaniami zidentyfikowanymi przez dalszych uczestników łańcucha dostaw. Jeżeli wprowadza on na rynek niebezpieczne substancje lub preparaty dla innych dalszych użytkowników, przedstawia karty charakterystyki oraz w razie potrzeby scenariusze narażenia.
