Normy/Prawo

Pamiętajmy, że głównym celem przeprowadzonej oceny zagrożenia wybuchem jest wskazanie wytycznych projektowych dla projektowanego budynku i jego pomieszczeń w zakresie wymaganych klasyfikacji i jego ochrony przed wybuchem. 

Skutkiem otrzymanych wyników i dokonanych klasyfikacji jest zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych w układzie budowlanym obiektu, odpowiednich materiałów budowlanych i rozwiązań w projektowanych instalacjach technicznych lub pominięcie wszelkich zabezpieczeń, jeżeli wyniki oceny nie wykazują szczególnie poważnych zagrożeń. Przyjęte w O.Z.W. klasyfikacje wywołują jednak określone przepisami skutki. 
W rozporządzeniu ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 nr 75, poz. 690), stanowiącym razem z ustawą Prawo budowlane najważniejszy akt prawny dla każdego projektanta obiektów budowlanych, aspektom ochrony pomieszczeń przed pożarem i wybuchem poświęconych jest dziesięć rozdziałów działu VI. Klasyfikacja któregoś z pomieszczeń przyjęta w O.Z.W. jako pomieszczenia zagrożonego wybuchem zgodnie z par. 271.1 wskazanego rozporządzenia może nawet wykluczyć możliwość budowy lakierni lub adaptacji pomieszczenia w istniejącym obiekcie. Jeżeli O.Z.W. dla pomieszczeń obiektu miałaby zostać wykonana (z powodu braku takiego opracowania) przed lub po kontroli obiektu pod względem bezpieczeństwa ppoż., to obawy użytkownika czy właściciela lakierni o zawarte w niej wnioski i klasyfikacje stają się w pełni uzasadnione. W trybie realizacji procedur budowlanych uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania, niezbędnym elementem dokumentacji projektowej obiektu jest kompleksowa ocena zagrożenia wybuchem obejmująca każde pomieszczenie lakierni, w którym wytworzyć się może mieszanina wybuchowa. 

Podstawą prawną do opracowania O.Z.W. jest art. 37 w rozdziale 8 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, o następującej treści: 

§ 37. Ocena zagrożenia wybuchem. 

1. W obiektach i na terenach przyległych, gdzie są prowadzone procesy technologiczne z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe, lub w których materiały takie są magazynowane, dokonuje się oceny zagrożenia wybuchem. 

Rozporządzenie to wydane jest na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. nr 178, poz. 1380 oraz z 2010 r. nr 57, poz. 353). W tej sytuacji jest to akt prawny, który dotyczy budynków i pomieszczeń w tych budynkach, a nie stanowisk pracy i wytycznych BHP wynikających z aktów prawnych opartych o ustawę Kodeks pracy. Techniczną podstawą oceny zagrożenia wybuchem jest analiza przebiegu procesów, w tym procesów technologicznych lub magazynowania, przelewania i dystrybucji niebezpiecznych pod względem wybuchowym cieczy, gazów lub pyłów. W kolejnych punktach par. 37 przytoczonego wcześniej rozporządzenia ustawodawca wskazuje, że: 

Z tego zapisu wynika, że O.Z.W. przybiera także formę graficzną/rysunkową. Jest to istotne w zakresie pozycji tego opracowania w procesie organizacji i późniejszego funkcjonowania lakierni oraz jej cyklicznych kontroli. Lekkie zaskoczenie wywołać może jednak pkt 4 art. 37 rozporządzenia wskazujący osoby, które wykonać powinny ocenę zagrożenia wybuchem: 

4. Oceny zagrożenia wybuchem dokonują: inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym. 

Wynika z tego, że obowiązek przeprowadzenia O.Z.W. nie spoczywa na pracodawcy, a do jej przeprowadzenia nie są wymagane żadne szczególne uprawnienia, np. inspektora, specjalisty czy rzeczoznawcy ppoż., a także uprawnienia budowlane. Może trochę dziwić powód, z jakiego w trybie opracowania oceny zagrożenia wybuchem ustawodawca nie wymienia osób, które wydają się najbardziej kompetentne do realizacji tego zadania. Błąd czy celowe działanie? Po głębszej analizie wygląda to jednak na celowe działanie ustawodawcy. O.Z.W. to szczegółowa analiza przebiegu procesu lub wykonywanych w pomieszczeniu czynności i składu chemicznego oraz właściwości fizycznych używanych w lakierni materiałów. Definicje „stref zagrożenia wybuchem”, „atmosfery wybuchowej”, „przestrzeni zagrożonej wybuchem” dostępne są w normach i wzór do obliczenia przyrostu ciśnienia wybuchu w pomieszczeniu stanowi załącznik do rozporządzenia. Wszystkie dane dotyczące maszyn i materiałów wykorzystywanych w procesie produkcji lub wykonywanych w lakierni usług są jednak w rękach inwestora lub technologa lakierni. Powinny być one przekazane projektantowi obiektu w formie projektu technologicznego opisującego wykonywane w lakierni czynności, budowę i parametry techniczne maszyn. Bez tej części pakietu informacyjnego dotyczącego organizowanej lakierni nie ma możliwości prawidłowego przeprowadzenia oceny zagrożenia wybuchem. To aspekty techniczne i technologiczne poddawane są tu ocenie pod kątem możliwości sformowania się atmosfery wybuchowej w konkretnie wskazanych pomieszczeniach lakierni i to w ściśle określonych warunkach. Wiedza o sposobie zabezpieczeń przed wybuchem na tym etapie nie jest tak przydatna, jak znajomość aspektów technologicznych lakierni ciekłej. Jednocześnie projekt budowlany obiektu z lakiernią podlega pod obowiązkowe uzgodnienie każdego elementu składowego tej dokumentacji przez rzeczoznawcę ds. ochrony i zabezpieczeń ppoż., który z pewnością zapozna się z treścią, opisem i graficzną częścią O.Z.W., a to powoduje, że opracowany wcześniej dokument oceny zagrożenia wybuchem będzie jednak zweryfikowany i skontrolowany przez rzeczoznawcę ppoż.