Jaki związek ma technologia materiałowa z wymaganiami formalnoprawnymi przy organizacji lakierni? Nie ma tu bezpośredniego powiązania. Wymagania formalne w niewielkim stopniu dotyczą technologii materiałowej i warunków realizacji procesu w lakierni. Jednak każda decyzja i wybór systemu technologicznego dla organizowanej lakierni wpływa na wymagania techniczne wyposażenia, jego parametry i konfiguracje, a to wymusza określone bilanse dla instalacji technicznych w lakierni i w efekcie finalnym ma decydujący wpływ na ostatecznie zastosowane rozwiązania projektowe i techniczne. Im bardziej indywidualny i unikatowy charakter ma lakiernia zakładu produkcyjnego, tym trudniej jest o wzorce do zastosowania. Znacznie łatwiejsze zadanie ma inwestor/użytkownik lakierni i jej projektant, gdy organizowany jest obiekt o bardzo typowym układzie technologii materiałowej, np. lakiernia usługowa napraw samochodów osobowych, lakiernia frontów meblowych, taboru kolejowego, tramwajów czy autobusów miejskich. W aspekcie realizacji planu technologicznego chodzi jednak o to, żeby w ramach powtarzalnego lub zupełnie indywidualnego układu technologicznego przeanalizować każdą operację i wykorzystywany materiał pod kątem optymalizacji procesu wykonania końcowego zadania. Na tym etapie należy zastanowić się, czy możliwe jest wyeliminowanie jakiejś operacji lub produktu chemicznego, skrócić czas trwania realizowanych czynności i operacji oraz obniżyć ich koszty przez ograniczenie zapotrzebowania na energię elektryczną i paliwo, stosując materiały o krótszym czasie schnięcia i utwardzania w niższej temperaturze. Bardzo istotne jest przeprowadzenie wnikliwej analizy formowanego systemu technologicznego lakierni już na początkowym etapie prac projektowych. Pozostawienie tego tematu na później spowoduje, że próba sformowania spójnej koncepcji organizacyjnej lakierni, lokalizacji i liczby stanowisk roboczych oraz dobór parametrów wyposażenia stanie się elementem zmiennym na dalszych etapach podejmowanych decyzji, co wstrzymywać, a nawet paraliżować może postęp prac projektowych i realizowanych procedur administracyjnych.
Jeżeli wstępne rozpoznanie terenu inwestycji lub audyt pomieszczeń do adaptacji pod funkcję lakierni wypadnie pomyślenie inwestor i użytkownik przygotować powinien program użytkowy. Takie opracowanie to prosty konspekt założeń technicznych i organizacyjnych dla całego budynku i jego pomieszczeń. Konieczne jest tu określenie przez inwestora i przyszłego użytkownika lakierni wymaganej powierzchni i przeznaczenie wydzielanych pomieszczeń, wymagana wielkość głównej części produkcyjnej, wskazanie liczby i rodzaju poszczególnych stanowisk, pól odkładczych i rotacyjnych, magazynów, pomieszczeń technicznych, biurowych, zaplecza technicznego, socjalnego oraz biur kadry kierowniczej. Także głównych parametrów kabiny lakierniczej, wymiarów i planowanej ilości lakierowanych wyrobów w ciągu jednego dnia, tygodnia, miesiąca i roku z opisem charakterystycznych aspektów tych wyrobów. Planowanej liczby zatrudnionych pracowników, czasu pracy zakładu i, co bardzo ważne, włączenia do programu użytkowego opracowanego wcześniej planu technologicznego określającego sposób realizacji powłok ochronno-dekoracyjnych, rodzaju wybranych materiałów chemicznych i wykonywanych czynności na etapie przygotowania wyrobu do lakierowania, samego lakierowania i suszenia powłok.
Koncepcja organizacyjna lakierni to w głównej części rysunek rzutu parteru pomieszczeń przeznaczonych pod lakiernię, na którym wskazać należy lokalizację urządzeń stacjonarnych i wymaganych stanowisk roboczych oraz zakładane przeznaczenie każdego z pomieszczeń.
Dopóki taki rysunek będzie tylko koncepcją organizacyjną lakierni, a nie ostatecznym projektem technologicznym może mieć formę prostego szkicu uwzględniającego skalę i proporcję nanoszonych elementów. Formując układ lakierni, przede wszystkim uwzględnić należy przyjęty przez użytkownika lakierni sposób zarządzania i potoku produkcji lub usług.
Wbrew pozorom to nie aspekty techniczne i technologiczne narzucają lokalizację poszczególnych stanowisk roboczych i maszyn, ale założenia organizacyjne lakierni. Bez względu na przyjęte w koncepcji usytuowanie kabiny lakierniczo-suszarniczej można będzie w niej wykonać pełny cykl technologicznych lakierowania i suszenia powłoki. Jej lokalizacja ułatwi to zadanie, niwelując zbędne operacje transportowe i zaangażowanie pracowników lub je utrudni, marnotrawiąc czas i angażując w transport wewnętrzny większą liczbę pracowników, wysiłku i sprzętu. Zagospodarowanie posiadanej powierzchni z przeznaczeniem pod funkcję lakierni to zawsze jest aspekt przyjętego schematu organizacji, a nie technologii. Gdy projektowana lakiernia funkcjonuje w jakiejś popularnej branży, np. usługach, napraw powypadkowych samochodów osobowych, to liczba skutecznie funkcjonujących układów organizacyjnych takiego warsztatu zamknięta jest w pięciu, maksymalnie sześciu możliwych schematach. Inne branże mają jeszcze mniej takich wariantów, np. lakiernia taboru szynowego, gdzie w zasadzie można ją ustawić tylko jako ciąg kolejnych stanowisk roboczych jedno po drugim. Ręczna lakiernia frontów meblowych też nie jest obiektem o dużej liczbie wariantów zagospodarowania, ale już lakiernie przemysłowe u producenta wyrobów produkowanych na indywidualne zamówienie swoich klientów mają zawsze własną specyfikę funkcjonowania i organizacji potoku produkcji, przez co także lokalizacji stanowisk i ostateczna wersja koncepcji powstaje dopiero po wielu konsultacjach między użytkownikiem, inwestorem, dostawcami wyposażenia i projektantem. Często zdarza się że koncepcję zagospodarowania lakierni wskazuje dostawca kabin lakierniczych lub koncern chemiczny wybrany jako dostawca systemu technologicznego. Dopóki rodzaj projektowanej lakierni jest powtarzalny i można skorzystać z wzorców funkcjonujących już obiektów o zbliżonym charakterze, to pomoc taka jest jak najbardziej wskazana i pozbawiona błędów. Jeżeli jednak wybrany dostawca wyposażenia lub materiałów nie ma na swoim koncie co najmniej kilku obiektów podobnych do projektowanej lakierni i doświadczeń wynikających z ich funkcjonowania, to proponowana koncepcja jest tylko jednym z wielu możliwych pomysłów zagospodarowania tego działu. Równie skutecznym, jak i absurdalnym. W każdym przypadku narysowana koncepcja organizacyjna lakierni musi „opowiedzieć” swoją historię ustami autora. Proponowane rozwiązanie uznać należy za wadliwe i nieodpowiednie dla organizacji projektowanej lakierni bez precyzyjnego omówienia przyjętej kolejności realizacji poszczególnych operacji, przypisania do nich określonego czasu trwania i używanych w danym miejscu produktów, omówienia możliwości nadzorowania cykli i wreszcie wskazania w jaki sposób proponowane rozwiązania techniczne maszyn i wyposażenie stanowisk roboczych wpisują się w program obiektu i plan technologiczny wybranych materiałów i operacji. Dopiero gdy koncepcja się obroni w nawale pytań i zgłaszanych wątpliwości można ją uznać za wartą zainteresowania i realizacji.
Gdy planowana inwestycja zorganizowania lakierni przebiega według właściwego wzorca przyjętego przez inwestora, to następstwem przygotowanego planu technologicznego, programu użytkowego i koncepcji organizacyjnej jest już szczegółowa dokumentacja projektu technologicznego. Projekt techniczno-technologiczny lakierni, w oparciu o przygotowane wcześniej materiały, dostarcza wszystkim projektantom, urzędom, rzeczoznawcom, opiniodawcom i wykonawcom robót instalacyjnych danych i informacji niezbędnych do wykonania przez nich swoich zadań. Komplet informacji merytorycznych, parametrów technicznych i obliczeń bilansów dla instalacji otrzymać musi każdy z projektantów sanitarnych dokumentacji budowlanej, specjalista ds. ochrony środowiska do opracowania karty informacyjnej przedsięwzięcia, inspektor ochrony ppoż. do przeprowadzenia oceny zagrożenia wybuchem, projektanci instalacji elektrycznej, wentylacji, ogrzewania, wody, kanalizacji, gazu. Precyzyjne wytyczne otrzymać musi konstruktor projektujący otwory technologiczne w posadzce i dachu obiektu oraz architekt. Projekt technologiczny zawierać powinien, oprócz jednego rysunku rzutu parteru obrazującego podział powierzchni na pomieszczenia i stanowiska, także plansze zbiorcze dla każdej z projektowanych instalacji, w tym także sieci pneumatycznej ze sprężonym powietrzem. W części opisowej projektu technologicznego lakierni powinien także znajdować się szczegółowy opis zasad przeprowadzenia odbiorów i pomiarów parametrów urządzeń stacjonarnych, co już na etapie pakietu przedprojektowego jasno wskaże dostawcom maszyn i inwestorowi kryteria i procedury oceny, wykluczając konflikty na końcowym etapie inwestycji po montażach wyposażenia.
Oprócz aspektów technicznych, projekt techniczno-technologiczny zawierać powinien obszerny rozdział opisujący wymagane dla lakierni decyzje administracyjne, dokumenty i formalności, wskazując także, na jakim etapie co ma być przeprowadzone. Bardzo przydatnym elementem projektu jest także włączony do opisu merytorycznego wykaz tzw. punktów styku maszyn z obiektem, co bardzo precyzyjnie dzieli zakres czynności odbioru końcowego inwestycji, jasno wskazując, do którego punktu inspektor nadzoru budowalnego, Państwowa Straż Pożarna i inspektorat sanitarny może zgłaszać swoje uwagi, a od którego punktu za instalację odpowiada już wytwórca maszyny. Dokumentacja projektu techniczno-technologicznego jako opis i część rysunkowa jest fundamentem dalszych działań w całym procesie projektowania, formalizowania i organizacji lakierni, a często także robót ogólnobudowlanych i instalacyjnych.
Ukończoną dokumentację przekazać należy specjaliście ds. ochrony środowiska w celu opracowania KIP i wystąpienia o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, dopilnowując, aby dane techniczne maszyn, przyjęta technologia materiałowa i lokalizacja poszczególnych stref roboczych lakierni pokrywały się precyzyjnie z opisem w KIP i raporcie o oddziaływaniu na środowisko. Drugi egzemplarz dokumentacji trafić powinien do rąk specjalisty, który wykonywać będzie ocenę zagrożenia wybuchem. Ten dokument zasadniczo przygotowany zostać powinien dopiero na etapie prac nad projektem budowlanym. Dotyczy on tylko aspektów technologicznych lakierni i wskazane jest, żeby pojawił się w obiegu zespołu projektowego, zanim każdy ze specjalistów budowlanych zacznie realizować swoje zadanie. Pozwala to na ucięcie wszelkich dyskusji, dywagacji i wprowadzenia do obiektu niepotrzebnych, kosztownych rozwiązań technicznych w zakresie ochrony stanowisk i pomieszczeń przed wybuchem, co często wynika z braku doświadczenia projektantów branżowych w zakresie właściwej oceny zagrożeń ppoż. w lakierniach ciekłych. Dodatkową zaletą szczegółowego projektu technologicznego w zakresie merytorycznym/opisowym i rysunkowym jest także to, że już na tym etapie przed opracowaniem właściwego projektu budowlanego można przeprowadzić pierwsze kosztorysowanie planowanej inwestycji. W projekcie określony jest zakres planowanych robót budowlanych i instalacyjnych, powierzchnia budynku i jego pomieszczeń, ściany działowe, wejścia, bramy, okna, duży zakres instalacji ogrzewania i wentylacji, dobrane są parametry urządzeń stacjonarnych i wyposażenia. Dość informacji do opracowania pierwszego kosztorysu i przygotowania planu finansowego umożliwiającego rozpoczęcie i zakończenie planowanej inwestycji, a także przygotowania harmonogramu czasowego dla planowanej budowy.






