• Reklama
    A1 - Kabe 12.02-12.02 Julian

Szukaj

    ReklamaB1 - EcoLine 04.2021-12.2025 Bogumiła

    Galwanotechnika

    Wydanie nr: 6(116)/2018

    Artykuły branżowe

    Galwanotechnika

    ponad rok temu  03.01.2019, ~ Administrator,   Czas czytania 14 minut

    Powłoka konwersyjna otrzymana z pasywacji fluorkowej suszona w standardowych warunkach (F:Std) i wygrzewana w wysokiej temperaturze (F:HT)

    Powłoka konwersyjna otrzymana z pasywacji fluorkowej suszona w standardowych warunkach (F:Std) i wygrzewana w wysokiej temperaturze (F:HT)

    Strona 3 z 4

    Co(OH)2 → Co(OH)3    (3)

    Porównując standardowe potencjały redukcyjne reakcji z udziałem kobaltu (III) (patrz równanie 4) i chromu (III) (patrz równanie 5)19,20 można zauważyć, że w środowisku alkalicznym trójwartościowy kobalt powinien być zdolny do utleniania trójwartościowego chromu. Na tej podstawie można przypuszczać, że kobalt działa jak katalizator i sprzyja utlenianiu chormu (III) w powłokach konwersyjnych, co ilustruje równanie 6. 

    Co3+ + e– → Co2+ ; φCo = 0.17 ν    (4)

    Cr(OH)3 + 5 OH– → CrO42– + 4 H2O + 3 e– ; φCr = 0.12 ν    (5)

    Cr3+ + 3 Co3+ → Cr6+ + 3 Co2+     (6)

    - Wpływ pH

    Odczyn pH roztworu pasywacji ma wpływ zarówno na proces tworzenia warstwy konwersyjnej, jak i na jej właściwości. Równania 7- 9 przedstawiają mechanizm wytwarzania warstwy konwersyjnej. 

    W kwaśnym pH (zwykle od 1,5 do 2,5) powłoka cynkowa jest nadtrawiana i powstaje wodorotlenek.

    Zn + 2 H+ →  Zn2+ + H2    (7)

    Dodatkowo, azotan (przeciwjon do jonu chromu i kobaltu) redukowany jest do jonu amonowego.

    NO3– + 10 H3O+ + 8 e– →  NH4+ + 13 H2O    (8)

    W wyniku tych reakcji w przestrzeni między powłoką cynkową a roztworem soli chromu (III) wzrasta pH. Powstaje wodorotlenek chromu (III), odkładając się na powierzchni cynku w postaci warstwy konwersyjnej.

    Cr3+aq + 3 OH– →  Cr(OH)3 ↓    (9)

    Podczas hydrolizy aktywne składniki, takie jak Zn2+, Co2+, aniony czy ligandy również ulegają wbudowaniu w powłokę konwersyjną. Podczas tego procesu pH musi być utrzymywane na tym samym poziomie przez dodawanie kwasu. 
    Tabela 2 przedstawia wyniki pomiarów grubości powłoki w analizie SEM dla roztworów pasywacji pracujących w pH 1,5 – 2,4. Grubość powłoki konwersyjnej wzrasta ze wzrastającym pH do wartości 1,8, a następnie spada dla pH powyżej 1,8. Wartość pH roztworu wpływa zarówno na stopień rozpuszczania cynku, jak i na rozpuszczanie samej powłoki konwersyjnej21. Zakłada się, że przy pH niższym niż 1,8 proces rozpuszczania powłoki konwersyjnej przebiega szybko, przy pH powyżej 1,8 – wolno22. 

    Norma EN 15205 określiła maksymalne stężenie chromu sześciowartościowego w powłoce na 0,100 µg/cm², przy założeniu, że średnia grubość warstwy konwersyjnej wynosi ok. 300 nm. Wyniki tego badania wskazują jednak, że założona grubość powłoki konwersyjnej nie zawsze odzwierciedla rzeczywiste wartości, stąd w analizie wykorzystano pomiary rzeczywiste. Dla każdej badanej próbki zmierzono grubość i określono limit chromu (VI). Limit został obliczony zgodnie z równaniem 10.
     
    c(Cr; dostosowane) [µg/cm²] = (0,1 µg/cm² / 300 nm)* dGrubość [nm]    (10)

    Tabela 2 przedstawia dostosowane limity stężenia chromu (VI) w powłokach konwersyjnych zależnie od grubości powłoki.


    Tab. 2. Grubość powłoki i dostosowane limity stężenia chromu (VI) w powłokach konwersyjnych otrzymanych z pasywacji opartych na organicznym ligandzie (OL) lub fluorkach (F) pracujących w różnych pH.

    Ze względu na duży rozrzut grubości powłoki konwersyjnej poprawione limity stężeń chromu wynoszą od 0,065 (F: pH 2,4) do 0,120 µg/cm² (OL: pH 1.8). W oparciu o obliczone, dostosowane do grubości limity, stężenie chromu (VI) podano jako procent wartości dopuszczalnej. Rys. 6 przedstawia wzrost stężenia chromu (VI) w powłoce konwersyjnej wraz ze wzrostem pH roztworu pasywacji. Zarówno w przypadku pasywacji opartej na organicznych ligandach, jak i fluorkach najwyższe stężenie uzyskano przy pH 2,4 otrzymując 184 % (≙ 0,121 µg/cm² Cr (VI); OL) i 70 % (≙ 0.045 µg/cm² Cr (VI); F) wartości dopuszczalnej stężenia chromu (VI). Co więcej, dla wszystkich próbek otrzymanych z pasywacji pracujących w pH ≥ 1,8 otrzymano wyższe stężenia chromu (VI) w porównaniu z pH < 1,8, wskazując, że wyższe pH sprzyja utlenianiu chromu (III). 
    Stabilność stanu walencyjnego chromu zależy od pH. W środowisku kwaśnym chrom trójwartościowy jest stabilizowany, podczas gdy wzrastające pH zwiększa stabilność chromu sześciowartościowego, co wyjaśnia wyższe stężenie chromu (VI) w powłokach konwersyjnych otrzymanych z pasywacji pracujących w wyższym pH. 


    Rys. 6. Stężenie chromu (VI) w powłokach konwersyjnych otrzymanych z pasywacji opartych na organicznym ligandzie (OL) lub fluorkach (F) pracujących w różnych pH.

    - Wpływ wygrzewania

    Dość powszechnym zabiegiem w galwanicznej obróbce powierzchni jest wygrzewanie spasywowanych elementów w temperaturze ok. 200°C w czasie kilku godzin. Zakłada się, że powłoka konwersyjna zaraz po nałożeniu ma galaretowatą strukturę, która wymaga utwardzenia podczas suszenia12. Obróbka cieplna sprzyja usuwaniu wilgoci uwięzionej w powłoce i zamyka pory, co znacznie podnosi odporność korozyjną. Wygrzewanie w wysokich temperaturach wykorzystywane jest do odwodorowania. 
    Zbadano, w jaki sposób temperatura wpływa na właściwości powłoki konwersyjnej. Próbki wysuszono w standardowym procesie (60°C/ 10 minut) lub wygrzewano w temperaturze 215°C w czasie 6 godzin. Rys. 7 obrazuje zmiany w grubości powłoki na skutek działania temperatury.