
Rys. 3. Przewidywana trwałość powłoki cynkowej w zależności od warunków środowiska korozyjnego i grubości [na podstawie 4]
Jakie działania należy podjąć, aby zwiększyć trwałość zabezpieczenia korozyjnego?
Ze względu na powyżej opisane ograniczenia stosowania powłok cynkowych oraz mechanizm tworzenia się naturalnej warstwy pasywnej na powierzchni cynku warto zastanowić się już na etapie projektowania systemu ochronnego nad warunkami jego eksploatacji. Jeżeli wymagana jest wysoka estetyka powierzchni powłoki cynkowej oraz zachowanie połysku metalicznego w okresie składowania nawet podczas deszczowej aury i w efekcie niekorzystnej eksploatacji wyrobów, warto zastosować dodatkową obróbkę powierzchniową w postaci pasywacji polimerowej, chromianowej (oczywiście, z trójwartościowym chromem) czy fosforanowej. Widok powłoki cynkowej po pasywacji polimerowej na ramach przyczep przedstawiono na rys. 5. Widoczny jest pozytywny efekt wizualny, a wysoka estetyka pokrywanego wyrobu jest zachowana.
W warunkach eksploatacji systemu duplex, w przypadku przebicia powłoki malarskiej, funkcje zabezpieczenia antykorozyjnego przejmuje powłoka cynkowa. Ciągła warstwa cynku oraz warstwa faz międzymetalicznych Fe-Zn w powłoce cynkowej stanowi barierę oddzielającą stop żelaza od środowiska korozyjnego. W wyniku korozji elektrochemicznej tworzy się stabilna mieszanina tlenku, i węglanu cynku, których jednolita warstewka wypełnia szczeliny w powłoce malarskiej i w ten sposób chroni powierzchnię stali. Objętość związków cynku jest niewiele większa od cynku i faz żelazo−cynk, więc nie następuje odwarstwienie się lakieru od podłoża. Jak wspomniano wcześniej, w przypadku uszkodzenia samej powłoki, cynk jako metal o niższym potencjale elektrochemicznym od żelaza staje się anodą w ogniwie korozyjnym i ulega destrukcji, protektorując podłoże stalowe.
Jeżeli tylko pomalujemy konstrukcję stalową, to samodzielnie występująca powłoka malarska stanowi jedynie ciągłą barierę dla reakcji związków utleniających obecnych w środowisku korozyjnym z powierzchnią stali. Przerwanie ciągłości powłoki ochronnej będzie w tym przypadku skutkować powstawaniem ogniwa korozyjnego i natychmiastowym rozpoczęciem procesu korozji elektrochemicznej elementu. W wyniku utleniania i redukcji pomiędzy warstwą powłoki malarskiej a podłożem stali tworzą się uwodnione tlenki żelaza o większej objętości w porównaniu z samym żelazem: FeO−Fe₂O₃. Proces postępuje ze znaczną szybkością, prowadząc do tworzenia pęcherzy i odpadania powłoki malarskiej od podłoża cynkowego.

Rys. 4. Widok typowej „białej korozji” na powierzchni ramy lawety ocynkowanej ogniowo [materiały własne]

Rys. 5. Widok powłoki cynkowej na ramach przyczep po pasywacji polimerowej [materiały własne]

Rys. 6. Widok elementów konstrukcyjnych zabezpieczonych korozyjnie przez system duplex [materiały własne].
Podsumowanie
W artykule przedstawiono podstawowe mechanizmy korozji powłoki cynkowej oraz ograniczeń środowiskowych jej zastosowania jako systemu ochronnego. Autorzy mają nadzieję, że podane informacje przyczynią się do lepszego zrozumienia tematyki oraz pozwolą na uniknięcie problemów wytwórcom elementów i konstrukcji stalowych. Znajomość mechanizmów korozji w danym środowisku, jak również stosowanie podobnych półwyrobów stalowych pod względem gatunku i grubości stali, zachowanie technologiczności konstrukcji pod względem otworowania i spawania wpływa bezpośrednio na możliwości wykonania systemu ochrony korozyjnej o wymaganej jakości.
Duże możliwości w zakresie zwiększenia zakresu stosowania oraz wydłużenia okresu eksploatacji ogniowej powłoki cynkowej daje dodatkowe pokrywanie powłoką malarską i wytwarzanie w ten sposób systemów duplex. Odporność korozyjna prawidłowo wykonanego systemu duplex zależy od właściwości zewnętrznej warstwy malarskiej oraz wewnętrznej warstwy cynkowej. W przypadku wystąpienia nieszczelności powłoki organicznej podłoże stalowe jest nadal chronione barierowo oraz protektorowo za pomocą cynku i nie jest narażone na bezpośrednie działanie czynników zewnętrznych.
Dr inż. Adam Tatarek
FAM S.A., Zakład Rawa Mazowiecka
adam.tatarek@gmail.com
Dr inż. Aleksander Iwaniak
Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej
aleksanderi@interia.eu
Literatura
Maaß P., Peißker P.: Cynkowanie ogniowe, Agencja Wydawnicza „Placet”, Warszawa, 1998.
Liberski P.: Antykorozyjne powłoki zanurzeniowe, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice, 2013.
Roetheli B., Cox G., Littreal W. Effect of pH on the corrosion product and corrosion rate of zinc in oxygenated aqueous solutions, Metals and alloys, 3, 1932.
PN-EN ISO 14713-1 Powłoki cynkowe – Wytyczne i zalecenia dotyczące ochrony przed korozją konstrukcji ze stopów żelaza – Część 1: Zasady ogólne dotyczące projektowania i odporności korozyjnej.
Tatarek A. Analiza zjawisk fizykochemicznych na granicy ciało stałe – ciecz podczas procesu cynkowania zanurzeniowego. Praca doktorska. Gliwice 2007.
Schulz W.D., Thiele M.: Cynkowanie ogniowe jednostkowe. Leuze Varlag KG, Bad Saulgau, 2012.
Korb L.J., Olson D.L. i in.: ASM Handbook, Volume 13, Corrosion,
ASM International, 1987.
PN-EN ISO 1461. Powłoki cynkowe nanoszone na wyroby stalowe i żeliwne metodą zanurzeniową – Wymagania i metody badań.
Almeida E., Morcillo M., Rosales B.: Atmospheric Corrosion of Zinc, Part 2 – Marine Atmospheres, British Corrosion Journal, 35, 4, 2000.






