Ograniczenia stosowania powłok cynkowych − doświadczenia własne aplikacyjne
Powłoka cynkowa nanoszona metodą ogniową, pomimo znakomitych właściwości antykorozyjnych, nie jest zabezpieczeniem uniwersalnym. Trwałość powłoki zależy od wielu czynników, takich jak: agresywność i rodzaj środowiska, wilgotność, kształt konstrukcji stalowej, budowa morfologiczna powłoki oraz technologia jej wytwarzania. W artykule przedstawiono mechanizm korozji cynku w różnych warunkach środowiskowych. Ze względów użytkowych i ekonomicznych system duplex zaproponowano jako najkorzystniejsze rozwiązanie pozwalające na wydłużenie okresu eksploatacji systemu ochronnego w szczególnie agresywnych środowiskach korozyjnych.
Straty wywołane przez korozję mogą być skutecznie obniżone przez właściwe jej zapobieganie, głównie w efekcie odpowiedniego projektowania i zastosowania systemów ochrony korozyjnej. Najczęściej w tym celu stosuje się powłoki metalowe lub malarskie. Wśród powłok metalowych najpowszechniej wykorzystywane są powłoki cynkowe wytwarzane różnymi metodami: ogniowo (zanurzeniowo), poprzez natrysk cieplny, galwanicznie (elektrolitycznie) i termodyfuzyjnie (poprzez szerardyzację) [1].
Powłoka cynkowa posiada bardzo dobre właściwości ochronne powierzchni stali przed korozją atmosferyczną. Jednak różnorodne czynniki środowiskowe występujące podczas eksploatacji konstrukcji cynkowanych nie oddziaływają jednakowo na degradację powłoki, a tym samym na jej trwałość. Skuteczność zastosowanego systemu ochrony korozyjnej zależy od: agresywności i rodzaju środowiska pracy, wilgotności atmosfery, kształtu konstrukcji stalowej, rodzaju i grubości zastosowanej powłoki ochronnej, technologii jej wykonania i sposobu przygotowania powierzchni [2].
Widok powierzchni powłoki cynkowej na konstrukcji nośnej przyczepy narażonej na oddziaływanie wody morskiej przedstawiono na rys. 1. Zaprezentowana powłoka cynkowa uległa znacznemu zniszczeniu korozyjnemu podczas pracy w efekcie ekspozycji na bardzo agresywne korozyjnie czynniki – roztwory soli morskiej, prawdopodobnie w zanurzeniu przez bliżej nieokreślony czas. Wykonawca przyczepy nie przeanalizował podstawowych zasad procesu korozji ramy przyczepy cynkowanej ogniowo, w szczególności warunków korozyjnych środowiska podczas użytkowania wyrobu. Nie miał też wystarczającej świadomości ograniczeń wynikających z właściwości fizykochemicznych zastosowanej powłoki cynkowej jako systemu ochrony korozyjnej.
W niniejszym artykule postaramy się przybliżyć tematykę procesu korozji cynku i powłok cynkowych w różnych warunkach środowiskowych oraz zaproponować najkorzystniejsze rozwiązania wydłużające okres bezpiecznej eksploatacji systemu ochronnego i rozszerzające zakres zastosowania powłok w różnego typu środowiskach korozyjnych, także o znacznej agresywności.

Rys. 1. Widok powierzchni powłoki cynkowej na konstrukcji nośnej przyczepy narażonej na oddziaływanie wody morskiej [materiały własne]
Mechanizm ochrony stali w efekcie zastosowania powłoki cynkowej
Powłoka cynkowa, niezależnie od metody wytwarzania, chroni powierzchnię stali na dwa zasadnicze sposoby. W sposób naturalny stanowi barierę na powierzchni wyrobu stalowego, uniemożliwiając dostęp czynników środowiska korozyjnego do rdzenia stalowego chronionego elementu. Metaliczny cynk jest bardzo aktywny chemicznie i bez warstewki nierozpuszczalnych w wodzie soli na powierzchni jest bardzo podatny na procesy korozji elektrochemicznej, w takim samym stopniu jak np. żelazo w stali. Jednak reakcje elektrochemiczne na powierzchni cynku i wytworzenie soli cynku prowadzi w sposób naturalny do powstania skutecznej ochronnej warstwy barierowej. Ważne jest przy tym, aby powstałe produkty reakcji były zwarte i nierozpuszczalne w wodzie.
Drugim mechanizmem ochrony korozyjnej stali przez powłokę cynkową jest mechanizm ochrony protektorowej, typowy dla ochrony metalami o niższym potencjale elektrochemicznym od żelaza będącego podstawowym składnikiem stali. Cynk posiada potencjał elektrochemiczny (standardowy) na poziomie -0,76V, a żelazo będące podstawowym składnikiem stali konstrukcyjnych -0,44V [1]. Gdy anoda cynkowa i katoda stalowa są w stałym kontakcie ze sobą w obecności elektrolitu, różnica potencjałów powoduje powstawanie ogniwa korozyjnego i w konsekwencji kosztem roztwarzania się cynku stal jest chroniona. Proces ten jednak przebiega na tyle wolno, że uzyskujemy ochronę podłoża stalowego na długi czas.
Opisane powyżej właściwości cynku dają w efekcie bardzo trwały system ochrony korozyjnej zabezpieczanego elementu, jednak nie jest on uniwersalny. Powłoka cynkowa jest najbardziej trwała w środowisku korozyjnym o odczynie pH w granicach 5-12,5 [3], co przedstawiono na rys. 2. Poza tym zakresem pH środowiska korozyjnego ulega korozji i nie stanowi zabezpieczenia korozyjnego.






