Artykuły branżowe

Znaczenie jakości zabezpieczenia przed korozją konstrukcji stalowych

Zgodnie z zasadami ujętymi w rozporządzeniu 305/2011, producent konstrukcji stalowych na rynek europejski (oznakowanie CE) musi zadeklarować ocenę właściwości użytkowych elementów i zestawów elementów konstrukcyjnych. Dla ujednolicenia standardów jakościowych, została z dniem 1 lipca 2014 r. zharmonizowana z wyżej wymienionym rozporządzeniem norma PN-EN 1090-1+A1 2012 Wykonania konstrukcji stalowych i aluminiowych. Część 1. Zasady oceny zgodności elementów konstrukcyjnych. Te wytwórnie konstrukcji stalowych, które chcą wytwarzać wyroby budowlane na rynki unijne, muszą poddać się certyfikacji przez uznaną jednostkę notyfikowaną przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji, która w oparciu o przeprowadzone wstępne badania typu, a następnie stały nadzór i ocenę zakładowej kontroli produkcji wydaje certyfikat stałości właściwości użytkowych wyrobu.

- PN-EN 1090-2+ A1 2012 Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych. Część 2. Wykonanie konstrukcji stalowych

- PN-EN 1090-3 + A1 2012 Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych. Część 3. Wykonanie konstrukcji aluminiowych

Tablica 1. Stopień przygotowania powierzchni przed czyszczeniem wg PN-EN ISO 8501-3.

Jedną z istotnych właściwości użytkowych jest trwałość wyrobu budowlanego. W cytowanej normie czytamy: "Elementy ze stali i aluminium odpowiednio zaprojektowane i wykonane nie ulegają degradacji jeśli nie dopuści się do wystąpienia korozji. Aby zapewnić wymagany okres przydatności konstrukcji potrzebna jest odpowiednia konserwacja elementu". Tak więc po raz pierwszy w istotnych europejskich dokumentach zadeklarowano znaczenie zabezpieczenia przed korozją dla trwałości obiektu.

Jakie z powyższego wynikają konsekwencje dotyczące przygotowania powierzchni? W pkt. 10.2 normy PN-EN 1090-2 podano, że przygotowanie powierzchni stalowych (nie dotyczy stali odpornych na korozję) powinno spełniać warunki określone w grupie norm PN-EN ISO 8501. I tak, wymagane jest, aby stopień usunięcia wad powierzchni, krawędzi i spoin wg normy PN-EN ISO 8501-3 podany był w specyfikacji. Projektant konstrukcji, po określeniu oczekiwanej trwałości powłok i kategorii korozyjności środowiska eksploatacji, powinien określić stopień usunięcia wad zgodnie z tablicą 1. Poszczególne stopnie P1, P2, P3 określają dokładność usunięcia wady uzależnioną właśnie od agresywności korozyjnej środowiska eksploatacji oraz deklarowanego okresu trwałości zabezpieczenia (patrz także zdjęcia z najczęściej spotykanymi wadami hutniczymi i montażowym).

Wyroby hutnicze bardzo często dostarczane są z wadami obniżającymi trwałość powłok ochronnych. Najczęściej spotyka się łuszczenia, wgniecenia zgorzeliny hutniczej, karby i odciski powierzchni walców, rowki i żłobki, wżery i kratery pokazane przykładowo na fot. 1.

Wady powstają również w trakcie montażu konstrukcji, m.in. na niewłaściwie wykonanych spoinach czy też na krawędziach. Kilka przykładowych wad pokazano na zdjęciach oraz przytoczono wymagania dotyczące dokładności ich usunięcia zawarte w omawianej normie.

- Wady spoin

Wymagania w odniesieniu do obróbki krawędzi podano w tablicy 2.

- Wymagania dotyczące przygotowania powierzchni przed malowaniem

Stopień przygotowania powierzchni do malowania nowych konstrukcji, niezależnie od wymaganego okresu trwałości zabezpieczenia, zgodnie z informacjami zawartymi w PN-EN ISO 12944-5 powinien być osiągany metodą strumieniowo-ścierną i wynosić nie niżej Sa2? wg PN-EN ISO 8501-1. Wynika to z faktu, że tylko metody strumieniowo-ścierne zapewniają wytworzenie niezbędnej do zakotwiczenia powłok malarskich, struktury geometrycznej powierzchni (chropowatości), a przy wymienionym stopniu (prawidłowo ocenionym) otrzymuje się ok. 95% powierzchni czystego metalu. Obie wymienione cechy powierzchni w bardzo znaczącym stopniu wpływają na skuteczność ochrony powłokowej. Wygląd powierzchni oczyszczonej do stopnia BSa2? wg PN-EN ISO 8501-1 pokazano na fot. 5.

Pkt 10.8 normy PN-EN 1090-2 odnosi się do powierzchni ciernych, w których powierzchnie styku powinny zapewnić wymagany współczynnik tarcia przy danym sposobie obróbki.

W normie podano klasyfikację powierzchni ciernych i wymagany dla nich współczynnik tarcia (tablica 3). Wyznaczanie współczynnika tarcia podane jest PN-EN 1090-2 w załączniku G. W dokumentacji wykonawczej należy określić klasę i sposób obróbki zgodnie z tablicą nr 3.