Badanie rozkładu grubości powłok lakierniczych elementu karoserii pojazdu samochodowego
Rozwój przemysłu motoryzacyjnego, a także wzrastające wymogi użytkowników pojazdów samochodowych, determinują gwałtowną intensyfikację działań producentów lakierów i sprzętu niezbędnego do lakierowania w kierunku ulepszania swoich wyrobów.

Nie bez znaczenia jest fakt, iż w ostatnim okresie utrzymuje się na wysokim poziomie liczba importowanych, uszkodzonych pojazdów z zagranicy. Również występujące na naszych drogach kolizje i wypadki drogowe powodują wzrost zapotrzebowania na świadczenie usług związanych z naprawą uszkodzonych elementów pojazdów samochodowych. Renowacja elementów nadwozi pojazdów wiąże się głównie z odtworzeniem ich pierwotnych kształtów, a także wytworzeniem nowego pokrycia lakierowego lub powłoki na całej powierzchni, która podlega naprawie. Takie działanie ma na celu zapewnienie odpowiedniej ochrony antykorozyjnej i jak najlepszego efektu dekoracyjnego. Biorąc pod uwagę występującą ilość napraw nadwozi pojazdów samochodowych, istotne jest opracowanie metody kontroli i oceny jakości powłok lakierniczych. Jednym ze wskaźników jakości wykonanej powłoki lakierniczej renowacyjnej jest jej grubość.

1 - prąd wzbudzający I~,
2 - ferromagnetyczny rdzeń stalowy,
3 - linie sił zmiennego pola magnetycznego,
4 - sygnał wyjściowy U=f(d), gdzie d - grubość powłoki.
Metoda badawcza
W zrealizowanych badaniach rozkładu grubości powłoki lakierniczej użyto sondę pomiarową PC-Leptoskop 2050 (rys. 1.), firmy Karl-Deutsch, która wykorzystuje metodę elektromagnetyczną. Przetwornik występuje jako transformator prądowy o otwartym obwodzie magnetycznym. Podczas badania, a więc umieszczeniu sondy na powłoce lakierniczej, obwód magnetyczny zamyka się poprzez podłoże. Natomiast powłoka lakiernicza stanowi szczelinę w obwodzie magnetycznym układu: przetwornik - powłoka - podłoże. Pole magnetyczne o małej częstotliwości jest wprowadzane poprzez prąd wzbudzający o stosunkowo małej częstotliwości i stałej amplitudzie, płynący przez uzwojenie pierwotne przetwornika. W zależności od odległości pomiędzy przetwornikiem a ferromagnetycznym podłożem następuje różna indukcja magnetyczna pola. Sygnał wyjściowy pobierany jest z wtórnego uzwojenia przetwornika (rys. 2.), a następnie przetwarzany w programie obsługującym sondy pomiarowe, na grubość powłoki według modelu matematycznego opisującego zależność między grubością i indukcją magnetyczną.



Przebieg badań
Przed przystąpieniem do badań zasadniczych pomiaru rozkładu grubości nowych i renowacyjnych powłok lakierniczych wykonano kalibrację sondy pomiarowej zgodnie z zaleceniami producenta urządzenia. W trakcie realizacji eksperymentu wykorzystano pojazdy samochodowe posiadające powłoki lakiernicze fabryczne oraz renowacyjne wytworzone zgodnie z technologią producenta w autoryzowanym serwisie blacharsko-lakierniczym. Badaniu poddano pokrywę komory silnika. Pięć elementów karoserii z lakierem fabrycznym zbadano w 10 punktach pomiarowych, wykonując w każdym po 16 pomiarów (rys. 3.). W przypadku powłoki renowacyjnej badanie wykonano na dwóch elementach, wykonując po 13 (obiekt badawczy renowacyjny 1) i 12 (obiekt badawczy renowacyjny 2) pomiarów w każdym z 20 punktów pomiarowych (rys. 4.). Sama procedura badania wymagała jedynie przyłożenia sondy pomiarowej do elementu karoserii i wykonaniu odpowiedniej liczby pomiarów, których liczna została wcześniej wyznaczona matematycznie za pomocą zmodyfikowanego współczynnika zmienności.


Wyniki badań i ich analiza
Wyniki badań dla pięciu przebadanych pokryw silnika obrazujące wartości średnie z 16 pomiarów w każdym z 10 punktów pomiarowych przedstawiono na rys. 5. Natomiast tabela 1 i 2 zawierają wyniki pomiarów elementów renowacyjnych wykonanych w 20 punktach pomiarowych. Na podstawie otrzymanych wyników można stwierdzić, iż średnia wartość grubości lakieru dla powłoki nowej mieści się w granicach od 97 do 146 µm, w zależności od miejsca pomiarowego. Otrzymane wartości grubości powłok lakierniczych w przypadku lakierów renowacyjnych są znacznie większe, co było wartością oczekiwaną. W poszczególnych punktach pomiarowych wyznaczone wartości zawierały się w granicach od 163 do 369 µm. Jest to oczywiście spowodowane wykonaną naprawą, co wiązało się z naniesieniem kolejnej warstwy lakieru. Wyniki pomiarów pojazdów nowych potwierdzają zarówno wysoką jakość wykonanych powłok, jak i powtarzalność procesu lakierowania wykonywanego w fabrykach pojazdów. O powtarzalności procesu trudno mówić w przypadku pomiarów na powłokach renowacyjnych. Potwierdzają to otrzymane rozrzuty grubości powłoki na badanych elementach.
Łukasz Stefański
Marian Jósko
Dariusz Ulbrich
Jakub Kowalczyk
Politechnika Poznańska
Literatura
1 Stefański Ł.: Badanie rozkładu grubości powłok lakierniczych w pojazdach samochodowych. Praca dyplomowa - magisterska. Rękopis w IMRiPS Politechniki Poznańskiej. Poznań 2010.
2 Lewińska - Romicka A.: Pomiar grubości powłok. Wyd. Biuro Gamma, Warszawa, 2001.






