Impregnacja, lakierowanie drewna a ochrona środowiska
Mimo pojawiających się na rynku coraz to nowocześniejszych i bezpieczniejszych preparatów zarówno do impregnacji, jak i do lakierowania drewna, stosowane obecnie środki nadal zawierają lotne związki organiczne i inne substancje, które są szkodliwe dla środowiska naturalnego.
Oczywiście, z uwagi na rolę jaką spełniają te substancje w zakresie zabezpieczania drewna nie można ich całkowicie wyeliminować. Ważne jest, abyśmy dokładnie znali skład preparatu i potrafili właściwie z nim postępować na każdym etapie technologicznym z uwagi na ochronę środowiska i bezpieczeństwo pracy. Już same warunki magazynowania tego rodzaju preparatów i powstających z nich odpadów są bardzo ważne. Nie zawsze, niestety, użytkownicy tych substancji dbają o właściwy sposób postępowania w tym zakresie. Przeważnie jest tak, że magazynowanie surowców do produkcji odbywa się w warunkach zgodnych z wytycznymi producenta, ale już magazynowanie odpadów z nich powstających często jest niewłaściwe, gdyż odbywa się na nieutwardzonym gruncie i bez zabezpieczenia wydzielonego miejsca od wpływów atmosferycznych. Stąd, poprzez wymywanie, niebezpieczne dla środowiska substancje trafiają do gruntu i warstw wodonośnych. Stosowane do ciśnieniowej i zanurzeniowej impregnacji drewna preparaty zawierają substancje działające szkodliwie przez drogi oddechowe i w kontakcie ze skórą. Często są żrące dla człowieka. W większości działają szkodliwie na organizmy wodne, co może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. Najczęściej są to: aminy alifatyczne (etanoloamina), pochodne alkoholi, związki miedzi (węglan i wodorotlenek miedzi), propikonazol, kwas borowy, tetraboran sodu. Preparaty (oleje) zabezpieczające drewno przed wilgocią zawierają również węglowodory ropopochodne.

Fot. Julian Ciesielski
Często czytamy w kartach charakterystyk, że produkt (impregnat) nie jest klasyfikowany jako niebezpieczny dla środowiska oraz, że nie był testowany na toksyczność i ekotoksyczność. Jednym słowem, brak szczegółowych danych. Na przykład, dla substancji takich jak etanoloamina ustalone zostały wartości odniesienia w powietrzu, które według rozporządzenia ministra środowiska z dnia 26.01.2010 roku w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu [Dz. U. nr 16, poz. 87], wynoszą:
b) uśrednione dla okresu roku: 1,6 µg/m3.
Jak widzimy, nie są to zbyt duże wartości. Stąd przy lokalizacji źródeł emitujących ten rodzaj substancji blisko granicy zakładu mogą wystąpić przekroczenia poza jego terenem. Jest to tylko przykład. Oczywiście, ww. rozporządzeniu znajdziemy więcej substancji występujących w preparatach do impregnacji (np. węglowodory aromatyczne i alifatyczne).
Natomiast do substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego należą między innymi bar i miedź. Substancje te przy niewłaściwym sposobie prowadzenia impregnacji mogą pojawić się np. w wodach deszczowych lub mogą przenikać do głębszych warstw wodonośnych. W przypadku gdyby pojawiły się w ściekach, to, na podstawie rozporządzenia ministra środowiska z 10.11.2005 r. [Dz. U. nr 233, poz. 1988 z późniejszymi zmianami], wprowadzanie takich ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Należy więc o tym pamiętać, planując lokalizację zakładu i sposób impregnacji. Istotny będzie tu również sposób czyszczenia urządzeń.
1) należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście A załącznika nr 2 do ustawy oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy lub
2) należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście B załącznika nr 2 do ustawy i zawierające którykolwiek ze składników wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy oraz posiadające co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy.
Właściwy kod nadamy zgodnie z rozporządzeniem ministra środowiska z 27.09.2001 r. w sprawie katalogu odpadów [Dz. U. nr 112, poz. 1206].
Wśród różnych rodzajów lakierów do drewna występują również lakiery poliuretanowe. W tym wypadku, mimo stosowanych filtrów z węglem aktywnym, następuje emisja: octanu etylu, octanu butylu, octanu izobutylu, toluenu, ketonów (metyloizobutyloketon, metyloetyloketonu, acetonu). Są to lotne związki organiczne, więc w zależności od ich rocznego zużycia bez przeliczenia na węgiel organiczny, instalacja, w której odbywa się proces powlekania, będzie podlegała standardom emisyjnym. Dla tych substancji określone zostały również wartości odniesienia w powietrzu, które muszą być dotrzymane poza terenem zakładu. Czyli dotrzymany musi być również standard jakości powietrza.






