Artykuły branżowe

Problemy ochrony środowiska (2)

Problematyka ochrony środowiska, ekologii, pylenia, emisji rozpuszczalników czy utylizacji osadów i pozostałości farb jest tematem numer jeden branży lakierniczej, w praktyce znacznie trudniejszym od czysto technicznych zagadnień związanych z wykonawstwem powłok dekoracyjnych i ochronnych.

Aktualności dodają tej sprawie kosztów i zapewnienia warunków bezpiecznej pracy, co skutecznie odstrasza niejednego inwestora zamierzającego szukać szczęścia w tej kolorowej branży. Tym niemniej malować i powłokować trzeba, a tłem dla tych technologii są krajowe i światowe kwestie środowiskowe oraz międzynarodowe relacje gospodarcze, przy czym bardzo trudne, a chwilami wręcz niepokojące.

W dużym skrócie i na podstawie opublikowanych danych, bezsprzecznie ważnych dla lakiernictwa przemysłowego, można stwierdzić, że:

- polska gospodarka jest wciąż zbyt materiałochłonna. Stosunek zużycia materiałów do wytworzonego PKB lokuje nas w końcówce państw unijnych;

- głównym źródłem energii są zasoby nieodnawialne, a energochłonność polskiej gospodarki jest dwukrotnie wyższa od średniej unijnej;

- wzrasta udział powierzchni kraju zajętej przez obiekty przemysłowe, transportowe i wydobywcze, przy równoczesnej fragmentacji kompleksów leśnych, wodnych i terenów użytkowanych rolniczo.

I jeśli na tym tle ocenić krajowe pozytywy w postaci poprawy miejscowego stanu gleb, lasów, wód oraz rodzimej flory i fauny, to w sumie można stwierdzić, że aktualny stan ochrony środowiska w Polsce w relacji "własny obszar - własne działania ochronne - osiągane rezultaty" jest zadowalający. Problemem są natomiast zjawiska ogólne, wynikające ze skali globalnej, w tym wzrost stężenia ozonu troposferycznego, występowanie "kwaśnych deszczów", zanieczyszczenia rzek i mórz, wzrost natężenia transportu drogowego oraz lotniczego i skutków nim powodowanych, rosnące natężenie pól elektromagnetycznych związanych z telefonią i przekazywaniem informacji oraz - najważniejsze - zmiany klimatu uważane za najbardziej istotne zagrożenie środowiskowe, społeczne i ekonomiczne.

Istotne jest bowiem to, że zmiany te w kolejnych dziesięcioleciach mogą się przyczynić do zmniejszenia zasobów wodnych, zwiększenia częstotliwości i intensywności powodzi, topnienia lodowców, erozji gleb, a także nasilenia takich zjawisk ekstremalnych, jak: trąby powietrzne, gradobicia czy fale mrozów oraz anormalnych upałów. Ocieplenie systemu klimatycznego jest widoczne w obserwowanym wzroście średniej globalnej temperatury powietrza i oceanów, powszechnym topnieniu śniegu oraz podnoszeniu średniego poziomu mórz. Spośród 12 najcieplejszych lat w serii pomiarów instrumentalnych temperatury globalnej wykonywanych od połowy XIX wieku, aż 11 zanotowano w okresie 1995-2006, a wzrost średniej temperatury w okresie 1906-2005 wyniósł 0,74°C [1].

Na tę sytuację związaną ze skutkami generalnego ocieplenia polskie przedsięwzięcia - w tym podejmowane przez uznawane za niebezpieczne ekologicznie lakiernictwo przemysłowe - nie mają najmniejszego wpływu. Możemy być tylko świadkami zjawisk, uczestnikami zdarzeń przez nie powodowanych oraz ofiarami ich skutków, np. powodowanych zmniejszającą się ilością opadów, suszami i nawałnicami ze wszystkimi ich następstwami. Nie jest to jednak równoznaczne z przyzwoleniem na zaniechanie proekologicznych działań.

Stan przyrody jest przedmiotem badań naukowych prowadzonych przez ośrodki krajowe i zagraniczne, zgodne w najbardziej ogólnych poglądach teoretycznych co do tego, że przyszłość rozwoju gospodarczego musi iść w parze z ochroną środowiska. Ta zależność zawiera się w pojęciu "zrównoważonego rozwoju" albo "ekorozwoju", bazującego na osiąganiu kompromisu między dwiema sprzecznymi ideami: dążeniem do możliwie najszerszej realizacji ludzkich potrzeb oraz ograniczonych możliwości tej realizacji wynikających przede wszystkim z wytrzymałości światowego systemu ekologicznego. Trend "ekorozwojowy", jako doktryna naukowa i wytyczna polityczna, został wyznaczony w 1975 roku na III Sesji Zarządzającej Programem Ochrony Środowiska ONZ z określeniem, że "społeczeństwo realizujące ideę ekorozwoju uznaje nadrzędność wymogów ekologicznych, których nie wolno zakłócać przez wzrost cywilizacji oraz rozwój gospodarczy. Definicyjnie: "Zrównoważony rozwój to rozwój, który zaspokaja potrzeby obecne, nie zagrażając możliwościom zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń". Opiera się na dwóch podstawowych pojęciach:

- pojęciu "potrzeb", w szczególności podstawowych potrzeb najbiedniejszych na świecie, którym należy nadać najwyższy priorytet;

- pojęciu ograniczeń, narzuconych zdolności środowiska do zaspokojenia potrzeb obecnych i przyszłych przez stan techniki i organizacji społecznej,

które to pojęcia po ostatecznym wyjaśnieniu na forum światowym kwestii formalnoprawnych w ostatecznej redakcji pozwoliły na stwierdzenie: "Zrównoważony rozwój Ziemi to rozwój, który zaspokaja podstawowe potrzeby wszystkich ludzi oraz zachowuje, chroni i przywraca zdrowie i integralność ekosystemu Ziemi, bez zagrożenia możliwości zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń i bez przekraczania długookresowych granic pojemności ekosystemu Ziemi" i tak zostało zapisane w prawie światowym bez obowiązku dyskutowania nad jego treścią i postanowieniami z niego wynikającymi [2].