Artykuły branżowe

Przygotowywanie podłoża stalowego do powłokowego zabezpieczenia antykorozyjnego w świetle normy PN-EN ISO 8501-1

Głównym celem przygotowania podłoża jest usunięcie niepożądanych substancji i uzyskanie profilu zapewniającego farbie do gruntowania lub gruntoemalii zadowalającą przyczepność. Nie można dobrze zabezpieczyć stali bez odpowiedniego przygotowania powierzchni, na którą będą nakładane farby lub warstwa cynku. Szczególnie wrażliwe na dobre przygotowanie powierzchni są grunty wysokocynowe, większość farb termoodpornych i cynki natryskiwane cieplnie.

Nawet farby reklamowane jako produkty na rdzę wymagają odpowiedniego przygotowania podłoża, przynajmniej usunięcia wszystkich zanieczyszczeń mineralnych, organicznych i produktów korozji niezwiązanych silnie ze stalą. Większość producentów oferujących "farby na rdzę" nie bierze na siebie żadnej odpowiedzialności w przypadku aplikacji tych wyrobów na powierzchnie nieoczyszczone strumieniowo-ściernie przynajmniej do stopnia Sa 2 zgodnie z PN-EN ISO 8501-1.

Producenci farb w opisie wymagań przygotowania powierzchni przywołują z reguły normę PN-EN ISO 8501-1. Niestety, ze względu na wysoką cenę jest ona bardzo rzadko dostępna w większości małych i średnich firm zajmujących się malowaniem. Norma nosi tytuł: "Przygotowanie podłoży stalowych przed nakładaniem farb i podobnych produktów - Wzrokowa ocena czystości powierzchni - Część 1: Stopnie skorodowania i stopnie przygotowania niepokrytych podłoży stalowych oraz podłoży stalowych po całkowitym usunięciu wcześniej nałożonych powłok" i składa się głównie z wzorców fotograficznych, służących do oceny porównawczej stanów powierzchni przed i po czyszczeniu. Wyróżnione są cztery stany wyjściowe stali:

A - stal "prosto z huty" pokryta zgorzeliną walcowniczą (fot. 1)1.

Fot. 1. Stan wyjściowy A.

Pozostawienie zgorzeliny walcowniczej (zendry) na stali zawsze kończy się źle (fot. 2). Zgorzelina jest gładka i z reguły zatłuszczona, dlatego przyczepność farb do niej jest słaba. Warstwa zendry jest bardzo twarda, ale bardzo różni się właściwościami od stali. Na skutek różnej od stali kurczliwości termicznej zgorzelina wcześniej czy później odspaja się od podłoża i nie zapobiegnie temu nawet najlepsza farba.

B - stal, która już trochę poleżała na polu odkładczym, część zgorzeliny walcowniczej już odpadła, a pozostała już znacznie słabiej przylega do podłoża. Obok zendry część powierzchni pokryta jest nalotem korozyjnym (fot. 3).

Fot. 2. Tak się z reguły kończy pomalowanie zgorzeliny walcowniczej.

Fot. 3. Stan wyjściowy B.

C - stal, która składowana jest na tyle długo, że zendry już nie ma i jest równomiernie pokryta produktami korozji. Korozja jest jednak na tyle "łagodna", że nie występują widoczne wżery (fot. 4).

Fot. 4. Stan wyjściowy C.

D - stal skorodowana z wyraźnymi wżerami (fot. 5).

Fot. 5 Stan wyjściowy D.

Norma PN EN ISO 8501-1 przewiduje następujące stopnie czystości podłoża w zależności od stanu wyjściowego:

W tabeli nr 1 podano co oznaczają te symbole.

W normie PN-EN ISO 8501-1 przedstawiono wzorce przygotowania podłoża dla wszystkich stanów wyjściowych (A, B, C i D). Pokazano też różnice w przygotowaniu podłoża przy użyciu kilku wybranych ścierniw. Podane w naszym artykule przykłady fotograficzne mają dać jedynie ogólne pojęcie o różnicach w stopniu przygotowania podłoża i mam nadzieję, że pomogą tym, którzy do normy nie mają dostępu, nie mogą jednak jej zastępować.

Ważnym skutkiem obróbki strumieniowo-ciernej jest chropowatość podłoża. O wpływie różnych ścierniw na jakość i chropowatość podłoża pisał wielokrotnie w ?Lakiernictwie? Marek Marcinkowski. Ocenę chropowatości opisano w grupie norm PN-EN-ISO 8503.

Sprawdzenie stopnia czystości pod kątem zgodności z wybranym wzorcem normy PN-EN ISO 8501-1 to tylko jedna z czynności, która powinna poprzedzić proces malowania. Inne ważne czynności to kontrola:

- stopni przygotowania spoin, ostrych krawędzi i innych obszarów z wadami powierzchni (norma PN ISO 8501-3);

- ocena pozostałości kurzu (norma PN-EN ISO 8502-3);

- innych zanieczyszczeń mogących mieć wpływ na przyczepność i trwałość powłok malarskich

Zajmiemy się tymi zagadnieniami w kolejnym artykule.

1 Ponieważ kopiowanie norm jest zabronione, wszystkie przedstawione fotografie pochodzą z kolekcji autora i są jedynie zbliżone do wzorców pokazanych w normie.

Michał Jaczewski