Chemiczna obróbka powierzchni w malarniach i w innych zakładach produkcyjno-usługowych
Chemiczna obróbka powierzchni jest powszechnie stosowana we wszystkich gałęziach przemysłu – poprzedza ona procesy kolejnych operacji mechanicznych i montażowych oraz procesy nakładania powłok ochronnych, wywierając decydujący wpływ na ich właściwości. Są różne metody chemicznej obróbki powierzchni a wybór właściwej metody uzależniony jest od wielu czynników, między innymi od rodzaju obrabianego materiału, wielkości i kształtu wyrobów, rodzaju usuwanych zanieczyszczeń, przeznaczenia wyrobów i stawianych im wymagań i wreszcie od możliwości technologicznych i finansowych przedsiębiorstwa.
W niniejszym artykule przedstawione zostaną wybrane, najpowszechniej stosowane, proste i skuteczne metody obróbki chemicznej, a mianowicie:
- fosforanowanie żelazowe,
- usuwanie powłok malarskich.
Mycie i odtłuszczanie
Procesy mycia i odtłuszczania mają bardzo szerokie zastosowanie w przemyśle. Szczególnie rozpowszechnione są technologie mycia wodnego, głównie ze względu na następujące zalety:
- wysoką skuteczność działania,
- uniwersalny charakter,
- możliwość stosowania według prostych technologii,
- niski koszt,
- niepalność.
Do mycia wodnego proponowane są różne preparaty, wśród których na uwagę zasługują preparaty z serii Impurexów MC, opracowane i wytwarzane w firmie IMPUREX. Popularny i chętnie stosowany jest np. Impurex 91/MC-3 przeznaczony do mycia zanurzeniowego oraz Impurex 91/MC-2 przeznaczony do mycia natryskowego. Sprawdzonym przemysłowo jest także Impurex 91/R, przeznaczony do mycia w urządzeniach wysokociśnieniowych, np. typu Kärcher. Preparaty te są skuteczne w działaniu i konkurencyjne cenowo. Odtłuszczanie w roztworach wodnych z zastosowaniem Impurexów prowadzone jest zwykle, w zależności od technologii stosowania, z zachowaniem parametrów podanych w tablicy 1.

Fosforanowanie żelazowe
Proces fosforanowania żelazowego (Feph), zwanego często fosforanowaniem amorficznym, jest powszechnie stosowany w praktyce przemysłowej do przygotowania powierzchni przed nakładaniem powłok malarskich różnego typu, zwłaszcza proszkowych. Pozwala on uzyskać w jednym zabiegu technologicznym zarówno odtłuszczenie powierzchni metalu, jak i wytworzenie na niej cienkiej, amorficznej powłoki, złożonej z bezpostaciowych fosforanów i tlenków metalu podłoża, zwykle żelaza, gdyż najczęściej powłoki te wytwarzane są na stali. Kąpiele tego typu stosowane są również, chociaż w mniejszym zakresie, do obróbki aluminium, cynku i innych metali.
Masa jednostkowa wytworzonej powłoki jest niewielka i waha się od ok. 0,15 g/m2 do ok. 1,2 g/m2, a barwa powłoki ma związek z masą.
Inne zalety fosforanowania amorficznego można sformułować następująco:
- proces jest prosty, może być prowadzony zarówno metodą natryskową, jak i zanurzeniową,
- kąpiele są niepalne i nie stwarzają zagrożenia na stanowisku pracy,
- urządzenia i instalacje do prowadzenia procesu mogą być wykonane ze stali węglowej,
- proces jest łatwy do kontrolowania i przy właściwie dobranym składzie preparatu zużywa stosunkowo niewiele surowców; przyjmuje się, że średnio wynosi ono ok. 10 g/m2 - oznacza to, że 1 kg preparatu wystarcza do przygotowania ok. 100 m2 powierzchni.
Preparaty do fosforanowania żelazowego w postaci handlowej są proszkami lub cieczami. Kąpiele, sporządzane z tych preparatów, mają odczyn kwaśny o pH w zakresie od ok. 4,0 do ok. 5,5. Istnieją preparaty do stosowania zarówno w technologiach natryskowych, jak i zanurzeniowych. Sprawdzonymi w praktyce przemysłowej i cieszącymi się uznaniem odbiorców są preparaty opracowane i wytwarzane w firmie IMPUREX, np. preparaty z serii Impurexów MF. W postaci handlowej są proszkami barwy kremowej lub seledynowej, dobrze rozpuszczalnymi w wodzie. Mamy dwie wersje tych preparatów a mianowicie: do technologii zanurzeniowej stosuje się Impurex MF-Z, natomiast do technologii natryskowej Impurex MF-N. Prowadzenie procesów mycia z jednoczesnym fosforanowaniem odbywa się zwykle wg następujących parametrów, podanych w tablicy 2.

Następnym zabiegiem jest płukanie w wodzie o temp. 20-60°C w czasie 0,5-2,0 min oraz suszenie nadmuchem powietrza (możliwe jest też pozostawienie detali do wyschnięcia w pomieszczeniu). Przy stosowaniu technologii zanurzeniowej, w przypadku znacznego zanieczyszczenia powierzchni, zaleca się wstępne mycie w kąpieli zawierającej Impurex 91/MC-3 (technologia zanurzeniowa) lub Impurex 91/MC-2 (technologia natryskowa) wg parametrów podanych w tablicy 1. Po procesie odtłuszczania należy detale dokładnie wypłukać wodą, by nie neutralizować kwaśnej kąpieli Impurexów MF. Korzystny wpływ fosforanowania amorficznego na powłokę malarską – przy zastosowaniu Impurexu MF-Z – ilustruje zdjęcie 1.






