Inną metodą stosowaną przez niemiecką firmę Chr. Otto Pappe [4] jest proces polegający na mechanicznym rozdrabnianiu stopu aluminium i następnej owalizacji tego produktu przy użyciu specjalnego urządzenia z wirującą turbiną. W urządzeniu tym nieregularne cząstki są wielokrotnie uderzane w powierzchnię płyty, gdzie następuje owalizacja tych nieregularnych cząstek. Dopiero taki produkt jest przydatny jako śrut. Z punktu widzenia technologii przetwórstwa aluminium jest to metoda zbliżona do technologii produkcji śrutu z drutu aluminiowego.
Śruty aluminiowe i ich właściwości
W praktyce przemysłowej zastosowanie znajdują najczęściej frakcje mieszczące się w przedziale wielkości ziaren od 0,8 do 2,30 mm. Wytrzymałość na rozciąganie takich śrutów mieści się w przedziale 80-240 MPa, zaś średnia gęstość nasypowa wynosi około 1,50 g/cm3. Śrut z czystego aluminium otrzymywany metodami hutniczymi to produkt konkurencyjny w stosunku do śrutów z drutu ciętego. Granulowanie tradycyjnymi metodami poprzez gwałtowne zastyganie ciekłego rozproszonego aluminium prowadzi do powstania nieregularnych ziaren o lekko zaoblonej powierzchni (rys. 2). W niniejszym opracowaniu szczególną uwagę zwrócono na aluminiowy śrut odlewany specjalną metodą odśrodkową przez amerykańską firmę Transmet Corporation [5]. Handlowa postać tego śrutu ma charakterystyczny kształt kropel (rys. 3). Jego asortyment i charakterystykę zamieszczono w tabl. 3. Ziarna mają nieregularną postać a ich długość jest w przybliżeniu równa podwójnej średnicy części owalnej. W kolejnych cyklach obróbki strumieniowo-ściernej jako śrut nieregularne ziarna stopniowo owalizują się. Kształt ziaren po 500 cyklach obróbki przedstawiono na rys. 4.
Poza śrutami z czystego aluminium zastosowanie znajdują również śruty będące stopami aluminium. Składy chemiczne stopów aluminium oferowanych przez dwóch producentów jako śruty zamieszczono w tabl. 4. Zamieszczono tam również standardowy skład chemiczny śrutu z czystego aluminium. Alugran to produkt otrzymany ze stopu aluminium Al - Mg - Mn metodą rozdrabniania mechanicznego. Otrzymane tą metodą nieregularne cząstki poddawane są procesowi formowania poprzez wielokrotne uderzanie o płytę metalową w specjalnym urządzeniu z kołem rzutowym. Produkt otrzymany w procesie przeróbki na zimno przyjmuje postać sferycznych ziaren (rys. 5). Standardowo w obróbce strumieniowo-ściernej zastosowanie znajdują ziarna o nominalnej wielkości do 2,5 mm. Ten zakres wielkości ziaren jest w przypadku alugranu dzielony na 4 frakcje ziarnowe zgodnie z danymi zawartymi w tabl. 5. Firma Chr. Otto Pappe oferuje śruty alugran w dwóch zakresach twardości Hv: Alugran H: 115-125 MPa i Alugran W: 55-65 MPa. Innym śrutem stopu aluminium oznaczonym nr 319 o twardości Hk = 100 MPa jest produkt oferowany przez firmę Transmet Corporation [5]. Ten śrut odlewany otrzymywany jest metodą odśrodkowego zestalania, a otrzymany produkt posiada kształt kropel analogicznie do śrutu aluminiowego tej firmy przedstawionego na rys. 3. Charakterystykę tego śrutu zamieszczono w tabl. 6.
Zarówno śruty z czystego aluminium, jak i ze stopów aluminium z innymi metalami znajdują swoje obszary zastosowań. Każdy z tych śrutów, poza wspólnymi właściwościami wynikającymi z właściwości surowca, z którego został wytworzony, odróżnia się trwałością, zdolnością ścierną i daje często różne efekty obróbki. Jest to efekt zróżnicowanej budowy ziarna, sposobu jego wytwarzania, czy też technologii obróbki. Trwałość śrutu definiowana jest ilością cykli obróbki, którą dana porcja śrutu może być użytkowana aż do jej pełnego zużycia w wyniku rozdrobnienia aż do frakcji pylistych [6]. To podstawowa metoda oceny jakości śrutów przy zastosowaniu metody testu w specjalnym urządzeniu firmy Ervin Industries [7]. Dane poszczególnych producentów śrutów aluminiowych dotyczące trwałości tych śrutów zawierają się w dość dużym przedziale od 2000 do 6000 cykli. Z analizy tych danych wynika, że śruty z aluminiowych drutów ciętych posiadają najniższą trwałość. Wyższą trwałością wyróżniają się śruty odlewnicze. Dobrą ilustracją trwałości śrutów aluminiowych i stopnia ich zużywania się wraz ze wzrostem liczby cykli obróbki są dane zamieszczone na rys. 6. Tak więc jest to zależność praktycznie liniowa. Najtrwalsze śruty ze stopu alugran o składzie chemicznym zamieszczonym w tabl. 4 po 3500 cyklach obróbki zużywają się w 100%.
