Ochrona środowiska w mikrofirmach
W realiach polskiej gospodarki działa wiele firm bardzo małych, często jednoosobowych lub rodzinnych, które prowadzą usługi obróbki powierzchni w niewielkim zakresie. Nie sposób nie odnieść się do nich, ponieważ mimo niewielkiej skali działalności, ich liczba jest tak duża, iż stanowią one istotny wkład w PKB naszej gospodarki. Dzisiaj chciałbym opowiedzieć troszkę o ochronie środowiska dla takich właśnie firm, ale pod kątem praktycznym, bez wchodzenia w szczegółowe przepisy i ich analizę. Brak konieczności uzyskania pozwoleń środowiskowych nie zwalnia ich bowiem z działania w zgodzie z przepisami ochrony środowiska.
Dlatego też skupimy się na opisaniu organizacji najprostszych kwestii związanych z ochroną środowiska w takich firmach w sposób przystępny, nie wymagający dużych nakładów finansowych, ale pozwalający uniknąć kar związanych z łamaniem przepisów prawa, co w przypadku małych firm jest równie często związane z brakiem świadomości środowiskowej, co obawą przed wysokimi kosztami dostosowania do wymogów prawa ochrony środowiska.
Odpady powstają w każdej działalności
Obowiązek uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów pojawia się w momencie, gdy odpady niebezpieczne powstają w ujęciu rocznym w ilości większej niż 1 Mg. Pamiętajmy jednak, że dotyczy to instalacji, a nie samego zakładu. Jeżeli zatem odpadów wytwarzamy więcej, ale nie posiadamy instalacji, to pozwolenia uzyskiwać nie musimy. Natomiast konieczne jest odpowiednie zorganizowanie gospodarki odpadami, niezależnie od skali w jakiej one powstają. Warto również wskazać, że przy działalności w zakresie obróbki powierzchniowej 1 Mg odpadów rocznie to ilość niezbyt duża i wiele nawet małych firm może osiągać ten limit.
Najczęściej powstającymi odpadami w małych lakierniach są odpady farb proszkowych, czyściwa zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi, zużyte rozpuszczalniki czy oleje z eksploatowanych maszyn i urządzeń oraz pewne ilości surowców wtórnych, jak złom, tworzywa sztuczne czy makulatura. Pamiętajmy przede wszystkim o jednej podstawowej zasadzie gospodarowania odpadami, która obowiązuje wszystkich przedsiębiorców, jak i osoby prywatne. Wszystkie odpady muszą być magazynowane selektywnie. W tym miejscu warto odnieść się do bardzo często jeszcze popełnianego przez małe firmy błędu. Odpady poprodukcyjne nie mogą w żadnym wypadku trafiać do kontenera z odpadami komunalnymi, a w szczególności nie mogą się tam znaleźć odpady niebezpieczne. Nadal powszechne jest zjawisko umieszczania w tych kontenerach odpadów opakowaniowych, jak również opakowań po chemikaliach i zanieczyszczonych czyściw. Takie postępowanie jest ewidentnym łamaniem przepisów.
Pamiętajmy jednak, iż niezależnie od tego czy za dalsze zagospodarowanie odpadu płacimy, czy uzyskujemy pieniądze, to ich przekazanie odbywa się na tych samych zasadach i musi być potwierdzone kartą przekazania odpadu. Oczywiście podmiot, który wystawia karty przekazania odpadów prowadzi ich ewidencję. W przypadku firm, które odpady niebezpieczne i inne wytwarzają w małych ilościach, tj. nie większych niż określone w artykule 71 ustawy o odpadach[1], ewidencja ograniczona będzie tylko do kart przekazania odpadów. W pozostałych przypadkach ewidencja powinna być pełna, tj. z zastosowaniem kart ewidencji odpadów. Prowadzenie ewidencji z kolei powoduje konieczność składania rocznego sprawozdania o wytworzonych odpadach, które dokładnie omawialiśmy w jednym z poprzednich artykułów.
Magazynowanie odpadów i surowców chemicznych
Dla wytwarzanych w firmie odpadów powinniśmy przygotować odpowiednie miejsce magazynowania. Miejsce powinno być zadaszone, ale przede wszystkim utwardzone, tak aby odpady nie były przechowywane bezpośrednio na gruncie. Najważniejsze, aby zarówno opakowania, w których przechowujemy odpady, jak i miejsce przechowywania nie stwarzały zagrożenia skażeniem odpadami gruntu czy wód powierzchniowych. Należy również zadbać o to, aby miejsce nie stwarzało zagrożenia dla pracowników i osób postronnych. Pamiętajmy o tym, że opakowania z odpadami powinny być odpowiednio opisane i oznakowane. W małej firmie miejscem tym może być np. wydzielona, odgrodzona i odpowiednio oznakowana część pomieszczenia produkcyjnego.
W tym miejscu warto powiedzieć kilka słów również o magazynowaniu surowców stosowanych do produkcji, a w szczególności różnego rodzaju chemikaliów. W małych firmach, z powodu braku dostatecznej ilości miejsca, często przechowywane są one w miejscach przypadkowych, a niejednokrotnie bezpośrednio na gruncie na terenie zewnętrznym, co jest absolutnie niedopuszczalne i może być podstawą do nałożenia kary na firmę. Magazynowanie odpadów i surowców chemicznych jest jednym z najczęściej sprawdzanych elementów podczas kontroli środowiskowej.
