Artykuły branżowe

Obowiązek oceny stanu technicznego urządzeń służących ochronie środowiska i przepisy dotyczące awarii przemysłowych

Kontrola okresowa polegająca na sprawdzeniu stanu technicznego powinna być przeprowadzana co najmniej raz w roku przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. O kontroli budynków, czy instalacji gazowej oraz przewodów kominowych większość właścicieli oczywiście pamięta, ale inaczej jest z instalacjami i urządzeniami służącymi ochronie środowiska. Najczęściej o konieczności przeprowadzania takich kontroli dowiadują się właściciele instalacji podczas wizyty inspektorów z WIOŚ. Jeszcze gorzej może być, gdy przyczyną pożaru staje się filtr, który nie był poddawany wymaganej ocenie stanu technicznego i nie prowadzono dla tej instalacji dokumentacji eksploatacyjnej. O konieczności przeprowadzania ww. kontroli stanu technicznego należy pamiętać, tym bardziej, że:

- eksploatacja instalacji oraz urządzenia zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska jest obowiązkiem ich właściciela, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot (art. 138 ustawy p.o.ś),

- podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany zapewnić przestrzeganie wymagań ochrony środowiska, w szczególności przez:

a) odpowiednią organizację pracy;

b) powierzanie funkcji związanych z zapewnieniem ochrony środowiska osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe;

c) zapoznanie pracowników, których zakres czynności wiąże się z kwestiami ochrony środowiska, z wymaganiami w tym zakresie, gdy nie jest konieczne odpowiednie przygotowanie zawodowe w tym zakresie;

d) podejmowanie działań w celu wyeliminowania lub ograniczenia szkód w środowisku wynikających z nieprzestrzegania wymagań ochrony środowiska przez pracowników, a także podejmowania właściwych środków w celu wyeliminowania takich przypadków w przyszłości (art. 140 ustawy p.o.ś.),

- eksploatacja instalacji lub urządzenia nie powinna powodować przekroczenia standardów emisyjnych, a eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, emisję hałasu oraz wytwarzanie pól elektromagnetycznych nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny.

Tak więc tylko właściwy nadzór nad eksploatacją instalacji i urządzeń zapewni dotrzymanie wielu warunków prawidłowej eksploatacji zgodnej z przepisami prawa.

Nieustająco trwają nadal zmiany przepisów związane z wdrażaniem dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady Europy. W ustawie z 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw [Dz.U., poz. 1434] wdrożona została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniająca, a następnie uchylająca dyrektywę rady 96/82/WE [Dz. Urz. UE L 197 z 24.07.2012, str. 1). W przepisach ogólnych w dziale VII ustawy p.o.ś. zatytułowanym Ochrona środowiska w zagospodarowaniu przestrzennym i przy realizacji inwestycji zapisano dodatkowo, że kierując się potrzebą zapewnienia wysokiego poziomu ochrony ludzi i środowiska minister środowiska określi w drodze rozporządzenia:

1) sposób ustalania bezpiecznej odległości lokalizacji zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej od osiedli mieszkaniowych, od obiektów użyteczności publicznej, od budynków zamieszkania zbiorowego, od obszarów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, od upraw wieloletnich, od dróg krajowych oraz od linii kolejowych o znaczeniu państwowym,

2) rodzaje poważnych awarii przemysłowych, których potencjalne skutki należy uwzględnić przy ustalaniu bezpiecznej odległości,

3) parametry graniczne oddziaływania potencjalnych skutków poważnych awarii przemysłowych w zakresie palności, wybuchowości i toksyczności substancji niebezpiecznych, których miejsca występowania należy uwzględnić przy ustalaniu bezpiecznej odległości.

Przypomnę, że zgodnie z definicją zawartą w ustawie p.o.ś., zakład stwarzający zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, to zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej lub zakład o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, o których mowa w art. 248 ust. 1.

Większość wprowadzonych zmian dotyczy regulacji poważnych awarii w tytule IV ustawy p.o.ś., gdzie są określone:

a) instrumenty prawne służące przeciwdziałaniu poważnej awarii przemysłowej, w tym:

- obowiązki prowadzącego zakład stwarzający zagrożenie wystąpienia awarii przemysłowej,

- obowiązki organów administracji związane z awarią przemysłową,

b) przepisy współpracy międzynarodowej.

Zgodnie z art. 244 p.o.ś. prowadzący zakład, którego działalność może być przyczyną wystąpienia awarii, podmiot transportujący substancje niebezpieczne oraz organy administracji są obowiązani do ochrony środowiska przed awariami.

Prowadzący zakład o zwiększonym ryzyku lub o dużym ryzyku jest obowiązany do zgłoszenia zakładu właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej z przekazaniem równocześnie do wiadomości wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Co takie zgłoszenie powinno zawierać podaje art. 250 ust. 2 ww. ustawy. Oprócz podstawowych danych, bardzo istotne są informacje, takie jak: