
Czas gwałtownego rozwoju materiałów syntetycznych, nowe zastosowania
Możemy wyróżnić dwie zasadnicze funkcje powłok, funkcję dekoracyjną i ochronną. Efekt dekoracyjny zapewniony jest przez kolor, połysk i fakturę powłoki lub kombinację tych wszystkich cech, a ochronę zawdzięczamy efektowi barierowemu lub aktywnej ochronie chemicznej uzyskiwanej dzięki odpowiedniemu doborowi pigmentów i wypełniaczy zawartych w farbie. Typowy skład każdej farby to substancja błonotwórcza, pigmenty i wypełniacze, rozpuszczalniki i środki pomocnicze. Znane są wyroby lakiernicze, które nie zawierają niektórych spośród wymienionych składników (np. lakiery - pigmentów i wypełniaczy, farby proszkowe - rozpuszczalników), jednak zawsze niezbędnym składnikiem zapewniającym utworzenie powłoki jest substancja błonotwórcza. To jej zawdzięczamy, że z farby tworzy się powłoka. A dalsza część artykułu poświęcona będzie na skrócony i bardzo uproszczony przegląd możliwych żywic stosowanych w przemyśle farb, ukazując równocześnie ich mnogość i niezliczone możliwości modyfikacji. Technologia produkcji farb sięga początków historii. Jednak droga od naturalnych materiałów i naturalnych materiałów modyfikowanych chemicznie do powszechnie dostępnych syntetycznych żywic rozpoczęła się w początkowych latach dwudziestego wieku. Najważniejszą przyczyną, dzięki której żywice syntetyczne odniosły spektakularny sukces była możliwość dostosowania ich właściwości do licznych miejsc aplikacji i dobra powtarzalność ich właściwości oraz z drugiej strony praktycznie nieograniczona dostępność. Żywice schnące, takie jak żywice kopalne, kalafonia, damar, szelak jako pochodzące z odległych regionów świata miały bowiem zasadniczą wadę w postaci ograniczonej dostępności.
Oprzyjmy się zatem o chemiczną naturę tych powszechnie znanych i stosowanych do dzisiaj substancji.
- Rok 1920 - pierwsza estryfikacja gliceryny bezwodnikiem ftalowym doprowadziła wkrótce do możliwości powstania żywic, które zastąpiły naturalne utwardzające się żywice (oleje schnące)
- Rok 1923 - wprowadzenie lakieru nitrocelulozowego. Dzięki dobrej wytrzymałości i szybkiemu schnięciu umożliwiło to rewolucję w przemyśle samochodowym, skracając czas wykańczania pojazdów z tygodni do godzin.
- Rok 1924 - powstają modyfikowane żywice fenolowe - pierwsze w pełni syntetyczne żywice, dostępne komercyjnie. Dostępny jest cały szereg typów powstających w zależności rodzaju i proporcji stosowanych fenoli i aldehydów.
- Rok 1927 - narodziny żywic alkidowych dostępnych komercyjnie. Ta grupa żywic jest najważniejsza i najpowszechniej stosowana w przemyśle powłokowym. One są trafnie definiowane jako "konie robocze przemysłu powłokowego".
Alkidy to żywice syntetyczne powstające w wyniku estryfikacji alkoholi wielowodorotlenowych kwasami wielokarboksylowymi. Nazwa żywice alkidowe pochodzi od pierwszej i ostatniej sylaby angielskich słów alkohol i acid. Ta grupa żywic do dzisiaj zajmuje ważne miejsce wśród substancji błonotwórczych farb przemysłowych i dekoracyjnych, z uwagi na liczne możliwości modyfikacji właściwości i przystępną cenę.
- Rok 1930 - pierwsza produkcja żywic chlorokauczukowych.
- Rok 1933 - przedstawienie żywic na kopolimerach winylowych.
- Rok1939 - dostępne żywice melaminowo-formaldehydowe.
- Rok 1937- przedstawienie żywic poliuretanowych. Historia tych polimerów zaczęła się w laboratoriach firmy Bayer w 1937 roku, kiedy Otto Bayer odkrył reakcję chemiczną prowadzącą do ich powstania. Żywice te powstają w wyniku reakcji układów dwuskładnikowych, z których pierwszy jest żywicą OH-funkcyjną, a drugi zawiera grupy N=C=O (izocjanianowe). Dzięki ich doskonałym właściwościom, tj. odporności na degradację pod wpływem światła słonecznego, doskonałą przyczepność do podłoża, wysoką elastyczność i wielorakość możliwych wariacji w budowie polimeru przy jednoczesnej wysokiej odporności na działanie substancji chemicznych, takich jak kwasy, zasady, środki gospodarstwa domowego, rozpuszczalniki żywice te znalazły szerokie zastosowanie w produkcji wszystkich rodzajów farb. Możemy je dzisiaj znaleźć zarówno w farbach rozpuszczalnikowych, jak i wododyspersyjnych, farbach proszkowych i utwardzanych radiacyjnie, stosowanych we wszystkich gałęziach przemysłu.
- Rok 1944 - dostępne komercyjnie żywice silikonowe. Żywice silikonowe to związki krzemoorganiczne o wysokiej masie cząsteczkowej, składające się z nieorganicznego szkieletu łańcucha krzemowego (na przemian Si i O w łańcuchu) połączonego z organicznymi rodnikami dołączonymi do tego łańcucha poprzez wiązanie węgiel - krzem. Żywice te mogą być modyfikowane na szereg sposobów, dzięki którym otrzymujemy żywice organopolisiloksanowe. Żywice te znajdują zastosowanie do recepturowania farb tworzących powłoki termoodporne (temperatura rozkładu żywic silikonowych to około 650°C), posiadają ponadto doskonałą odporność na wodę oraz doskonałe odporności na warunki atmosferyczne.






