Artykuły branżowe

O BHP nigdy za dużo (2)

Dlatego w nawiązaniu do poprzedniego artykułu (LP 1/2014) o relacji między sposobem wykonywania pracy a jej rezultatami słów jeszcze parę, przy czym w odniesieniu do całości operacji, która w przypadku poligonowego wykonawstwa robót antykorozyjnych obejmuje tak kwestie przygotowawczo-organizacyjne, jak i część wykonawczą zamykaną uporządkowaniem placu budowy z utylizacją odpadów oraz przekazaniem obiektu użytkownikowi.

Organizacyjne przygotowanie budowy obejmuje uzgodnienia z inwestorem, pozyskanie koniecznych zezwoleń, zawarcie umów kooperacyjnych i obsługowych oraz sporządzenie i zatwierdzenie szeregu dokumentów, początkowanych przez dokumentację wykonawczą w postaci "Projektu technicznego" precyzującego metody, materiały, sposoby i warunki powłokowania oraz - co istotne - podającego najważniejsze informacje o zagrożeniach i sposobach ich unikania. W projekcie winny być zawarte wszystkie karty charakterystyk chemicznych przerabianych materiałów oraz załączone lub przywołane dokumenty towarzyszące, w tym opracowany specjalnie dla miejsca budowy "Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia - BIOZ", a także obowiązujące na terenie robót dokumenty inwestorskie dotyczące bezpieczeństwa pracy.

Przygotowaniom ogólnym towarzyszy stanowiskowe przygotowanie budowy obejmujące sporządzenie analizy uwarunkowań miejscowych wraz z opracowaniem planu lokalizacyjnego dla wszystkich stanowisk wykonawczych ciągu głównego i pomocniczego oraz pomieszczeń magazynowych, socjalnych i biurowych. W praktyce wymaga ono wizji lokalnych w celu zsynchronizowania przyszłych potrzeb w stosunku do istniejących już możliwości z uwzględnieniem wymagań wynikających tak z technologii, jak i zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom. Na tym etapie muszą być wyznaczone miejsca warsztatowo-montażowe, drogi komunikacyjne, linie i punkty zasilania energetycznego, punkty lokalizacji sprzętu ratunkowego, przyłącza energii, wody i sprężonego powietrza, magazyny substancji niebezpiecznych, szatnie, łaźnia, stołówka, węzły sanitarne oraz łączność między wszystkimi obiektami. Stanowiskowe przygotowanie budowy z reguły wymaga kolejnych dodatkowych prac projektowych, w tym oceny ryzyka i bezpieczeństwa pracy dla konkretnego obiektu. Muszą one określać warunki dopuszczenia do pracy dźwigów samojezdnych pod istniejącymi liniami elektrycznymi, montaż podstacji i prowadzenie tras głównego zasilania elektrycznego, budowę instalacji przeciwpożarowych oraz przewozu pionowego ludzi i ładunków.

Praktyka pokazuje, że na etapach organizacyjnego i stanowiskowego przygotowania budowy w znacznym stopniu rozstrzyga się sprawność późniejszego jej funkcjonowania i od nich zależy ogólne bezpieczeństwo pracy, sięgające poza zagrożenia stanowiskowe wynikające z czynności bezpośrednio produkcyjnych.

Pełne "papierowe" przygotowanie robót jest bezwzględnym warunkiem poprzedzającym wejście wykonawcy na budowę, otwierane formalnym, protokólarnym aktem w postaci "przejęcia placu budowy", zawierającym w sobie dwa ważne aspekty dotyczące wykonywanego zadania. Po pierwsze - wykonawca stając się czasowym właścicielem obiektu z chwilą podpisania protokółu przejęcia może przystępować do urzeczywistniania głównych i towarzyszących zadań projektowych, a po wtóre - z chwilą przejęcia obiektu wykonawca przejmuje również służbową, cywilną i karną odpowiedzialność za wszystkie zdarzenia, jakie na tym terenie będą występowały do chwili jego prawnego opuszczenia. Dlatego umowna granica placu budowy w postaci "zewnętrznej powierzchni płotu" jest równocześnie granicą obszaru podlegającego ocenom ryzyka zawodowego i nadzoru nad bezpieczeństwem pracy. Stąd wynika szczególne znaczenie czynności zwanej "przejęciem placu budowy" podlegającej ustawie o prawie budowlanym, nakładającej na kierownika budowy obowiązek "protokólarnego przejęcia od inwestora i odpowiedniego zabezpieczenia obrabianego obiektu wraz ze znajdującymi się na nim budowlami, urządzeniami technicznymi i stałymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegającymi ochronie elementami środowiska przyrodniczego i kulturowego".

Protokólarne przejęcie placu budowy otwiera proces wykonawczy realizowany przez załogę, od której przepisy BHP wymagają niezbędnych kwalifikacji zawodowych, odpowiednich do treści zadania tak na poziomie kadry kierowniczo-nadzorczej, jak i robotników, wiedzy i umiejętności praktycznych zapewniających bezpieczne wykonywanie pracy oraz dobrego stanu zdrowia potwierdzonego wynikami aktualnych badań lekarskich.

Odnośnie kwalifikacji zawodowych - pozostających w bezpośrednim związku z bezpieczeństwem pracy - trzeba stwierdzić, że obecnie branża antykorozyjna, a szczególnie ciężka antykorozja przemysłowa, z przyczyn obiektywnych, nie może w pełni realizować podstawowej dla sprawy bezpieczeństwa pracy zasady wymagającej powierzania zadań wykonawczych osobom zgodnie z wyuczonym i poświadczonym zawodem. Likwidacja dawnego zasadniczego szkolnictwa zawodowego ze specjalnością "monter powłok chemoodpornych", lokalizowanego głównie przy dużych zakładach chemicznych i wytwórniach aparatury chemicznej spowodowała, że bezpośrednie prace antykorozyjne wykonują osoby okazjonalnie przyuczone i nieposiadające oficjalnego "szkolnego" potwierdzenia kwalifikacji pracowniczych.