• uszkodzenia warstwy osadzonego proszku na skutek wyładowania elektrostatycznego skrośnego
• uszkodzenia warstwy osadzonego proszku na skutek wyładowań elektrostatycznych powierzchniowych
Innym przykładem wpływu wyładowań elektrostatycznych może być zjawisko „zbrylania” proszku na skutek wyładowań elektrostatycznych na ściankach przewodów tłoczących proszek, prowadzące do stopniowego zawężenia światła przewodu i zmniejszenia np. wydajności głowic lakierniczych.
Zagrożenia dla zdrowia ludzi
Parametry elektryczne człowieka (znaczna przewodność, np. 0.1 S/m i znaczna przenikalność elektryczna) powodują, iż wnikanie pola elektrostatycznego w głąb ciała ludzkiego jest praktycznie niemożliwe. Z tego względu należy rozważać dwa aspekty oddziaływania pola elektrostatycznego na człowieka:
• możliwość powstawania wyładowań elektrycznych z (do) człowieka jako kondensatora,• możliwość przepływu prądu przez człowieka w wyniku jego ruchu w polu elektrostatycznym,
• aspektem dodatkowym jest wpływ zmian w koncentracji jonów w powietrzu pod wpływem pola elektrostatycznego.
Jak już wspomniano wcześniej, wyzwolona w procesie wyładowania elektrostatycznego z człowieka jako kondensatora energia może nie tylko powodować nieprzyjemne doznania (próg odczuwania), ale również wywoływać silne wstrząsy grożące wypadkiem. Należy nadmienić, iż próg odczuwania i próg bólu są to wartości umowne i indywidualne dla każdego człowieka. Wprowadzone w 2001 roku Rozporządzenie MPiPS po raz pierwszy określiło dopuszczalne wartości natężeń pól elektrostatycznych. Określono również dozę. I tak zgodnie z ww. rozporządzeniem dla zakresu częstotliwości 0 0,5 Hz określono następujące wartości:
Eo- górna granica strefy bezpiecznej – 10 000 V/mE1- górna granica strefy pośredniej – 20 000 V/m
E2 – górna granica strefy zagrożenia, początek strefy niebezpiecznej – 40 000 V/m
Ddc(f) – doza dopuszczalna – 3200 (kV/m)2h.
Konsekwencją wprowadzenia NDN dla pól elektrostatycznych jest konieczność dokonywania okresowych pomiarów na stanowiskach pracy i dokonywania oceny poziomu narażenia pracowników, a także w razie konieczności określeniu stref, w których pracownicy mogą przebywać. Zmiana koncentracji jonów lekkich i ciężkich w powietrzu pod wpływem silnych pół elektrostatycznych może wpływać bezpośrednio na samopoczucie człowieka, jak i szereg procesów w nim zachodzących. Wykazały to badania prowadzone w szeregu ośrodkach naukowych na świecie oraz w Polsce (Z. Grabarczyk, CIOP). Aktualnie brak jest unormowań prawnych w tym zakresie, a podawane wartości liczbowe mają charakter informacyjny, wskazujący jednocześnie na rolę, jaką należy przypisać sprawnemu układowi wentylacji w lakierniach proszkowych.
dr inż. Piotr Barmuta
Wydział Elektryczny
Politechnika Białostocka
