Nowe Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 14 stycznia 2004 roku "w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy oczyszczaniu powierzchni, malowaniu i metalizacji natryskowej" (Dz. U. 16, poz. 156/2004) dostosowało polskie przepisy prawne do standardów oraz wymogów Unii Europejskiej.
Obok wprowadzenia zakazu stosowania w obróbce strumieniowo-ściernej na sucho piasku kwarcowego i jego mieszanek (piaskowania) wprowadza inne istotne ustalenia dotyczące budowy, funkcjonowania i sposobu użytkowania komór do pneumatycznego czyszczenia, oczyszczarek i sprzętu ochronnego.
Oprócz korzyści technologicznych i ekonomicznych wynikających z zastosowania maszyn do obróbki strumieniowo-ściernej umożliwiających stosowanie ścierniw wielokrotnego użytku, wymogi prawne powyższego rozporządzenia stanowią dodatkową motywację do inwestycji.
Na fot. Przykład nowoczesnej komory pneumatycznej do śrutowania, bezfundamentowej, marki GETRASUR BLASTECO
Wśród urządzeń do obróbki strumieniowo-ściernej wyróżniamy maszyny:
Pneumatyczna obróbka strumieniowo-ścierna pozwala na stosowanie szerszego zakresu ścierniw niż w maszynach wirnikowych. O ile w maszynach wirnikowych stosuje się zwyczajnie ścierniwa kuliste (shot, ceramika, itp.), to w przypadku maszyn pneumatycznych mamy całą gamę ścierniw, zróżnicowanych zarówno pod względem kształtu: kulistych (shot), ostrokrawędziowych (grit), jak i materiału: staliwne (stal, staliwo), mineralne (tlenek aluminium, Garnet), roślinne, szkło, plastik, ceramika.
Szeroki zakres stosowanych ścierniw powiększa w dużym stopniu możliwość uzyskania wynikającego z technologii profilu powierzchni określanego parametrem chropowatości.Wymogi dotyczące komór
do pneumatycznej obróbki strumieniowo-ściernej.
§ 4.2 "Po oczyszczeniu powierzchni resztki zużytego ścierniwa i inne zanieczyszczenia należy usunąć z miejsca pracy i przekazać do regeneracji lub utylizacji". Wynika, to z nowo ustanowionego "Prawa o odpadach" (Dz. U. 62, poz. 628/2001) oraz "Ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami i o opłacie produktowej". (Dz. U. 63, poz. 639/2001)
Powstawanie dużej ilości ścierniw odpadowych podczas obróbki strumieniowo-ściernej, skłania ku przyjrzeniu się ścierniwom wielokrotnego użytku.
Ścierniwa wielokrotnego użytku mniej pylą, są dużo wydajniejsze, uzyskuje się przy ich użyciu czystsze powierzchnie nie pokrywające się szybko rdzą nalotową, zużywa się ich przy tym dużo mniej do oczyszczenia 1 m2 powierzchni i powstaje w ten sposób zdecydowanie mniej odpadów. Ponosi się jednocześnie dużo mniejsze koszty transportu i wentylacji, koszty wytworzenia sprężonego powietrza oraz mniej płaci się za składowanie i utylizację odpadów.
§ 5 "Czyszczenie powierzchni z powłok lakierowych zawierających związki ołowiu lub inne toksyczne składniki przy użyciu urządzeń z otwartym obiegiem ścierniwa niemetalicznego, powinno odbywać się wyłącznie na stanowisku pracy, szczelnie osłoniętym i wyposażonym w układ filtracyjno-wentylacyjny".§ 7 "Komory robocze przeznaczone do czyszczenia powierzchni powinny być podłączone do ssących układów filtracyjno-wentylacyjnych i w taki sposób zabezpieczone, aby wyeliminować możliwość wtórnego zapylenia pomieszczenia, w którym zostały zainstalowane"
Odnośnie funkcjonowania oczyszczarki pneumatycznej pracującej w otwartym lub zamkniętym obiegu ścierniwa wymaga się:
§ 8.2 "Niedopuszczalne jest stosowanie urządzeń do strumieniowo-ściernego czyszczenia powierzchni nie wyposażonych w system umożliwiający zamknięcie wypływu ścierniwa z dyszy roboczej, bezpośrednio przez pracownika wykonującego proces czyszczenia".
§ 8.3 System ten, o którym mowa w ustępie 2, powinien być tak skonstruowany, aby w razie wypuszczenia z rąk pracownika dyszy roboczej nastąpiło niezwłoczne zamknięcie dopływu ścierniwa do dyszy".
Niezwłoczne zamknięcie dopływu ścierniwa do dyszy znaczy jego zadziałanie w ciągu 1 do 2 sekund, a nie jak w powszechnie stosowanych rozwiązaniach, po upływie około 15 sekund.
§ 9.4 Komora robocza powinna być wyposażona w świetlny sygnalizator zagrożeń bezpieczeństwa oraz awaryjny wyłącznik urządzeń. Drzwi wejściowe do komory roboczej powinny być otwierane dopiero po odpyleniu jej wnętrza.
§ 9.5 Wielokrotność wymiany powietrza w komorze roboczej powinna zapewnić dobrą widoczność oraz być zależna od:
1. rodzaju czyszczonego materiału lub usuwanej powłoki malarskiej;
2. ilości stanowisk pracy;
3. rodzaju i ilości zużywanego ścierniwa.
Nie powinno się z reguły zawracać powietrza odpylonego, gdyż może zawierać ono najgroźniejsze dla pracownika drobne pyły respirabilne.
Inne przepisy i wymagania mające zastosowanie do urządzeń pneumatycznej obróbki strumieniowo-ściernej powierzchni to:
Przestrzeganie tej wielkości emisji pyłów daje gwarancję, że nie przekroczy się dopuszczalnych najwyższych dobowych poziomów pyłów w powietrzu, które mają wartości rzędu 50 µg/m3 .
