Podstawową metodą oczyszczania i przygotowania powierzchni jest obróbka strumieniowo-ścierna. Zgodnie z definicją zawartą w PN-EN ISO 8504-2:2000 obróbka strumieniowo-ścierna jest to "uderzanie strumieniem ścierniwa, charakteryzującego się wysoką energią kinetyczną w powierzchnię, która ma być przygotowana".Metody obróbki strumieniowo-ściernej
Obróbka strumieniowo-ścierna wirnikowa
W tej metodzie ścierniwo wyrzucane jest na obrabianą powierzchnię za pomocą kół rzutowych turbin wyposażonych w łopatki rzutowe. Obróbka wirnikowa jest bardzo skuteczna i ekonomiczna, nie usuwa ona jednak dostatecznie zanieczyszczeń chemicznych z powierzchni.
Obróbka strumieniowo-ścierna pneumatyczna
Strumień powietrza jest zasilany ścierniwem, a następnie mieszanina powietrza ze ścierniwem jest z dużą prędkością kierowana z dyszy na oczyszczaną powierzchnię. Ścierniwo może być wtryskiwane do strumienia powietrza ze zbiornika ciśnieniowego lub może być wprowadzane do strumienia powietrza poprzez zasysanie ze zbiornika bezciśnieniowego.
Obróbka strumieniowo-ścierna podciśnieniowa
Metoda jest podobna do obróbki strumieniowo-ściernej pneumatycznej, z tym, że dysza natryskowa wyrzucająca ścierniwo jest umieszczona w głowicy ssącej, przylegającej do oczyszczanej powierzchni i zbierającej ścierniwo i zanieczyszczenia. Obróbka podciśnieniowa, podobnie jak dwie pozostałe, nie usuwa dostatecznie zanieczyszczeń chemicznych z powierzchni.
Obróbka strumieniowo-ścierna pneumatyczna na mokro
(hydrościerna)
Podobna jest do obróbki strumieniowo-ściernej pneumatycznej, lecz z dodaniem cieczy (zwykle wody). Ta metoda stosowana jest najczęściej w celu uniknięcia pylenia oraz gdy wymagane jest usunięcie związków rozpuszczalnych w dodanym płynie.
Obróbka strumieniowo-ścierna zawiesiną ściernąW tej metodzie zawiesina drobnego ścierniwa w wodzie lub innej cieczy jest kierowana pompami lub sprężonym powietrzem poprzez dyszę na obrabianą powierzchnię. Stosowna jest głównie do uzyskania drobnoziarnistego profilu powierzchni lub w celu uniknięcia powstawania wtórnego profilu.
Obróbka strumieniowo-ścierna cieczą pod ciśnieniem
Ścierniwo (lub mieszanina ścierniw) jest wprowadzane do strumienia cieczy, a strumień ścierny jest kierowany dyszą na oczyszczaną powierzchnię. Strumień ścierny stanowi głównie ciecz pod ciśnieniem. Zakres stosowania obróbki strumieniowo-ściernej cieczą pod ciśnieniem jest taki jak w przypadku obróbki strumieniowo-ściernej pneumatycznej na mokro.
Wpływ obróbki strumieniowo-ściernej i jej parametrów
na powierzchnię i warstwęwierzchnią przedmiotu
Czystość powierzchni i jej ocena
Czystość powierzchni odgrywa zasadniczą rolę dla jakości i trwałości powłok ochronnych i dekoracyjnych. W przypadku odlewów podlegających dalszej obróbce mechanicznej, czystość powierzchni ma niebagatelne znaczenie dla parametrów obróbki skrawaniem i trwałości narzędzi skrawających. Na temat przygotowania powierzchni metodą strumieniowo-ścierną i oceny jej czystości ukazały się w latach 1985-2003 liczne publikacje naukowe i opracowania normalizacyjne, odnoszące się do powierzchni stalowych i nieżelaznych. W przypadku braku odpowiednich opracowań dotyczących odlewów, głównie staliwnych i żeliwnych - poprzez analogię przyjmuje się do stosowania opracowania i normy odnoszące się do powierzchni stalowych.
W tym względzie najbardziej aktualne są normy PN-ISO 8501 obejmujące: kryteria oceny powierzchni przed obróbką strumieniowo-ścierną, ustalenia wymaganego stopnia czystości oraz kryteria oceny czystości powierzchni po obróbce. Podstawowymi normami są: PN-ISO 8501-1; PN-ISO 8501-1/Ad1; PN-ISO 8501-2 - o ogólnym tytule: "Przygotowanie podłoży stalowych przed nakładaniem farb i podobnych produktów. Wzrokowa ocena czystości powierzchni". Podane normy zawierają następujące sposoby przygotowania powierzchni: trawienie kwasem, oznaczone symbolem Be; czyszczenie płomieniem, oznaczone symbolem FI; czyszczenie ręczne z wykorzystaniem narzędzia z napędem mechanicznym, oznaczone symbolami St2 i St 3; oraz obróbkę strumieniowo-ścierną oznaczoną symbolem Sa.
Ocena jakości przygotowania i oczyszczenia powierzchni dokonywana jest wg następujących metod:
Stopień przygotowania powierzchni
Ocena odbywa się na zasadzie oceny wzrokowej - służą do tego celu odpowiednie fotografie porównawcze powierzchni stalowych zawarte w PN- ISO 8501-1; PN-ISO 8501-1/Ad1; PN-ISO 8501-2. Rozróżnia się cztery stopnie przygotowania powierzchni od Sa 1 do Sa 3. Najwyższym stopniem przygotowania powierzchni jest Sa 3. Z reguły dla większości pokryć ochronnych wystarczającym stopniem przygotowania powierzchni jest Sa 2 lub Sa 21/2.
