Lazury (inna nazwa to lakobejce, barwiący środek impregnująco-ochronny) nakładane na drewno, wnikają w nie barwiąc, nie przez nadanie koloru zewnętrznej powłoki, lecz przez umieszczenie pigmentów w drewnie. Zadaniem lazury jest impregnacja drewna, z jednoczesnym nadaniem barwy, pozostawiającej widoczny rysunek drewna.
Lazury mogą być rozpuszczalnikowe i wodorozcieńczalne. Produkty rozpuszczalnikowe oparte są najczęściej na żywicach alkidowych, wodorozcieńczalne zaś na bazie spoiw akrylowych.
Powłoki lazuru winny charakteryzować się dobrą elastycznością, aby dobrze współdziałać z powierzchnią drewna i nie ulegać pękaniu w wyniku zmian wymiarów drewna. Jednocześnie powłoka lazuru winna pozwalać na wymianę wilgoci z otoczeniem, uniemożliwiając jednocześnie wnikanie wody z zewnątrz. Ma to szczególnie duże znaczenie w stolarce budowlanej, gdzie istotnym jest, aby pierwotne wymiary nie uległy zmianie, np. okna, drzwi. Pod wpływem wahań wilgoci powietrza drewno zwiększa lub zmniejsza swoją objętość, zastosowanie więc odpowiednich impregnatów i lazurów ma kluczowe znaczenie.
Lazury oferowane są jako bezbarwne i w szerokiej gamie kolorystycznej o barwach imitujących różne gatunki drewna; pinię, kasztan, mahoń, orzech, palisander, heban lub o barwie, np. zielonej, niebieskiej, czarnej, tworząc powłoki z połyskiem, matowe lub o połysku jedwabistym.Powłoki lazurowe eksponowane na zewnątrz podlegają degradacji znacznie szybciej (szczególnie jasne odcienie) od kryjących powłok lakierowych. W związku z tym, powłoki te należy poddać malowaniu renowacyjnemu, najczęściej z zastosowaniem ciemniejszego lazuru lub nałożyć wyrób lakierowy, dający powłokę kryjącą.
Impregnaty obecne na rynku oferowane są w wersji rozpuszczalnikowej i wodorozcieńczalnej.
Norma PN-C-81753: 2002 Impregnaty ochronno-dekoracyjne, dotyczy wyrobów rozpuszczalnikowych i określa wymagania dla powłok w parametrach: czas wysychania, wygląd i barwa powłoki, połysk przy kącie pomiaru 600, odporność na odrywanie od podłoża oraz na 24 godzinne działanie wody. W normie tej, zabrakło bardzo istotnego badania, jakim jest odporność powłok na działanie światła UV, odpowiedzialnego za jego degradację.
Impregnaty wodorozcieńczalne oparte są na drobnocząsteczkowych dyspersjach żywic akrylowych, emulsjach alkidowo-akrylowych lub alkidowych.Im drobniejsze są cząstki żywic, tym głębiej wnikają one w drewno, konserwując tym samym bardziej skuteczniej. Dzięki temu, że cząsteczki te wnikają w najmniejsze pory, chronią drewno przed wpływami atmosferycznymi, a jednocześnie barwią na żądany kolor. Zawartość w nich środków biobójczych chroni drewno przed szkodliwym działaniem grzybów i pleśni.
Impregnaty wodorozcieńczalne, ze względu na brak Polskiej Normy badane są według Aprobat Technicznych ITB, w zestawach z lakierem podkładowym i nawierzchniowym. Impregnat chroni powierzchnię drewna i obszary impregnowane przed sinizną, pleśnią i grzybami. Nakładany jest metodą zanurzeniową lub przez polewanie. Jako następną warstwę można zastosować dostępne na rynku farby i lakiery.
Lakiery na drewno
Dostępne na rynku lakiery na drewno, przeznaczone do malowania elementów znajdujących się wewnątrz lub do na zewnątrz budynku, powinny mieć atesty jakości opisane odpowiednimi aktami normatywnymi. Wśród tego typu wyrobów oferowane są lakiery w wersji rozpuszczalnikowej i wodorozcieńczalnej. Wymagania i poziom wymagań dla lakierów rozpuszczalnikowych określa norma PN-C-81800: 1998 "Lakiery olejno-żywiczne, ftalowe modyfikowane i ftalowe kopolimeryzowane styrenowane. Lakiery te, zgodnie z normą badane są w parametrach: zawartość części nielotnych, czas wypływu, gęstość, barwa w skali jodowej, rozlewność, temperatura zapłonu, czas wysychania powłoki, połysk przy kącie pomiaru 600,elastyczność, twardość powłoki, odporność na uderzenie oraz na działanie wody i 5 % roztworu Na2CO3.
Dla lakierów wodorozcieńczalnych przeznaczonych do zastosowań na zewnątrz budynków brak jest Polskiej Normy. Ich właściwości określona są według wytycznych ITB. W przypadku lakierów wodorozcieńczalnych do wnętrz, ich właściwości opisuje norma PN-C-81802: 2002 "Lakiery wodorozcieńczalne do wewnątrz do boazerii i do podłóg". Norma ta rozróżnia dwa rodzaje wyrobów: A - do podłóg; B - do zastosowań ogólnych (np. boazeria, stolarka). Ich ciekłe właściwości jak: gęstość, lepkość i czas wypływu nie są znormalizowane. Wielkość tych parametrów uzgadnia się między producentem a odbiorcą.
Wymagania dla powłok określają badania: dla rodzaju A i B: czas wysychania, wygląd i barwa powłoki, połysk przy kącie 600 oraz odporność na odrywanie od podłoża. Dodatkowo dla rodzaju A: czas tłumienia, odporność na działanie wody i ścieralność powłoki.
Szczególną grupę stanowią lakiery do parkietów, którym stawia się zgodnie z ich przeznaczeniem odpowiednie wymagania np. ścieralności czy odporności na zarysowanie. Wymagania stawiane lakierom do parkietów ujęte są w Zaleceniu Udzielania Aprobat Technicznych ITB ZUAT-15/VIII.04 Lakiery do posadzek drewnianych", obejmują one lakiery rozpuszczalnikowe i wodorozcieńczalne.
