Impregnaty zawierające związki chromu, chociaż skuteczne w oddziaływaniu są rakotwórcze. Aktualnie wiele firm proponuje bezchromowe środki do chemicznej ochrony drewna (na bazie związków miedzi i boru).
Istotnym czynnikiem przy wyborze środka jest miejsce eksploatacji impregnowanego drewna tzn. wewnątrz czy zewnątrz budynków. Drewno przeznaczone do użytkowania na zewnątrz budynków (klasa 3 i 4) impregnować należy preparatem, który nie jest wymywalny. Drewno konstrukcyjne, zabezpieczone w klasach 1 i 2, nie jest przewidziane do stosowania na zewnątrz, jednak w trakcie magazynowania i montażu wystawione jest na działanie czynników atmosferycznych.
Powierzchniowe zabezpieczenie drewna
Podstawowym zadaniem wyrobów lakierowych do malowania drewna jest nadanie im odpowiednich właściwości wytrzymałościowych i dekoracyjnych, czyli utworzenie powłoki ochronno-dekoracyjnej.
Wyroby lakierowe można klasyfikować według kryteriów takich jak: o rodzaj rozpuszczalnika (rozpuszczalnikowe i wodorozcieńczalne), o funkcja w warstwach powłok (nawierzchniowe, gruntujące, podkładowe, szpachlówki, impregnaty), o czas schnięcia (wyroby szybkoo i długo schnące), o sposób nakładania (natrysk i ręczne nakładanie: pędzel, wałek), o przeznaczenie materiału (np. na stal, drewno, ścianę), o wygląd powierzchni (wyroby pigmentowane: emalie, farby; wyroby nie kryjące: lakiery bezbarwne, bejce), o szczególne właściwości (np. farby przeciwrdzewne, ogniochronne).
Wśród wyrobów lakierowych do powierzchniowego zabezpieczania drewna można znaleźć wyroby odpowiadające każdemu z tych kryteriów. Są to wyroby występujące pod nazwami: impregnaty, lazury, lakiery, farby i emalie. Wyroby te można stosować samodzielne lub w zestawach (np. impregnat + farba podkładowa + emalia nawierzchniowa).
Dobranie odpowiedniego wyrobu i/lub zestawu uwzględniającego warunki eksploatacji malowanego drewna (np. wewnątrz lub na zewnątrz budynków), pozwoli na przedłużenie trwałości użytkowej drewna i jego walorów estetycznych.Rynek oferuje całą gamę tego typu wyrobów zarówno producentów krajowych, jak i zagranicznych, różniących się nie tylko ceną, ale również i właściwościami dekoracyjno-ochronnymi.
Oprócz prawidłowego doboru wyrobu lakierowego, istotne jest właściwe jego nałożenie na malowany element drewniany lub drewnopochodny. Ważną sprawą jest konieczność czytania instrukcji umieszczonych na fabrycznych opakowaniach. Producenci określają w nich optymalny sposób użycia, stosowania odpowiednich rozcieńczalników i rozpuszczalników, wskazówki bhp itp.
Powierzchniowe malowanie drewna składa się z kilku faz: o przygotowanie podłoża np. usunięcie zagłębień i wzniesień, usunięcie starej powłoki malarskiej, o gruntowanie, czyli proces nakładania cienkiej warstwy w celu stworzenia dobrze związanej z powierzchnią, jednolitej powłoki nadającej się do malowania, o szpachlowanie w celu nadania gładkości powierzchni, o właściwe malowanie, czyli nałożenie jednej/kilku warstw wyrobu lakierowego.Dobra jakość nałożonych powłok oprócz właściwego przygotowania podłoża, zależy także od warunków, w jakich wykonujemy malowanie, tzn. od odpowiedniej temperatury powietrza i jego wilgotności.
Drewno eksponowane na zewnątrz budynków należy zabezpieczać wyrobami nadającymi podłożu odporność na działanie czynników atmosferycznych (promienie UV, opady atmosferyczne).
Powstała na drewnie powłoka tworzy barierę mechaniczną przed opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). Wskutek różnic temperaturowych i efektów erozyjnych, z czasem na powłoce tworzą się mikropęknięcia prowadzące do nawilżania drewna, a w konsekwencji do łuszczenia i szarzenia drewna. W okresie początkowym powłoka utrudnia wymianę wilgoci i kondensację pary wodnej pod powłoką. Rezultatem tego jest wzrost wilgotności drewna pod powłoką, umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę, tzw. podpowłokową. Rozwijająca się grzybnia tworzy otwory, "sprzyjające" pękaniu i niszczeniu powłoki.
Zalecanymi środkami do zabezpieczenia drewna przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi są: o lazury, impregnaty i lakiery, pozostawiające widoczny rysunek drewna, o farby i emalie, jako wyroby pigmentowane, tworzą powłoki kryjące rysunek drewna.
Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą i przed zmianami fotochemicznymi, dzięki ochronnemu działaniu pigmentu lub odpowiedniej bazy spoiwowej.
W przypadku wymalowań zewnętrznych nie poleca się produktów bezbarwnych, ze względu na ograniczoną odporność na działanie światła i warunków atmosferycznych. Skuteczność ochrony drewna przed warunkami zewnętrznymi zależy w dużej mierze od grubości powłok wyrobów lakierowych. Do zewnętrznego stosowania należy wybierać wyroby "grubopowłokowe".
Lazury i impregnaty
Przezroczyste, a właściwie częściowo przezroczyste wykańczanie powierzchni drewna to jedna z ciekawszych form jego zabezpieczania przed wpływem czynników niszczących, z jednoczesnym nadaniem walorów dekoracyjnych.
