Zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji stalowej wiąże się z dylematem: czy proponowana technologia jest wystarczająca dla zapewnienia żądanej trwałości w rzeczywistych warunkach korozyjnych? Rozpatrywany model z założenia nie może w pełni odzwierciedlać rzeczywistości. Z jednej strony powszechne w środowisku antykorozyjnym jest stwierdzenie, że skutki nadmiernej redukcji kosztów będą dłużej przypominać o sobie niż korzyści materialne z takiej oszczędności, z drugiej strony niepotrzebny wydatek - pośrednio bądź bezpośrednio - doprowadzić może do utraty konkurencyjności na rynku.
W zagadnieniach antykorozji często używa się terminu wada. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego wada czegoś to pewna cecha tej rzeczy obniżająca jej wartość lub użyteczność, powinna zatem wiązać się z utratą cech zasadniczych. Zabezpieczenie antykorozyjne to proces odsunięcia w czasie niszczących skutków oddziaływania środowiska na materiał konstrukcyjny, dlatego podstawowym parametrem zabezpieczenia jest jego trwałość. Czy zatem termin wada nie jest nadużywany?
Trwałość zabezpieczenia jako wynik kumulacji staranności wszystkich etapów pośrednichZabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji jest złożonym procesem, na który składa się wiele etapów pośrednich takich jak: antykorozyjna optymalizacja projektu, selekcja materiałowa, właściwe przygotowanie powierzchni, poprawna aplikacja powłok oraz ich sezonowanie, a także kontrola parametrów technologicznych podczas prac. Każdy z wymienionych etapów może być przedmiotem dalszych bardziej szczegółowych podziałów. I tak np., samo przygotowanie powierzchni to proces mycia, odtłuszczania, szlifowania, nadawanie chropowatości, odpylania itp. Mimo ogromnego postępu w dziedzinie antykorozji wciąż jeszcze kluczowe etapy wykonywane muszą być manualnie: kiedy to bazując na nowoczesnym sprzęcie, a także dysponując najdoskonalszymi materiałami końcowy efekt uzależniony jest mimo wszystko od kwalifikacji operatora: piaskarza, malarza, kontrolera i innych. Poprawność wszystkich etapów pośrednich (najistotniejsze etapy ujęte są w normie ISO 12944 [2]) jest niezwykle istotna, a co gorsza - nieuwaga lub brak należytej staranności we wczesnym stadium zabezpieczenia antykorozyjnego może okazać się nie do odrobienia i rzutować negatywnie na efekt końcowy.
Antykorozyjna optymalizacja projektu wg PN-EN ISO 12944
Norma ISO 12944 definiuje zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji za pomocą powłok malarskich. Trwałość, skuteczność tego zabezpieczenia uzależniona jest także od antykorozyjnej poprawności projektu. Zalecane jest ograniczanie stosowania wadliwych z punktu widzenia ochrony przed korozją rozwiązań konstrukcyjnych trudnych do zabezpieczenia wskutek utrudnionego dostępu narzędzi bądź sprzyjających powstawaniu zastoisk dla opadów i osadów. Nie zaokrąglone krawędzie, nierówne spawy, połączenia metali o różnym potencjale korozyjnym traktowane są również jako wady, których należy unikać.
Przygotowanie stali wg PN-ISO 8501-3
Normy serii ISO 8501 dotyczą przygotowania podłoża przed nakładaniem powłok malarskich. Trzecia część normy poświęcona jest tzw. wstępnemu przygotowaniu podłoża. Przygotowaniem objęte są spoiny, krawędzie i ogólna powierzchnia stali. Za pomocą narzędzi mechanicznych, a czasami również spawalniczych, należy doprowadzić do wygładzenia nierówności spoin, zaokrąglania krawędzi, usunięcia odprysków spawalniczych, rozwarstwień, kraterów, zagłębień itp. Zostają wprowadzone trzy stopnie:
Wartość normy w szczególny sposób podnosi dodatek informacyjny A, który zawiera tabelę korelacji pomiędzy stopniami przygotowania wstępnego stali: P1, P2, P3, a kategorią korozyjności środowiska wg PN-EN ISO 12944-2. Analizując dodatek można wysnuć wniosek, że w wypadku gdy konstrukcja będzie eksploatowana w atmosferze przemysłowej (C5-I), nadmorskiej (C5-M), czy w zanurzeniu (Im1, Im2) bądź zakopaniu (Im3) należy szczególnie starannie przygotować wstępnie stal do stopnia P3, to odpowiednio dla atmosfery miejskiej (C3) oraz przemysłowej o małym nasileniu korozyjnym (C4) stopień P2 powinien wystarczyć. Jeżeli natomiast docelowym usytuowaniem obiektu jest wnętrze ogrzewanych budynków lub atmosfera wiejska (C2) wstępne przygotowanie nie jest konieczne (stopień P1).
Fot. Brak obróbki wstępnej przed malowaniem
Kontynuując rozumowanie, pozostawienie luźnych odprysków spawalniczych na powierzchni konstrukcji, która ma być eksploatowana w atmosferze wiejskiej nie powinno przyczynić się do obniżenia trwałości zabezpieczenia antykorozyjnego, a więc z technicznego punktu widzenia nie ma tu do czynienia z obniżeniem cech użytkowych produktu. Trudno w takim wypadku mówić o wadzie, bo jeśli trwałość jest zachowana produkt nie jest wadliwy, lecz raczej o skazie materiałowej (skaza to coś, co psuje jednolitość i gładkość jakiejś powierzchni np.: rysa, pęknięcie lub plama) wynikającej z niestaranności operatora bądź natury samej operacji technologicznej.
