Badania jakości powłok lakierniczych
Wyroby lakiernicze muszą być poddawane specjalistycznym badaniom w celu ustalenia przydatności wyrobu. W końcu lakier powinien chronić materiał przed wpływem warunków atmosferycznych, a także nadawać estetyczny wygląd. Dlatego też przeprowadza się szereg badań, zanim gotowy produkt trafi do sprzedaży. W badaniach ocenia się samą farbę, jak i gotową powłokę. Badania, aby były wiarygodne, muszą odbywać się w takich samych warunkach.
Ocena farby
- Badanie lepkości metodą Brookfielda
Zasada pracy opiera się na pomiarze siły niezbędnej do pokonania oporów ruchu końcówki zanurzanej w farbie. Pomiędzy końcówką a napędem znajduje się sprężyna. Kąt odchylenia końcówki względem sprężyny jest mierzony i stanowi podstawę do obliczeń wartości lepkości.
- Badanie lepkości przy użyciu kubka FordaMierzoną wartością jest czas wypływu farby z pojemnika o odpowiednim kształcie, pojemności oraz średnicy otworu. Przy podawaniu wyniku w tej metodzie należy zawsze zaznaczyć jakim kubkiem dokonano pomiaru.
Lepkościomierz Brookfielda.
Ocena gotowej powłoki
Do zbadania farb przygotowuje się odtłuszczone w acetonie płytki szklane, płytkę szklaną z napiętą folią aluminiową i płytki stalowe. Na każdą z płytek nałożone zostają powłoki lakiernicze. Datę nałożenia powłoki odnotowuje się na odwrocie płytek.
Kubek Forda
Badanie grubości powłoki na stali
Po wysuszeniu płytki badana jest grubość powłoki za pomocą specjalnego miernika (w tym przypadku MINITEST 4000). Dzięki zastosowaniu elektronicznego miernika możliwy jest pomiar bez niszczenia powłoki. Badanie przeprowadza się jest w kilku miejscach i wyciągana jest średnia z pomiaru grubości. Data badania jest odnotowywana na odwrocie.
Badanie grubości powłoki na szkle
Metoda wykorzystuje głębokościomierz zegarowy ERICHSEN o dokładności 0,005 mm. W powłoce na płytce szklanej wycinany jest otwór. Następnie badana jest różnica poziomów między wysokością powłoki a głębokością otworu w powłoce.
Płytki z nałożoną folią aluminiową i szklane płytki oraz próbki po nałożeniu powłoki lakierowej.
Umiejscowienie próbki z badaną powłoką.
Próba na zginanie
Próba ta jest przeprowadzana w celu sprawdzenia elastyczności powłoki lakierniczej przy odkształceniach plastycznych powstających podczas zginania. Pomalowaną próbkę z blachy stalowej ustawia się na dwóch podporach nastawnych, zgina się równomiernie i nieprzerwanie za pomocą trzpienia o określonej grubości i zaokrągleniu. Po przeprowadzeniu próby ocenia się powłokę lakierową w miejscu zgięcia. Nie ocenia się centymetra z każdej strony płytki ze względu na powstałe wady przy malowaniu pędzlem.
Przyrząd wahadłowy do pomiaru twardości powłoki.
Badanie tłoczności powłok
Badanie wykonywane jest w aparacie Erichsena. Bada się zdolność do ulegania wytłoczeniu bez powstawania pęknięć czy oderwania powłoki od powierzchni metalowej. Próba Erichsena polega na powolnym wtłaczaniu kulki lub stempla zakończonego kulisto o średnicy 3, 8, 15 lub 20 mm, dobieranej w zależności od grubości blachy, w próbkę dociśniętą do matrycy o odpowiedniej średnicy 5, 11, 21 i 27 mm za pomocą dociskacza. Wtłaczanie przerywa się w chwili powstania pęknięcia na powierzchni lakieru. Dla uproszczenia przyrząd jest wyposażony w okular i oświetlacz. Pozwala dostrzec mikropęknięcia. Wynikiem próby jest głębokość wtłoczenia.
Głębokościomierz.
Badanie twardości powłoki
Wykonywane jest ono przyrządem wahadłowym. Metody wahadłowe należą do grupy nieniszczących pomiarów twardości powłok z farb, lakierów na powierzchniach płaskich próbek. W wyniku pomiaru otrzymujemy liczbę wychyleń wahadła (powyżej 5 st.), które opiera się na badanej powłoce. Ilość tę zlicza automatycznie fotokomórka.
Szkic przyrządu do zginania blach.
Metoda odrywowa
Metoda znajduje zastosowanie do oceny przyczepności jedno- lub wielowarstwowego zestawu powłok lakierowych, w tym farb i podobnych produktów, przez pomiar minimalnego naprężenia rozciągającego, potrzebnego do oderwania powłoki od podłoża. Pomiar polega na wyznaczeniu siły odrywania przyklejonych do powłoki stempli. Odrywanie może być dokonywane w zależności od rodzaju zastosowanego przyrządu: ręcznie, hydraulicznie lub pneumatycznie. Wartość siły odrywania wyznaczona jest na skali przyrządu. Naprężenie rozciągające wytwarzane przez przyrząd powinno działać prostopadle do podłoża i rosnąć z równomierną prędkością.
Nowoczesny przyrząd do pomiaru tłoczności.
Badanie metodą spadającego ciężarka
Metoda ta polega na swobodnym spadaniu obciążnika o masie 1 kg z wysokości ustalonej normą. Polska Norma wymaga, aby aparat miał minimum metr wysokości. Bada się zdolność zachowania pierwotnych własności przez powłokę.
Przyrząd pneumatyczny do badania powłoki metodą odrywową.
Podsumowanie
Dzięki wynikom różnych testów otrzymujemy parametry charakteryzujące gotowy wyrób. Umożliwia to określenie przydatności do użycia farby oraz to, czy produkt odpowiada Polskiej Normie. -
Przykład przyrządu do badania odporności na uderzenie.
Jadwiga Gabor
