W zakładach powierzchniowej obróbki metali ilość i jakość ścieków zależy od zakresu prowadzonych w nich usług i zastosowanych w tym celu technologii. Głównymi źródłami ścieków są procesy mycia, płukania i wymiany kąpieli procesowych. Zakłady stają przed zadaniem realizowania zadań produkcyjnych i gospodarki ściekowej w taki sposób aby, spełniać parametry wymagane przy zrzucie ścieków do kanalizacji lub realizować proces zawracania wody procesowej z zachowaniem parametrów najlepszych dla jakości produkcji. W niektórych przypadkach zakłady nie wyposażone w instalacje do oczyszczania ścieków zmuszone są do ponoszenia znacznych kosztów ich utylizacji. Wybór rozwiązania jest kwestią indywidualną w zależności od uwarunkowań lokalnych i celów jakie stawia sobie zakład.
Możliwość oczyszczania ścieków z zakładów powierzchniowej obróbki metali
Wariant I
Realizacja pierwszego wariantu polegającego na podczyszczeniu ścieków do parametrów granicznych koniecznych do zachowania przy zrzucie do kanalizacji jest realizowana w wielu zakładach z zastosowaniem technologii SPLIT-O-MAT®. Jest to sprawdzony proces usuwania ze ścieków ChZT, BZT5, Cr(III), Cr(VI), Zn, Fe, Cu, Ni, które występują często w ściekach z zakładów powierzchniowej obróbki metali w dużych stężeniach. Przykładem zastosowania tej technologii może być zakład Dejo Metaalindustrie BV w Holandii (Zdjęcie 1).

Opis przykładowej instalacji (wariant I):
Woda płucząca z instalacji powierzchniowej obróbki elementów stalowych i aluminiowych gromadzona jest w zbiorniku buforowym. Następnie podawana jest do reaktora pracującego w technologii SPLIT-O-MAT® SOM 3000 (Schemat 1), gdzie do ścieków dozowane są specjalnie dobrane chemikalia. W wyniku reakcji chemicznych w reaktorze w pierwszej kolejności następuje redukcja chromu(VI) do chromu(III). W kolejnej fazie ścieki poddawane są procesowi neutralizacji i flokulacji. W wyniku obróbki chemiczno-fizycznej ściek zostaje oczyszczony a osad oddzielony za pomocą filtru taśmowego. Woda zostaje odprowadzona do zbiornika filtratu, a następnie pompowana przez filtr piaskowy w celu obróbki końcowej. Po określonym czasie wykorzystywania zawartość wanien procesowych musi być wymieniana. W tym celu zużyte kąpiele przepompowywane są do zbiornika buforowego skąd podawane są razem z bieżącymi ściekami z procesów mycia do reaktora w technologii SPLIT-O-MAT® SOM 3000 (Zdjęcie 2). Średnie proporcje dozowania koncentratu z wanien do ścieków z mycia wynoszą 10% koncentratu na 90% ścieku z mycia, co pozwala na uzyskanie stabilności procesu i podczyszczenia zawartości kąpieli procesowych do parametrów umożliwiających ich zrzut do kanalizacji zgodnie z Tabelą 1.
Wariant IIRealizacja drugiego wariantu polegającego na zawróceniu wody z wybranych procesów technologicznych do produkcji wymaga zastosowania bardziej złożonej technologii, która pozwoli utrzymać jakość wody procesowej w obiegu zamkniętym w bardzo wysokiej jakości.
Przykładem zastosowania tej technologii, może być zakład Koppers Koatings, Montfoort w Holandii.
Opis przykładowej instalacji (wariant II):
Woda płucząca z procesu powierzchniowej obróbki elementów stalowych i aluminiowych jest doprowadzana do zbiornika buforowego. Następnie jest podawana ze stałym natężeniem przepływu w technologii ENVOCHEM® ION kolejno na filtr dwustopniowy, filtr węgla aktywnego, wymiennik kationowy i dwa wymienniki anionowe. W wyniku tej obróbki woda płucząca posiada przewodność ok. 20 mS/cm, tak więc może zostać ponownie użyta w procesie płukania. Odpływy po regeneracji wymienników i kąpiele procesowe wymagają oczyszczania na oddzielnym urządzeniu, a pozostałości oddawane są utylizacji.

Podsumowanie
Zakłady zajmujące się powierzchniową obróbką metali, w których powstają ścieki i które stoją przed zadaniem uregulowania kwestii ich oczyszczania mogą skorzystać z dwóch kierunków wskazanych w artykule. Po pierwsze podczyszczać ścieki w technologii SPLIT-O-MAT® przed zrzutem do kanalizacji, aby spełnić stawiane warunki odprowadzania ścieków.
Po drugie zamykać obiegi wodne w celu zmniejszenia zużycia wody w zakładzie i zwiększenia innowacyjność produkcji. Najważniejsze jest jednak, aby zainstalowane urządzenie niezawodnie spełniało zadanie i nie było obciążeniem dla obsługi oraz kadry zarządzającej zakładem.

Przedstawiona technologia SPLIT-O-MAT® ze zrzutem ścieków do kanalizacji gwarantuje stabilność procesu, niezawodność pracy i przez zautomatyzowany proces nie obciąża obsługi. Jest to rozwiązanie, które dzięki dokładnie rozpoznanemu procesowi dopracowanemu w najmniejszych szczegółach sprawdza się znakomicie w małych i średnich zakładach, gdzie liczy się pewność i jakość technologii.
Tomasz Fortuński
Lech Iwaniuk






