Wady i zalety powłok galwanicznych
Zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej RoSH o ograniczeniu użycia substancji niebezpiecznych, obowiązującej od lipca 2006 roku, w branży motoryzacyjnej nie stosuje się chromu 6+. Zmiana ta wprowadziła proces zwany pasywowaniem, który znajduje swoje zastosowanie w procesie galwanicznej obróbki powierzchniowej.
Firma UFT Produktion GmbH, która stosuje tego typu technologie, jest jednym z poddostawców firm motoryzacyjnych w Europie. Artykuł przedstawi, w odniesieniu do stosowanych w firmie UFT technologii, różnicę powłok a także ich zalety i wady. Chromianowanie zawierające Cr6+ to np. chromianowanie żółte, chromianowanie czarne, chromianowanie oliwkowe, rzadko chromianowanie niebieskie. Pasywacja bez Cr6+ to np. pasywacja niebieska (cienka powłoka), pasywacja grubopowłokowa (gruba warstwa), pasywacja czarna, rzadko pasywacja żółta.

Działania ochronne
Pasywowanie względem chromianowania polepsza odporność korozyjną powłok cynkowych przejawiając dodatkowe działanie barierowe. Wartość ochronna powłok różni się w zależności od pojedynczych procesów. Niebieskie zwane, białymi, powłoki mają relatywnie niską wartość ochronną, pasywacja grubopowłokowa daje dobrą wartość ochronną. Pasywacja grubopowłokowa jest nową klasą pasywacji, która ma zastąpić dotychczasowe chromianowanie żółte. Wartość ochronna jest porównywalna, a czasami lepsza. Jednak jakość materiału podłoża i rodzaj elementów budowlanych mają znacznie większy wpływ na działanie ochronne.
Właściwości powłoki - trójwartościowe pasywacje
Grubość powłoki: ok. 50 nm (pasywacja niebieska/pasywacja cienkowarstwowa), grubopowłokowa) do 500 nm. Powłoki zawierają w utwardzonym stanie: wodę, związki Cr3+-, kobalt i substancje pomocnicze. Pasywacje często zmieniają wartość tarcia.
Stan - trójwartościowa pasywacja - cynk- Cynk + pasywacja niebieska
- Cynk + pasywacja niebieska + uszczelnienie
- Cynk + pasywacja grubopowłokowa
- Cynk + pasywacja grubopowłokowa + uszczelnienie
- Cynk + nanopasywacja
- Cynk + nanopasywacja + uszczelnienie
- Nowa metoda: cynk + czarna pasywacja + uszczelnienie
Cynk
Trójwartościowe pasywacje dla cynku - typowe wartości ochronne. Aby uzyskać wysokie wartości ochronne w badaniu w komorze solnej, wymagane jest odpowiednie zastosowanie pasywacji. Ważnymi czynnikami są: dobry materiał podłoża bez wad, odpowiednia technika urządzeń, zastosowanie odpowiedniej pasywacji. Poniższy tekst pokazuje typowe wartości ochronne, które mogą być uzyskane przy odpowiednim ustawieniu. Przy optymalnych warunkach można osiągnąć także wyższe wartości ochronne.
Stan - trójwartościowa pasywacja - ZnNi- Zn Ni + pasywacja transparentna
- Zn Ni + pasywacja transparentna + uszczelnienie
- Zn Ni + pasywacja grubopowłokowa
- Zn Ni + pasywacja grubopowłokowa + uszczelnienie
- Zn Ni + pasywacja czarna + uszczelnienie
Cynk - nikiel
Katodowa ochrona przeciwkorozyjna z wysokim stopniem ochrony. Powłoki stopowe Zn Ni (12 - 15 proc. Ni) dobrze się zachowują w odniesieniu do korozji materiału podłoża. Uzyskuje się prawie zawsze >1.000 h bez czerwonej korozji. Ponadto jest lepsza odporność korozyjna przy obciążeniach cieplnych (aż do ok. 150°C). Zn Ni – powłoki z trójwartościową pasywacją oferuje się jako powłoki transparentne albo czarne. Pasywacja transparentna wykazuje mniej albo więcej silnie wyraźną iryzację. Wartość barwna powierzchni może się wahać od srebrno-jasnej przez stalowo-niebieską aż do silnie iryzującej. Poprzez użycie bezbarwnego uszczelniacza się wartość ochronna. Części mają neutralny, metaliczny odcień barwy.
Cynk - żelazo
Trójwartościowe pasywacje w powłokach stopowych Zn Fe. Powłoka Zn Fe z zastosowaniem pasywacji grubopowłokowa przejawia się iryzacją barwy i wysoką wartością ochronną, które nadają się do zastąpienia chromianowania żółtego. Iryzacyjna barwa może być bardzo wyraźna w zależności od zawartości Fe w powłoce. Czarne powłoki wytwarza się z bardzo dobrą jakością barwy w procesie pasywacji trójwartościowych. Aby uzyskać ochronę przeciwkorozyjną należy je dodatkowo uszczelnić. Uszczelniacze wykonuje się przeważnie z przeźroczystych, bazujących na wodzie produktach. Dla materiałów sypkich stosuje się także czarne pigmentowane rodzaje uszczelnienia. Uzyskuje się wartości ochronne pomiędzy 240 i 480 godz. bez korozji cynku. Czarno pigmentowane rodzaje uszczelnień nie mogą być aplikowane w przelocie w bębnie. Aplikacja musi się odbywać zewnętrznie w koszach, najlepiej w specjalnych zanurzeniowych wirówkach odśrodkowych. Zastosowanie czarno pigmentowanych rodzajów uszczelnienia jest problematyczne dla technologii zawieszkowej.
Stan – trójwartościowa pasywacja – Zn Fe
- Zn Fe + pasywacja grubopowłokowa
- Zn Fe + pasywacja grubopowłokowa + uszczelnienie
- Zn Fe + pasywacja czarna + uszczelnienie
Pasywacja grubopowłokowa
Jako zastępstwo za sześciowartościowe chromianowanie żółte stosuje się w wielu przypadkach tak zwaną pasywację grubowarstwową (grubo powłokową). Temperatura robocza jest często wysoka (30 - 60°C). Dodatkowo pracuje się z wysokim stężeniem i długim czasem w zanurzeniu (40 - 90 s). W wielu przypadkach uzyskuje się taką samą ochronę albo lepszą niż przy chromianowaniu żółtym. Jest jednak wiele przypadków, gdzie nie można uzyskać pożądanej wartości ochronnej. Przyczyną tego jest najczęściej zły materiał podłoża: pory, zadziory po procesie tłoczenia, ostre krawędzie, defekty.






