Podkład proszkowy zamiast cynkowania
Warstwa cynku na stalowej powierzchni to znany od lat znakomity sposób na opóźnienie procesu korozji. Cynkowanie ogniowe czy galwaniczne ma jednak pewne wady. Jest technologią stosunkowo drogą i wymagającą znacznych inwestycji. Dlatego też powstał pomysł stworzenia tańszej alternatywy – proszkowego podkładu o własnościach powłoki cynkowej. Trzeba przypomnieć, że idea nie jest nowa i ma już kilkunastoletnią historię. Początek był niezwykle obiecujący. Uzyskano na próbkach malowanych w systemie dwuwarstwowym (podkład proszkowy + farba nawierzchniowa) odporność w teście na kwaśną mgłę solną nawet do 3 tysięcy godzin, co jest wynikiem doskonałym. Sposób na uniknięcie cynkowania został szeroko rozpropagowany i jest oferowany przez większość dostawców farb proszkowych. Minęły jednak lata i spojrzenie na metaliczny cynk jako dodatek do farb proszkowych uległo weryfikacji. Zaczęło się od problemów z aplikacją farb, które ze względu na dużą procentową zawartość pyłu metalicznego cechował wysoki ciężar właściwy, dochodzący do 3 g/cm³. Dla niezorientowanych, jest to ponad dwa razy więcej niż przykładowo dla lakieru bezbarwnego. Dodatkowo, jak wiadomo, każdy dodatek do farby niebiorący udziału w tworzeniu powłoki pogarsza jej własności mechaniczne i szczelność. Farby zawierające znaczną domieszkę cynku niedostatecznie zwilżają pokrywaną powierzchnię, bardzo źle znoszą zginanie, tłoczenie a konieczność nałożenia drugiej powłoki niesie za sobą ryzyko niedostatecznej przyczepności międzywarstwowej. Podkłady cynkowe mieszane na sucho (pył cynkowy zmieszany i niepołączony z farbą), oferowane w bardzo konkurencyjnych cenach pogrążyły ostatecznie techniczne uzasadnienie zastępowania powłok ogniowych czy galwanicznych przez farby proszkowe.
Przykład powłoki proszkowej na płytach MDF.
Powstające z tego typu produktów niejednorodne powłoki o nieokreślonych własnościach nie dają jakiejkolwiek gwarancji czasu eksploatacji. Więc po co wydawać na nie pieniądze? Okazało się jednocześnie, że znakomite własności ochronne posiadają podkłady niezawierające jako dodatku metalicznego cynku. Położenie nacisku na szczelność powłoki, jej rozlewność i dobrą penetrację farby podczas utwardzania pozwoliło na opracowanie farb o dobrych własnościach mechanicznych, doskonałej odporności korozyjnej, łatwych do aplikacji, przystosowanych do wieloletniej eksploatacji. Niestety, w obiegowym języku dalej pokutuje stereotyp podkładu cynkowego jako antidotum na wszelkie problemy z korozją stali eksploatowanej w warunkach atmosferycznych, mimo że dziś są to już puste słowa.
Proszkowe powłoki samoczyszczące
Choć nazwa brzmi trochę zagadkowo, to sama idea jest jak najbardziej godna uwagi. Wydłużenie czasu pomiędzy koniecznym czyszczeniem powłoki to mniej zużywanych środków czystości, oszczędność czasu potrzebnego na okresowe zabiegi pielęgnacyjne, wydłużenie czasu eksploatacji. Pomysł na to jak takie powłoki uzyskać został zaczerpnięty prosto z tropikalnej flory. Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku niemieccy botanicy Wilhelm Barthlott i Christoph Neinhuis, pracujący na uniwersytecie w Bonn, odkryli pewną własność liści lotosu. Posiadają one wyjątkową zdolność samooczyszczania. Sekret tkwi w tym, że są one pokryte wzniesieniami komórek, które wysycone są hydrofobowymi kroplami wosku o średnicy około 1 nanometra, odpychającymi wodę. Struktura ta pozwala na osiągnięcie niesamowitego efektu fizykalnego - kropelki wody spadające na liść lotosu, ze względu na swoje napięcie powierzchniowe, zmieniają się w większe krople o kształcie pereł lub łez. Jeśli powierzchnia liścia jest nawet lekko pochylona krople spływają zabierając ze sobą wszelkie zanieczyszczenia, więc liście lotosu same się oczyszczają. Nawet lepkie zanieczyszczenia, jak miód lub olej, nie są w stanie oprzeć się temu zjawisku. Dlaczego by nie wykorzystać tego w technice, tym bardziej, że w dyspozycji mamy nowe narzędzie - nanotechnologię. Okazało się, że można stworzyć farby, dachówki, tkaniny, których powierzchnie posiadają zdolność do samooczyszczania się. Farby proszkowe reklamowane jako samoczyszczące są dostępne na rynku i szeroko reklamowane jako nowa jakość w technologii XXI wieku.
Szafka wykonana z MDF pomalowana powłoką proszkową.
Drugą, mniej nagłaśnianą, stroną medalu w przypadku powłok samoczyszczących są ich własności użytkowe. Dla pełnej jasności, nie myślę o trwałości samej powłoki proszkowej, stanowiącej warstwę ochronną przed warunkami zewnętrznymi, lecz o rzeczywistym czasie korzystania ze szczególnych własności cienkiej warstwy nanocząsteczek decydujących o możliwości samooczyszczania. Tak się, niestety, składa, że jak dotychczas, wszelkie zastosowane rozwiązania są skuteczne do czasu pierwszego przetarcia szmatą, czy czasem nawet dotknięcia palcami do powłoki. Po takim potraktowaniu zbawienny hydrofobowy efekt zanika i nasza powierzchnia szybko przestaje się różnić od jakiejkolwiek innej pomalowanej mniej niezwykłą farbą proszkową. Czy warto zatem stosować produkty oferujące nietrwały efekt samooczyszczenia skuteczny tylko przez chwilę, pozostaje wyborem kupującego. Nowe rozwiązania za czas jakiś pokażą, na ile jest możliwe dopracowanie samej idei. Rewolucja w tym zakresie jest jeszcze przed nami.
