Tym bardziej po wejściu Polski do Unii Europejskiej z własnego doświadczenia muszę stwierdzić, że czasy prostych i łatwych zadań się już skończyły… Klienci są coraz bardziej wymagający i nie przyjmują do wiadomości, że czegoś nie da się zrobić.
Wychodząc naprzeciw tym wyzwaniom, na polskim rynku pojawiły się zachodnie firmy oferujące nowe technologie czy dodatki galwaniczne. W zasadzie nie ma problemu z uzyskaniem od nich próbek dodatku, by we własnym zakresie wykonać prób technologicznych. Jednym z takich problemów, z którymi boryka się każda galwanizernia jest praca z kąpielą do chromowania (zawierającą Cr+6). Mam tutaj na myśli problemy z wgłębnością kąpieli. Galwanizer widzący detal zawierający jednocześnie szczeliny, otwory i ostre krawędzie już wie, że będzie miał kłopoty z dochromowaniem całej powierzchni. Z takim problemem spotykam się często podczas regeneracji powłok chromowych na starych deklach motocyklowych (fot. 1) Dotychczas ja, jak i inni galwanizerzy, radzą sobie w ten sposób, że podczas procesu chromowania jest podwyższany (np. dwukrotnie na kilkanaście sekund) prąd w wannie chromującej, a następnie wraca się do wartości wynikającej z powierzchni detalu. Taką operację możemy wykonać, gdy mamy możliwość sterowania natężeniem prądu. Bywają takie automaty galwanizerskie, w których ustawia się tylko wstępnie napięcie (np. 3V) i proces przebiega dalej sam. Brak jest możliwości ingerencji podczas samego procesu. Istnieją kąpiele chromujące o większej wgłębności (tzw. kąpiele zawierające duże ilości jonów fluorkowych), ale mają zasadniczą wadę - wymagają oprzyrządowania odpornego na działanie fluorków. Obecnie pojawiły się na rynku dodatki do kąpieli chromujących, pozwalające uzyskać większą wgłębność. Zawierają one, co prawda również fluorki, ale w minimalnej ilości. Bardzo łatwa jest także konwersja starej kąpieli do nowej. Do starej kąpieli dodaje się wyliczoną, na podstawie prób, ilość dodatku. Nie trzeba tworzyć nowej kąpieli. Dodatkową zaletą jest współpraca tych dodatków z preparatami do obniżania mgły chromowej, które często są już zaaplikowane w starej kąpieli. Na polski rynku jest już kilka firm zachodnich proponujących tego typu dodatki. Z tego co mi wiadomo, to już niektóre duże zakłady posiadające galwanizernie zdecydowały się na stosowanie tych dodatków. Na fot. 2 pokazane są dwie płytki mosiężne, które zostały poniklowane, a następnie pochromowane w starej kąpieli i w kąpieli z dodatkami poprawiającymi wgłębność. Widać na zdjęciu, że stara kąpiel chromująca nie pokryła zagłębienia płytki z lewej strony. Natomiast prawa płytka jest pochromowana w 100%.
Fot.1
O tym, że rynek dodatków galwanicznych w Polsce się rozwija może świadczyć obecność nie tylko firm z zachodu, ale i zza naszej wschodniej granicy - Litwy.
Nasze wejście do Unii Europejskiej postawiło nam wyżej poprzeczkę w odniesieniu do ochrony środowiska. Tutaj pojawiła się nowa kąpiel do chromowania nie zawierająca chromu Cr+6 tylko chrom Cr+3, który jest bardziej przyjazny dla środowiska. Kąpiele tego typu są jednak droższe i trudniejsze w prowadzeniu. Wymagają starannego nadzoru technologicznego. Niewiele firm zdecydowało się na zastosowanie tej technologii. Myślę jednak, że nie uciekniemy przed ekologicznymi technologiami i ten kto pierwszy je zastosuje z czasem uzyska najlepszą pozycję na rynku. Takim proekologicznym podejściem jest eliminacja zasadowych kąpieli cyjankowych z naszej praktyki galwanicznej. Mam tutaj na myśli najczęściej stosowaną kąpiel do miedziowania zawierającą cyjanki. Istnieją wprawdzie w literaturze alternatywne przepisy określające składy zasadowych kąpieli do miedziowania, ale do dzisiaj o zdecydowanym przełomie w tym kierunku. W dotychczasowej praktyce spróbowałem wykorzystać kąpiel o zasadowego miedziowania, bazującą na pirofosforanach. Jednak, o ile na początku pracy kąpieli powłoki miedziane otrzymywane na detalach wykonanych ze znalu wyglądały doskonale. Dobrze dawały się obrabiać akcesoria meblowe wykonane ze znalu (fot. 3) O ile na początku otrzymywana warstwa miedzi była bardzo szczelna, gładka, o dobrej przyczepności - o tyle po kilku miesiącach pracy kąpieli zaczęły się kłopoty. Prądowy zakres, w którym powłoki miedziane wychodziły dobrze uległ znacznemu ograniczeniu, pojawiły się kłopoty z przyczepnością. Ilość odpadów w procesie galwanicznym zaczęła dyskwalifikować kąpiel. Okazało się, iż podczas eksploatacji kąpieli w podwyższonej temperaturze ok. 60°C rozpadowi ulegają pirofosforany do ortofosforanów. Próby eliminacji ortofoforanów nie przyniosły efektów. Nie pomogło nawet zasięganie informacji wśród innych galwanizerów na portalu internetowym www.finishing.com. Jedyne, co uzyskałem, to propozycja wymiany kąpieli lub rozcieńczenia jej do optymalnej zawartości ortofosforanów. W sumie nie polecam tej technologii, ale z drugiej strony - pojawił się na naszym rynku produkt tj. kąpiel do miedziowania zasadowego, bazująca na pochodnych kwasu fosfoniowego. Zaletą tej kąpieli jest to, że fosforowy związek miedzi nie ulega rozpadowi pod wpływem temperatury do ortofosforanów. Dystrybutorem tej kąpieli jest jedna ze znanych zachodnich firm produkujących dodatki do galwanizacji. Otrzymany od nich detal (fot. 4) był pomiedziowany, gdzie warstwa miedzi miała doskonałą wgłębność. Jednocześnie sprawdziłem jak ma się przyczepność tej warstwy podczas lutowania za pomocą cyny (wysoka temperatura). Ten aspekt jest bardzo istotny podczas mojej pracy, gdy wykonuję regenerację starych części samochodowych wykonanych ze znalu (uzupełnianie ubytków). Powłoka miedzi miała bardzo dobrą przyczepność, wysoka temperatura nie spowodowała łuszczenia się warstwy miedzi. Jeden z galwanizerów z USA, który eksploatuje tą kąpiel, potwierdził iż nie ma z nią problemów takich jak z pirofosforanami. Wydaje się że to nowe rozwiązanie ma szansę zastąpić dotychczasowe cyjanki. Istotny jest tu aspekt ochrony środowiska, a o BHP nie ma już co wspominać.
