• Reklama
    A1 - Kabe 12.02-12.02 Julian

Szukaj

    Reklama
    B1 tiger-coating 18.08.2022-24.01.2023 Julian przedłużony do końca 2025

    Aktualności i przegląd rynku

    Wydanie nr: 4(42)/2006

    Aktualności i przegląd rynku

    Galwanotechnika

    ponad rok temu  01.07.2006, ~ Administrator,   Czas czytania 10 minut

    Strona 1 z 2

    Galwanotechnika jest dziedziną przemysłową, która funkcjonuje na rynku od ok. 170 lat. Za założyciela tego kierunku obróbki powierzchni uważa się Moritza Hermanna von Jacobi (1801-1874). Był to niemiecki profesor, który początkowo działał w Rydze, a następnie od 1837 roku zatrudniony był w Akademii w Sankt Petersburgu. Właśnie on, w roku 1838, opracował sposób na osadzanie na monetach metali za pomocą prądu elektrycznego. Za swoje odkrycie został wynagrodzony przez rząd rosyjski kwotą 25.000 rubli.

    W Sankt Petersburgu w roku 1840 została wydana pierwsza książka traktująca o elektrolitycznym osadzaniu metali “Die Galvanoplastik”. Jako pierwsza technika galwaniczna była procesem elektrolitycznego miedziowania. Jak wyglądała pierwsza wanna galwaniczna zbudowana przez profesora Jacobi pokazuje rys. 1. To co widzimy na załączonym obrazku niewiele ma wspólnego z galwanotechniką w zastosowaniach praktycznych – użytkowych. Praktyczne wykorzystanie tego pomysłu rozwinęło się dopiero z czasem. Zaczęły powstawać pierwsze zakłady, które wykorzystywały tę technologię. Niewątpliwie do najstarszych firm galwanicznych należały dwa zakłady: Wilhelma Pfanhausera w Wiedniu oraz dra G. Langbeina w Lipsku. Obie te firmy połączyły się 1907 roku w jeden zakład, tworząc bardzo znaną Langbein-Pfanhauser Werke AG (LPW). Również Pfanhauser napisał swoją książkę z zakresu galwanotechniki “Praktische Anleitung zum Galvaniesieren von Metallen”. Były to już praktyczne wskazówki niezbędne podczas galwanizowania detali codziennego użytku. Pierwsze wydanie ukazało się w 1878 roku. Wilhelm Pfanhauser uważany jest za ojca galwanotechniki. W zasadzie książka ta miała swoje wznowienia aż do 1988 r. W 1900 roku ukazało się czwarte, przerobione i poszerzone wydanie pod tytułem “Elektroplattirung”. Zostało ono uzupełnione przez dra W. Pfanhausera-juniora o aspekty związane z elektryką. Jest to – jak na owe czasy – encyklopedyczne wydanie w szczegółach opisujące proces galwanizacji na skalę przemysłową. Poradnik ten ma 600 stron, w tym 152 ilustracje. Lektura tej książki daje wyobrażenie jak wyglądała galwanizernia na przełomie XIX i XX wieku.

    318rys1galwanoplastyka_1838.jpg

    Fot. 1. Aparatura do galwanicznego miedziowania zaprezentowana w książce Die Galwanoplastik

    Mało kto z dzisiejszych codziennych użytkowników produktów wykonanych w galwanizerni widział współczesną galwanizernię. Galwanizernia kojarzy się z prostownikami, wannami, filtrami grzałkami itd. Dawniej wyglądało to jednak zupełnie inaczej.

    Wówczas elektryczność jako nauka dopiero się rozwijała i z tego powodu dr W. Pfanhauser-junior w swoim poradniku poświęcił temu wiele miejsca. Lektura tego poradnika zwraca szczególną uwagę na źródła prądu. Dzisiaj do dyspozycji mamy prostowniki o większej lub mniejszej mocy, pełny zakres sterowalności. Układy ze stabilizacją napięcia lub stabilizacją prądu. Praktycznie żadnych ograniczeń. Natomiast na przełomie XIX i XX wieku zasilanie wanien galwanicznych to był duży problem. Galwanizernie były zasilane z dwóch źródeł – albo za pomocą akumulatorów, albo za pomocą dynamomaszyn. Zresztą na rys. 1 widać, że prof. Jacobi swoją pierwszą wannę galwaniczną zasilał ze zwykłego ogniwa. Do zastosowań praktycznych stosowano różnego rodzaju ogniwa. Na fot. 2 widać układ węglowo-cynkowy baterii Bunsena. Płyty cynkowe były ujemnym źródłem prądu a węglowe dodatnim. Cały układ po podłączeniu źródła prądu pokazany jest na fot. 3. Stosowano również dynama. Oczywiście, dynamo takie było napędzane pasem transmisyjnym fot. 4. Odrębnym problemem była regulacja natężenia płynącego prądu. Odbywało się to w najprostszy sposób, poprzez zwykły drut oporowy. Taki regulator jest widoczny na fot. 5.

    318fot1_baterie.jpg

    Fot. 2. Układ węglowo-cynkowy baterii Bunsena (płyty cynkowe – źródło ujemne prądu, węglowe – dodatnie)

    Elektryce poświęcono dużo miejsca. Współczesne poradniki galwaniczne traktują kwestię prądu marginalnie, wychodzi się z założenia, że poznanie praw elektrycznych niezbędnych do zrozumienia procesu galwanizacji jest realizowane na poziomie gimnazjum a na pewno szkoły średniej. Jednak w tamtych czasach była to nowość i stąd tak dużo miejsca w ówczesnym poradniku zajmuje elektryka, jest to praktycznie 1/3 książki.

    318fot2_wanna_z_bateria.jpg

    Fot. 3. Układ węglowo-cynkowy baterii Bunsena po podłączeniu źródła prądu

    Bardzo ciekawa jest część praktyczna tego poradnika. Zaczyna się od technik przygotowania powierzchni. Zaczynając od początku, zalecane jest odtłuszczanie w gorących roztworach wodorotlenku sodu. Dla ciekawości: dla stali, miedzi, niklu, mosiądzu i “nowego srebra” zalecany jest wodorotlenek sodu 1 kg na 10 l wody, natomiast dla cynku, cyny, ołowiu i britanni (jest to stop 93 proc. cyny, 5 proc. antymonu i 2 proc. miedzi) 1 kg na 20 l wody. W zasadzie ten sposób jest wykorzystywany do dzisiaj.

    318fot3_regulator.jpg

    Fot. 4. Dynamo napędzane pasem transmisyjnym

    Do odtłuszczania zalecane jest również mleko wapienne – również ten sposób jest spotykany we współczesnych poradnikach. Co ciekawe, w ogóle nie był znany, a na pewno nie był stosowany, sposób elektrolitycznego odtłuszczania, który obecnie jest podstawowym, elementarnym procesem w galwanizerni, bez którego trudno wyobrazić sobie obróbkę galwaniczną.