Ocena zagrożenia wybuchem na stanowiskach pracy malarni proszkowej
Tekst przybliża pojęcia zagrożeń pożarowych i oceny ryzyka. W artykule omówione są aktualnie stosowane opracowania w tym zakresie.
W działalności firmy, w sferze produkcji, konieczne jest posiadanie pakietu dokumentów, w skład którego wchodzą standardowo:
- dokumentacja konstrukcyjna wyrobów
- dokumentacja technologiczna
- warunki odbioru produktów (wymagania)
- instrukcje stanowiskowe technologiczne, bhp i ppoż.
- DTR–ki urządzeń
- dokumentacja związana z ISO
W przypadku stosowania w procesie technologicznym operacji malowania, tj. prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, mogących powodować bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru lub wybuchu, dochodzi obowiązek istnienia dodatkowych dokumentów. Wynika to z: rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z dnia 11 maja 2006 r., rozdział 8).
W tekście tym omówione zostaną funkcjonujące praktycznie opracowania z tym związane dotyczące malarni proszkowej w postaci:- oceny ryzyka wystąpienia zagrożenia pożarowego (wybuchu)
- zabezpieczenia (rodzaje przedsięwzięć) stanowisk pracy przed wybuchem
- deklaracji użytkownika
Oceny dokonują: inwestor, projektant lub użytkownik. Weryfikację przeprowadza się w przypadku zaistnienia istotnych zmian.
Pierwszy z omawianych dokumentów posiada zawartość wynikającą z następującego spisu treści:
1. Opis malarni proszkowej
2. Identyfikacja zagrożeń. Wyznaczenie stref zagrożenia
3. Prawdopodobieństwo występowania atmosfer wybuchowych w malarni proszkowej
4. Prawdopodobieństwo występowania oraz uaktywniania się źródeł zapłonu
5. Oszacowanie ryzyka
6. Wartościowanie ryzyka
7. Ocena skali przewidywanych niepożądanych skutków
8. ZałącznikiStrona tytułowa to: nazwa opracowania, adres zainstalowanej malarni, data oraz dane autora.
Ocena ryzyka
Aby możliwe było dokonanie poprawnej oceny ryzyka wystąpienia zagrożenia pożarowego i wybuchem, określenie zagrożeń oraz środków zapobiegawczych konieczne jest posiadanie:
- planu zagospodarowania technologicznego malarni
- planu określającego strefy zagrożeń
- oświadczeń wykonawców urządzeń o nie występowaniu zagrożeń wybuchem
- deklaracji zgodności urządzeń
- protokołów odbioru eksploatacyjnego urządzeń i instalacji
- charakterystyk stosowanych farb
- protokołu z pomiarów rezystancji posadzki
- protokołów z badania uziemienia ochronnego
- protokołu pomiarów skuteczności wentylacji
- instrukcji technologicznych i stanowiskowych określających: liczbę osób pracujących w strefie zagrożenia, konieczność stosowania ubrań antystatycznych, kolejność za- i wyłączania urządzeń w powiązaniu z wentylacją
- protokołów szkoleń obsługi i konserwacji- norm: wg ATEX E- 50177, E- 12981, E- 1127-1, E- 13478
Punkt 1 - opisany jest obiekt malarni, sama malarnia, jej wyposażenie oraz urządzenia pomocnicze w kolejności przebiegu procesu technologicznego począwszy do przygotowania powierzchni.
Punkt 2 określa źródła zagrożenia wybuchem jakimi są mieszaniny pyłów z powietrzem, czyli farby proszkowe oraz je opisuje w oparciu o dane z kart charakterystyk, podaje ich rodzaje i omawia istotne tu parametry, takie jak: DGW, temperatury zapłonu, maksymalne ciśnienie wybuchu i minimalną energię zapłonu. Następnie dokonana jest analiza i wyznaczenie stref występowania zagrożenia wybuchem zgodnie z normami: EN 1127-1, EN 12981 klasyfikującymi je następująco:
- strefa 20 - przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu występuje stale, w długim czasie lub często
Przykłady: zasobniki, cyklony, filtry, wnętrze urządzeń podawczo-dozujących i napylających farbę proszkową, wnętrze przewodów do podawania farby proszkowej
- strefa 21- przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego gazu może czasami wystąpić w trakcie normalnego działania
Przykłady: kanały wentylacyjne wywiewne
- strefa 22 - przestrzeń, w której atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu nie występuje w trakcie normalnego działania, a w przypadku wystąpienia trwa przez krótki czas
Przykłady: przestrzenie wokół kabin do napylania, stanowisko przygotowania farby, wnętrza samych kabin i stanowisk jw.
Wielkość przestrzeni zewnętrznych określa się promieniem R od stałych otworów funkcjonalnych wg EN 12981.
Wyznaczone strefy zilustrowane są na aktualnym planie lokalizacji kabiny i urządzeń aplikacyjnych.
Punkt 3. Producenci ocenianych urządzeń nie podają prawdopodobieństwa występowania atmosfery wybuchowej – S. Autor opracowania oszacował je dla czterech możliwych stanów awaryjnych lub mogących wystąpić nieprawidłowości korzystając z 6-stopniowej skali.
Punkt 4. Prawdopodobieństwo to P z przyczyn jw. zostało przez autora oszacowane dla 6 możliwych przyczyn wystąpienia lub uaktywnienia się źródeł zapłonu w skali również 6-stopniowej.
Punkt 5. Wychodząc z założenia, że inicjacja wybuchu na stanowisku pracy wymaga spełnienia jednocześnie dwóch warunków:
